Een jonge vrouw gaat voor het eerst alleen met de metro naar een vriendin. Ze koopt een kaartje, vraagt de weg, staat haar zitplaats af aan een opa en stapt één halte te vroeg uit — waarna ze opnieuw opstapt.
今天 (jīntiān) = vandaag: 今 = “nu”, 天 = hemel, dag. 是 = zijn; bovenin 日 (zon), eronder een component die op 正 lijkt — de zon recht boven je: “zo is het”. 星期天 = zondag: 星 (ster, 日 + 生) + 期 (periode, 月 + 其), de dag in de sterrenweek.
想 (xiǎng) = denken, willen: 相 (木 boom + 目 oog) boven 心 (hart) — kijken en het je hart raken. 去 = gaan, 看 = kijken; 去看朋友 = een vriend bezoeken, letterlijk “gaan kijken naar”. 朋友: 朋 is twee keer 月 naast elkaar (een paar), 友 is een hand bij een andere hand.
Grammatica: 想 + werkwoord = willen doen, 去 + werkwoord = ergens heen gaan om te doen. Bij een dag is 是 niet verplicht: 今天星期天 kan ook. 看朋友 betekent “op bezoek gaan”, niet “naar iemand kijken”. Het patroon komt terug in zin 4 en 7.
她 (tā) = zij: 女 (vrouw) + 也. 住 = wonen: 亻 (mens) naast 主 (meester, heer) — wie zich ergens als bewoner vestigt. 远 (yuǎn) = ver: 辶 (lopen) draagt een klankcomponent; denk aan een lange weg.
得 (de) is hier geen werkwoord maar een schakel: werkwoord + 得 + hoe het gebeurt. 住得远 = “woont ver”, 住得有点儿远 = “woont een beetje ver”. Drie gezichten van dit teken: 得 dé = krijgen, děi = moeten, de = de schakel na een werkwoord. 有点儿 = een beetje, vaak met de ondertoon “eigenlijk wat te”.
要 = willen of moeten; 我要坐地铁去 = ik wil (of: moet) met de metro. 坐 = zitten, en vandaar “als passagier nemen”: twee mensen (人) op de 土 (aarde). 地铁 = “aarde + ijzer” = ondergrondse. Maatwoord voor bus of metro: 辆 (liàng), maar na 坐 heb je er geen nodig. Vergelijk zin 3 en 8.
经常 (jīngcháng) = vaak, geregeld. 经 heeft 纟 (draad) — denk aan een draad die maar doorloopt; 常 = constant (尚 + 巾). Samen: “keer op keer”. Het tegenovergestelde in deze zin is 很少 = zelden, letterlijk “heel weinig”.
坐 = zitten: twee 人 op de 土. 公交车 = bus: 公 = openbaar (八 + 厶, “voor iedereen”), 交 = kruisen (verkeer), 车 = wagen. Dus “wagen voor het openbare verkeer”. 地铁 kreeg je in zin 2: aarde + ijzer.
Grammatica: bijwoorden van frequentie staan vóór het werkwoord: 我经常坐…, 我很少坐… . 很少 betekent zelf al “zelden”; zeg niet 很少不坐, want dat ontkent dubbel. Een bus of metro tel je met 辆: 一辆公交车. Merk op dat de twee helften van de zin netjes tegenover elkaar staan: vaak de bus, zelden de metro. Dat parallellisme is typisch Chinees en maakt de zin makkelijk te onthouden.
自己 (zìjǐ) = zelf. 自 begon als een neus — wijs maar naar je eigen neus als je “ik” bedoelt; 己 is een haakvormig teken voor “zichzelf”. Samen: “mezelf, op eigen houtje”. 也 = ook, en het staat vóór het werkwoord: 我也去 = ik ga ook.
学 (xué) = leren: een kind (子) onder een dak (宀), met daarboven nog een component — leren gebeurt binnen, van een leraar. 学一学 = “eens proberen te leren, even oefenen”: V + 一 + V maakt de handeling kort en luchtig. 学一学 klinkt daardoor veel lichter dan het serieuzere 学习.
Grammatica: 想 + 自己 + 去 = “zelf willen gaan”; 也 + werkwoord = “ook”. Verwar 也 niet met “maar”. Dezelfde lichte constructie zie je in zin 7 (看一看) en in de verleden variant 看了看 in zin 10. Let op de toon: 一 verandert hier van yī naar een neutrale toon, en 也 klinkt als yě.
昨天 (zuótiān) = gisteren: 昨 = 日 (zon) + 乍, 天 = dag. 晚上 = avond: 晚 = 日 + 免, “late zon”. Samen 昨天晚上 = gisteravond. 给 (gěi) = geven, hier “aan, voor”: 给我 = aan mij.
打 = slaan, maar ook “een handeling verrichten”: 扌 (hand) + 丁. 电话 = telefoon: 电 (bliksem, elektriciteit) + 话 (spraak, 讠 + 舌 tong), letterlijk “elektrische spraak”. 打电话 = bellen, “de telefoon slaan”.
Grammatica: 给 + persoon + werkwoord = iets voor of aan iemand doen: 给我打电话 = mij bellen. 了 na het werkwoord markeert dat de handeling afgerond is — hier “heeft gebeld”. Onthoud dit als ijkpunt: in zin 9, 10 en 12 verwijzen we hiernaar terug. 了 is geen verleden tijd; het zegt dat er iets veranderd of af is.
Valkuil: zonder 给 zeg je 朋友打了我, “mijn vriend sloeg mij”. Het maatwoord voor 电话 is 个: 一个电话.
说 (shuō) = zeggen: 讠 (spraak) + 兑. 中午 = middag, rond twaalf uur: 中 = midden (een lijn dwars door een vierkant), 午 is het middaguur uit de oude Chinese dagindeling. 来 = komen; het teken begon als een tarweplant en werd later geleend voor “komen”.
家 = huis, thuis: 宀 (dak) met 豕 (varken) eronder — een dak met een varken erin was de kern van een boerenhuishouden. 我家 = bij mij thuis; het bezitspartikel 的 laat je bij huis en familie weg. 吃饭 = eten, letterlijk “rijst eten”; 饭 is gekookte rijst en vandaar “maaltijd”.
Grammatica: 吧 (ba) maakt van een bevel een voorstel: “kom gezellig lunchen”. Het klinkt vriendelijk, niet dwingend. 吗 maakt een vraag, 吧 doet een voorstel. De plaats staat vóór het werkwoord (来我家) en de tijd 中午 staat vooraan. Vergelijk zin 7, het antwoord.
好 (hǎo) = goed: 女 (vrouw) + 子 (kind) — moeder en kind, dat is goed. Als los antwoord betekent het “oké, prima”. 你 = jij, met 亻 (mens) en een klankdeel 尔.
看 = kijken: een hand boven een oog (目), die het licht afschermt om beter te zien. 看一看 = “even kijken, een kijkje nemen”: V + 一 + V verzacht de handeling. In 看你 betekent 看 “bezoeken”, zoals 看朋友 in zin 1. Let op de volgorde: 看一看你, het voorwerp komt achter de hele constructie.
Grammatica: 我说 = ik zei, met de aanhalingstekens erachter. 想 + 去 + 看 = wil gaan kijken. Hetzelfde lichte 一-patroon als 学一学 in zin 4; de verleden vorm 看了看 volgt in zin 10. Valkuil: 看你 is “jou bezoeken”, 看见你 is “je zien, toevallig opmerken” — dat 见 maakt het kijken geslaagd.
比 (bǐ) = vergelijken: twee mensen naast elkaar, de een na de ander — wie is groter? 开 = openen; 开车 = autorijden, letterlijk “de wagen openen en besturen”. 快 = snel: 忄 (hart) + 夬, een hart dat sneller klopt.
Grammatica: de 比-constructie is A 比 B + bijvoeglijk naamwoord: 坐地铁比开车快 = “metro nemen is sneller dan auto rijden”. A en B zijn hier hele werkwoordgroepen; dat mag. Zet na het bijvoeglijk naamwoord géén 很 of 非常: 比开车很快 is fout. Wil je het verschil aangeven, gebruik dan 一点儿 of 得多: 快一点儿, 快得多.
Gebruik: dit is de standaardmanier om te vergelijken. 比 betekent niet “lijken op”. Vergelijk zin 2 en zin 3, waar 坐地铁 al twee keer terugkwam. Merk op dat 开车 geen maatwoord nodig heeft, maar een auto wel: 一辆车.
听 (tīng) = horen, luisteren: 口 (mond) + 斤. 就 (jiù) = dan, meteen; het koppelt een gevolg aan wat ervoor kwam: “en toen…”. Het staat vóór het werkwoord en betekent hier niet “alleen maar”.
Grammatica: werkwoord + 了 + 就 = “zodra …, dan …”. 我听了,就想… = “toen ik dat hoorde, wilde ik meteen…”. Het 了 achter 听 geeft aan dat het horen eerst is afgerond; de uitleg over 了 staat bij zin 5. Verwar deze 了 niet met een verleden tijd: de zin beschrijft een opeenvolging, geen tijd.
自己 = zelf (zin 4), 坐地铁 = met de metro (zin 2 en 3). Let op de komma: die markeert de grens tussen het eerste en het tweede deel. Zonder 就 zou de zin losser klinken; met 就 wordt het een duidelijke reactie. Valkuil: 了 hoort bij 听, niet bij 想 — 想了 zou “even nadenken” suggereren.
早 (zǎo) = vroeg, ochtend: 日 (zon) boven een kruis — de zon laag aan de hemel. 起床 = opstaan: 起 = omhooggaan (走 + 己), 床 = bed (广 dak + 木 hout). 后 = na, achter; 时间 = tijd: 时 (日 + 寸) en 间 (门 met 日 erin) — tijd als een ruimte tussen deuren.
Grammatica: 后 is een achterzetsel: 起床后 = “na het opstaan”. De tijd 早上 staat vooraan, de persoon 我 komt daarna. 看了看 = “even gekeken”: V + 了 + V maakt de handeling kort en terloops, terwijl 看一看 in zin 4 en 7 juist toekomstig of als voorstel klinkt. Hetzelfde 了 als in zin 5.
Valkuil: 看了看 is niet “keek en keek”; het is één korte blik. En 时间 is een zelfstandig naamwoord: je “hebt” tijd met 有, je “kijkt” naar de tijd met 看时间. Vergelijk de tijdsvolgorde in zin 5 (昨天晚上) en zin 6 (中午).
天气 (tiānqì) = weer: 天 = hemel, 气 = lucht, damp (strepen boven een haak, als opstijgende adem). 不错 = niet slecht, dus “best goed”: 不 = niet, 错 = fout (钅 + 昔). Nederlanders zeggen eerder “mooi weer”; het Chinees blijft graag ingetogen.
很 (hěn) = heel, erg: 彳 (lopen) + 艮. In 我很想 doet 很 vaak weinig meer dan de verbinding leggen; “echt zin hebben” zit meer in de toon. 想 = willen (zin 1). 出去 = naar buiten: 出 toont een voetstap die uit een omhulling komt, 去 = gaan. 玩 = spelen: 王 (jade) + 元, oorspronkelijk een jade speeltje.
Grammatica: 想 + 出去 + 玩 = “naar buiten willen om te spelen”: een reeks werkwoorden zonder voegwoord. 不错 is een bijvoeglijk naamwoord als gezegde, zonder 是. Valkuil: 出去 (weg van de spreker) tegenover 出来 (naar de spreker toe). Zie zin 1 en 4.
拿 (ná) = pakken, in de hand nemen: 合 (samenvoegen) boven 手 (hand). 手机 = mobiele telefoon: 手 (hand) + 机 (machine, 木 + 几), “machine voor in de hand”. 钱 = geld: 钅 (metaal) + 戋 — geld was metaal. 包 = tas: 勹 (omhulling) met 巳 erin.
Grammatica: 了 na 拿 geeft aan dat het pakken klaar is (uitleg bij zin 5). Daarna volgt een opsomming met 、 en 和: 手机、钱和一个包. 和 verbindt alleen zelfstandige naamwoorden, geen zinnen. 个 is het algemene maatwoord: 一个包. Bij 手机 en 钱 is in deze opsomming geen maatwoord nodig.
Gebruik: een opsomming van wat je voor een uitje meeneemt, van belangrijk naar gewoon. Valkuil: 拿 is “in de hand nemen”, 带 (dài) is “meenemen, bij je hebben”. Zeg dus niet 拿钱 als je bedoelt dat je geld op zak hebt. Vergelijk de lijst in zin 6 en het 了 in zin 5.
车站 (chēzhàn) = station, halte: 车 is een wagen, een kar met twee wielen; 站 = staan (立 + 占 als klank). De plek waar de wagen stilstaat voor in- en uitstappen heet “halte”: 火车站, 地铁站.
名字 (míngzi) = naam. 名 = 夕 (avond) + 口 (mond): ezelsbrug, in het donker moet je je naam noemen. 字 = 宀 (dak) + 子 (kind), oorspronkelijk “een kind grootbrengen”, later het teken. 你叫什么名字? is de neutrale vraag.
看了看 = “even gekeken”: V + 了 + V maakt de handeling kort en achteloos (zin 10). 又 (yòu) = weer, alleen bij wat al gebeurd is; voor “nog eens” in de toekomst zeg je 再.
De 的 in 朋友说的车站名字 is geen bezit maar een schakel die een omschrijving vóór het ding plakt: “het station dat mijn vriend noemde”. Verwar ze niet met 得 in 住得有点儿远 (zin 2).
从 (cóng) = vanaf: twee keer 人 achter elkaar, de één volgt de ander — het vertrekpunt. 到 (dào) = aankomen (至 + 刂). Samen het kader 从 A 到 B, voor plaats én tijd (从早上到晚上).
家 = huis: 宀 (dak) met 豕 (varken) eronder, een boerenhuishouden. 我家 staat zonder 的, net als in zin 6: bij huis en familie laat je het bezitspartikel weg.
地铁站: 地 = grond (土 + 也), 铁 = ijzer (钅 + 失), 站 = halte (zin 13): “grond-ijzer-halte”.
要走十分钟 = “je moet tien minuten lopen”. 要 is hier niet “willen” maar “nodig hebben, kosten” — 我要去 = ik wil gaan, 要十分钟 = het kost tien minuten. De duur staat ná het werkwoord: 走十分钟, nooit 十分钟走. Na een duur komt geen maatwoord; 分钟 is de eenheid (分 verdelen, 钟 klok).
在 (zài) zet de plaats vóór het werkwoord: 我在路上看见 = “ik zag op de weg”, terwijl wij “onderweg zag ik” zeggen. 路上 = op de weg: 路 draagt ⻊ (voet, uit 足), 上 = boven, op.
看见 = zien, opmerken: 看 = kijken (een hand boven een oog, 目), 见 = zien (een groot oog op benen). Dat 见 is een resultaatscomplement: het kijken is gelukt.
书店 = boekhandel: 书 = boek, 店 = winkel (广 een afdak met 占 eronder), ook in 饭店, 商店. 小 = klein: een verticale haak met twee puntjes ernaast.
Maatwoord: 一家书店, met 家 — oorspronkelijk “huis”, nu het maatwoord voor winkels. Niet 一个. Sandhi: 一 vóór een eerste toon wordt zelf vierde toon, yì jiā. De zin klinkt als een reisverslag: eerst waar je was, dan wat je zag.
旁边 (pángbiān) = ernaast: 旁 = zijkant, 边 = rand (辶 “lopen” + 力). Plaatswoorden als 旁边 gedragen zich als zelfstandig naamwoord: 书店旁边 = “de zijkant van de boekhandel” = naast de winkel.
还有 = “en er is ook nog”: 还 = nog, bovendien (辶 + 不), 有 = er is. Voor “er is” gebruik je 有, niet 是: 旁边有一个饭馆. Plaats vooraan, 有 in het midden, het ding achteraan.
饭馆 = eenvoudig eethuisje: 饭 = rijst, maaltijd (饣 voedselradicaal + 反), 馆 = zaak (饣 + 官). Een 饭馆 is kleiner en gewoner dan een 饭店.
Maatwoorden: in zin 15 stond 一家书店, hier 一个饭馆; bij 饭馆 horen allebei, 个 past bijna overal. Sandhi: 一个 wordt yí ge, want 一 vóór een vierde toon wordt tweede. Let op de plaats: 旁边 staat ná het zelfstandig naamwoord (书店旁边), niet ervoor.
到 achter een werkwoord betekent “tot het punt dat”: 走到 = lopen tot je er bent = aankomen. Een resultaatscomplement, net als 见 in 看见 (zin 15).
觉得 (juéde) = vinden, het gevoel hebben dat. 觉 heeft 见 onderin, en 得 hoort hier vast bij het werkwoord, geen graadpartikel. In zin 2 koppelde 得 juist een werkwoord aan een beoordeling (住得有点儿远).
很 lijkt “heel”, maar bij een bevestigend bijvoeglijk naamwoord is het bijna verplicht: 觉得很高兴. Zonder 很 klinkt 觉得高兴 als een vergelijking. 高兴 = blij: 高 een hoge toren, 兴 handen die iets optillen. 兴 is hier vierde toon, in 星期 (zin 1) eerste.
Twee werkwoordgroepen achter elkaar, met alleen een komma: geen “en”, geen “toen”. Onze bijzin “terwijl ik aankwam” wordt een tweede blok. Er staat geen 了: de aankomst is geen afgeronde gebeurtenis maar het decor.
上次 = de vorige keer: 上 is een streep met een merkteken erboven, “boven”, in de tijd “vorige”; 次 = keer (冫 + 欠), het maatwoord voor gebeurtenissen, ook in 第一次.
De grammatica zit in 是 ... 的: die wikkel benadrukt een omstandigheid van iets wat al gebeurd is — wie, waar of hoe. 是朋友跟我一起来的 = “het was met mijn vriend dat ik kwam”, niet “het is van mijn vriend”. De 的 hoort bij de wikkel, niet bij een bezit (zin 13).
跟 (gēn) = met, bij iemand; het teken heeft ⻊ (voet) en betekende “de hiel volgen”: achter iemand aan. 一起 (yìqǐ) = samen (起 = 走 + 己, omhoogkomen). 跟我一起来 = “samen met mij meekomen”.
Valkuil: zonder de wikkel is het een gewone mededeling (朋友跟我一起来了). Met 是 ... 的 leg je de klemtoon op “met mijn vriend”, precies wat deze zin doet: eerder wilde de verteller alleen gaan (zin 4).
地铁站 kreeg je in zin 13 en 14; hier komt 里面 erbij = binnenin. 里 was “veld + aarde” (田 boven 土: dorp, buurt) en ging “binnen” betekenen; 面 = vlak, kant.
De constructie is plaats + 有 + wat er is: 地铁站里面有很多人 = “binnen in het metrostation zijn veel mensen”. Gebruik geen 是: 是 koppelt (“A is B”), 有 zegt dat iets aanwezig is.
很多 = heel veel: 多 is twee keer 夕 (avond) boven elkaar, “veel nachten” werd “veel”; 很 versterkt. 很多 staat vóór 人: een bepaling, geen gezegde. 人多 zou “het is er druk” betekenen; 有很多人 zegt dat er veel mensen zijn.
De vertaling “het was er druk” is vrij maar klopt: het Chinees zegt niet “het station was vol”, maar “er waren veel mensen”. Zo beschrijf je een drukke plek zonder het woord “druk” te noemen. Hetzelfde 有-patroon komt terug in zin 20.
有的 (yǒude) = sommige: 有 “er zijn” + 的, dat hier mensen aanduidt (“van hen die er zijn”). Met 人 erbij: 有的人 = “sommige mensen”. In paren: 有的..., 有的... = “sommigen ..., anderen ...”.
在 vóór een werkwoord betekent “aan het ... zijn”: 在看手机 = “zit naar de telefoon te kijken”. Het Chinees vervoegt niet, dus 在 doet het werk van onze tegenwoordige tijd met “aan het”. In zin 15 was 在 nog een plaatsvoorzetsel.
手机 = mobieltje, “machine voor in de hand” (zin 12): 手 hand, 机 machine. 说话 = praten: 说 zeggen + 话 woorden (讠 spraak + 舌 tong).
Geen vraag, maar een parallelle structuur: het Chinees herhaalt liever het patroon dan “anderen” te zeggen. Zo maak je een tegenstelling. Let op de 的: neutrale de, geen bezit (zin 13).
第一 = eerste: 第 maakt rangtelwoorden (竹 + 弟 als klank; 第三, 第五), 一 = één. In 第一次 blijft 一 eerste toon; in 一起 (zin 18) werd het yì. 次 = keer (zin 18).
自己 = zelf. 自 beeldt van oorsprong een neus uit — het lichaamsdeel waar je naar wijst als je “ik” bedoelt; 己 is een teken voor “zichzelf”. Samen: je eigen persoon, zonder hulp (zin 4).
Opbouw: onderwerp + 第一次 + 自己 + 来 + plaats + werkwoord. 来这里坐地铁 = “hierheen komen om de metro te nemen”: het doel staat achter 来, zonder 为了; het Chinees rijgt werkwoorden aaneen. 来 = komen naar de spreker toe, 这里 = hier (这 + 辶, 里 binnen).
Valkuil: 坐地铁 is niet “in de metro zitten” maar “de metro nemen” — 坐 is het werkwoord voor vervoer (坐车, 坐飞机, zin 2). 自己 staat vóór het werkwoord, niet achteraan zoals ons “zelf”.
看了看 komt terug uit zin 13: V + 了 + V maakt de handeling kort en losjes, “even kijken”. Hier past dat goed: de verteller kijkt rond zonder plan. Ook in 学一学 (zin 4) en 看了看时间 (zin 10).
知道 = weten: 知 is 矢 (pijl) + 口 (mond); 道 = weg (辶 + 首 hoofd), de weg die je volgt. 知道 is dus “de weg weten” — weten, niet “kennen” van personen (dat is 认识).
不 = niet, zelf vierde toon, maar vóór een vierde toon wordt het tweede: 不是 = bú shì. In 不知道 blijft het bù, want 知 is eerste toon. 往 (wǎng) = in de richting van (彳 + 主). 往哪儿走 = “welke kant op lopen”; 哪儿 = waar (儿 als er-klank).
Twee delen met alleen een komma. 不知道 + zin is heel gewoon in spreektaal; je verzacht ermee wat je niet weet. Het vraagwoord blijft staan, zonder omkering: 往哪儿走. In zin 24 vraagt de verteller het na.
记得 (jìde) = zich herinneren: 记 = opschrijven, onthouden (讠 + 己: bij jezelf vastleggen). De 得 is een vast deel van het werkwoord, net als in 觉得 (zin 17) — geen graadpartikel.
要 = van plan zijn, moeten. In 朋友说要买票 staat indirecte rede: “mijn vriend zei dat ik een kaartje moest kopen”. Het Chinees heeft geen “dat”: 说 + zin is genoeg. Het onderwerp van 买票 ontbreekt; uit de context is het “ik”.
买票 = een kaartje kopen: 买 kopen (vereenvoudigd; oorspronkelijk een net boven geld), 票 kaartje (覀 + 示), ook in 车票, 机票. Voor één kaartje zeg je 买一张票, met 张.
De lange bijzin is het lijdend voorwerp: 我记得 [朋友说要买票]. Het Nederlands maakt van 要 “moest”; het Chinees laat 要 staan en de context maakt het verleden duidelijk. Zonder 记得 zou de zin ook “mijn vriend wil een kaartje kopen” kunnen betekenen.
问 (wèn) = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) erin — je staat aan de deur en spreekt iemand aan. Een vreemde spreek je aan met 请问, “mag ik vragen”, dat in zin 25 volgt.
旁边 kreeg je in zin 16; hier komt er 的 achter: 旁边的 = “de ... die ernaast is”. Dat 的 is nodig omdat 旁边 een plaatswoord is: 旁边的一位女士 = “een mevrouw die ernaast stond”. Volgorde: 旁边 + 的 + telwoord + maatwoord + zelfstandig naamwoord.
一位 (yí wèi): 位 is het beleefde maatwoord voor personen (亻 + 立). 一个女士 zou niet fout zijn, maar 一位 klinkt respectvol. Voor vrienden en kinderen gebruik je 个. Sandhi: 一 vóór de vierde toon wordt yí.
女士 = mevrouw, dame: 女 is een vrouw, 士 = heer, geletterde (ook in 博士, 人士). 女士 is formeel, geschikt voor een onbekende. De dubbele punt kondigt de directe rede aan: de vraag staat in zin 25.
不好意思 (bù hǎoyìsi) is de opener als je iemand lastigvalt: “neem me niet kwalijk”. 不 = niet, 好 = goed (女 + 子). 意 = bedoeling (音 boven 心), 思 = denken (田 boven 心). Het zegt “ik voel me bezwaard”: een verontschuldiging, geen oordeel over jouw bedoelingen.
请问 (qǐngwèn) = “mag ik vragen”: 请 = verzoeken (讠 + 青), 问 = vragen, een 口 bij een 门. Geen echte toestemming, maar een beleefde aanloop als “pardon, …”.
在 zet de plaats vóór het werkwoord: 在哪里买票 = “waar koopt men een kaartje”. 哪里 = waar (口 + 那); twee derde tonen: spreek “ná lǐ”. 买 = kopen, 票 = kaartje (覀 + 示). Maatwoord: 张, 一张票, niet 一个票. Het vraagwoord 哪里/哪儿 stond al in zin 22; de beleefde vraag met 吗 komt in zin 36.
她 (tā) = zij: 女 + 也. 笑 (xiào) = lachen; bovenin 竹 (bamboe), onderin 夭 — ezelsbrug: wie lacht buigt als bamboe. 说 (shuō) = zeggen: 讠 + 兑. 了 (le) is het veranderingspartikel: de situatie verandert, ze lacht nu. De uitleg over 了 staat bij zin 9 en 12; hier: 了 staat direct achter het werkwoord, met neutrale toon.
往 (wǎng) = in de richting van: 彳 + 主. 右 = rechts, van oorsprong een hand bij een mond; 边 = kant (辶 + 力). 往右边走 = “loop naar rechts”: 往 + richting + werkwoord. 走 staat achteraan, dus niet 走往右边.
说 staat na de komma: eerst 她笑了, dan haar woorden. 了 hangt maar aan één werkwoord; 说 blijft ongemoeid. De gebiedende vorm heeft geen onderwerp nodig en klinkt kort en vriendelijk. Zin 22 had 往哪儿走, zin 36 去那边; let op 往 (richting) versus 去 (gaan naar).
那 (nà) = die, dat; 边 = kant (zin 26). Samen 那边 = “die kant, daar”. Het is een plaatsaanduiding: 那边 kan ook alleen “daarheen” betekenen.
可以 (kěyǐ) = kunnen, mogen, het is mogelijk. 可 = toestaan, 以 is in dit paar geen apart woord meer. Twee derde tonen: spreek “ké yǐ”. 可以 + werkwoord geeft een algemene mogelijkheid of toestemming; 能 gaat vaker over lichamelijk kunnen of omstandigheden, 会 over aangeleerd kunnen. In een winkel of station is 可以 de veilige keuze.
De zin heeft geen onderwerp: “(u) kunt daar kaartjes kopen”. 那边 staat vooraan als onderwerp van gesprek: “wat die kant betreft …” — een typisch Chinese topic-comment-structuur. 买票 is werkwoord + voorwerp; het maatwoord 张 hoort bij 票 (一张票, zin 25), niet bij 买. Zo beantwoordt 那边 de vraag uit zin 25.
我 (wǒ) = ik; het teken begon als wapen met een hand, nu gewoon “ik”. 说 = zeggen (zin 26). 谢谢 (xièxie) = dank je: 谢 = 讠 + 身 + 寸, een buiging met woorden. De tweede lettergreep is neutraal: “xièxie”, niet “xièxiè”.
你 (nǐ) = jij: 亻 + 尔. Gebruik 您 (nín) voor ouderen of klanten; tussen gelijken is 你 normaal. 去 = gaan, 买 = kopen, 票 = kaartje. 我去买票 = “ik ga een kaartje kopen”: 去 + werkwoord geeft het doel. Dat patroon zag je in zin 1 (去看朋友) en zin 4 (自己去).
De aanhaling heeft een dubbele punt, net als in zin 26. Na 谢谢 komt een komma; 你 is de persoon die bedankt wordt, niet het onderwerp van de volgende zin. Vlotter is 谢啦, maar 谢谢 is veilig. Let op 我: derde toon, vóór 去 (vierde) blijft hij laag; geen sandhi zoals bij twee derde tonen.
走 (zǒu) = lopen; onderin 止 (voet), bovenaan een rennend figuurtje. 到 (dào) = aankomen (至 + 刂). 走到 = “lopen tot”: 到 is resultaatcomplement en zegt waar de beweging eindigt. Zo ook zin 17: 走到地铁站.
右边 = rechterkant (zin 26). 看见 (kànjiàn) = zien: 看 = kijken (手 boven 目), 见 = waarnemen (目 op benen). 看见 is “kijken en echt zien”; 看 alleen kan ook “lezen” zijn.
很多 (hěnduō) = heel veel: 很 = graadwoord “heel” (彳 + 艮), 多 = veel, twee avonden (夕) boven elkaar. 很多 staat vóór het zelfstandig naamwoord zonder 的: 很多人. 多的人 betekent eerder “de vele mensen” en is veel specifieker.
De komma markeert de opeenvolging: eerst lopen, dan zien. 到 is hier “tot aan”, niet “naar”.
前 (qián) = voor, vooruit; je herkent nog 月 (maan) en 刂 (mes), maar de opbouw is oud en niet meer doorzichtig. 面 (miàn) = gezicht, vandaar “kant, oppervlak”. 前面 = de voorkant, “verderop”. 前面的人 is dus “de persoon vóór mij”.
的 (de) plakt de omschrijving aan het ding: 前面的人 = “de persoon daar vooraan”. Zonder 的 zou 前面人 als een vast woord klinken; 的 is hier verplicht. Over 的 als schakel ging het in zin 13.
正在 (zhèngzài) = “precies aan het … zijn”: 正 = recht, precies (一 + 止), 在 = aanwezig. 正在 + werkwoord benadrukt dat het nu gebeurt. In zin 20 stond alleen 在 (有的人在看手机); 正在 is nadrukkelijker en hoort bij verhalen.
买票 is werkwoord + voorwerp; 张 hoort bij 票 (一张票, zin 25), niet bij 买. De zin heeft geen “ik”. 正 en 在 zijn beide vierde toon, zonder sandhi.
等 (děng) = wachten; bovenin 竹 (bamboe), onderin 寺 (tempel) — ezelsbrug: wachten bij de tempel. 五 = vijf, 分 = verdelen (八 + 刀), 钟 = klok, bel (钅 + 中). 分钟 = minuut, letterlijk “deel van de klok”. Het is één eenheid: 五分钟, zonder 个 ertussen.
Nu de kern: 等了五分钟. Na een werkwoord met een duur betekent 了 dat de handeling afgerond is: “ik heb vijf minuten gewacht”. Vergelijk zin 14: 要走十分钟, een plan zonder 了. De volgorde is werkwoord + 了 + duur; niet 五分钟等了. In 也买了票 markeert 了 de afgeronde aankoop; omdat er twee werkwoorden zijn, staat 了 twee keer. De algemene uitleg over 了 staat bij zin 9 en 12.
也 (yě) = ook, altijd vóór het werkwoord en na het onderwerp: 我也买了票. Het zegt hier: ik deed wat de mensen vóór mij deden. 票 heeft maatwoord 张 (zin 25).
看 = kijken (zin 29), 票 = kaartje (zin 25). 看了看 = “even gekeken”: V + 了 + V maakt de handeling kort en achteloos. Die uitleg kreeg je bij zin 10 en 13; hier: 了 staat in het midden, met neutrale toon.
又 (yòu) = weer, opnieuw, bij wat al gebeurd is. 又 … 又 … kan “én … én …” zijn, maar hier is het opeenvolgend: eerst de kaart, dan de telefoon. Voor “nog eens” in de toekomst gebruik je 再.
手机 (shǒujī) = mobiele telefoon: 手 = hand, 机 = machine (木 + 几). Letterlijk “handmachine”, het toestel dat je in de hand houdt. Het maatwoord is 部: 一部手机.
De twee delen zijn parallel: 看了看票, 又看了看手机. In beide zit 了 binnen het werkwoordblok. 票 en 手机 staan zonder maatwoord: bij een algemeen voorwerp mag dat.
这 (zhè) = dit (辶 + 文), 是 = zijn (日 + 正). 第 (dì) = voorvoegsel voor rangtelwoorden (竹 + 弟). 第一次 = de eerste keer. 次 (cì) = keer (冫 + 欠); een maatwoord voor gebeurtenissen, niet voor dingen.
自己 (zìjǐ) = zelf: 自 begon als een neus (je wijst naar je eigen neus), 己 = zichzelf. 自己 staat vóór het werkwoord: 自己买票 = “zelf een kaartje kopen”, zonder hulp van de vriend.
Volgorde: 这是 + 我 + 第一次 + 自己买票. Letterlijk “dit is mijn eerste keer zelf een kaartje kopen”. Nederlands zegt “de eerste keer dat ik …”, Chinees heeft geen 的 of 得 nodig: 第一次自己买票 is één blok. Zo ook zin 21: 我第一次自己来这里坐地铁.
Valkuil: 第一次 is “de eerste keer”, 一次 is “één keer”. 这是我第一次买票 heeft geen 了 nodig; 是 + 第一次 noemt al een feit.
还 (hái) = nog (steeds); het teken is 不 + 辶, en als “teruggeven” lees je huán. 不 = niet. 知道 (zhīdào) = weten: 知 = weten (矢 pijl + 口 mond, ezelsbrug: met woorden in de roos schieten), 道 = weg (辶 + 首). Letterlijk “de weg weten” = weten.
还 + 不 + werkwoord = “nog steeds niet”: 我还不知道. 从 (cóng) = vanaf; twee mensen achter elkaar, de één volgt de ander. 从哪里 = “waar vandaan”. 进 = naar binnen (辶 + 井, ezelsbrug: je loopt naar de opening), 进去 = naar binnen, van de spreker af; naar de spreker toe is 进来.
De vraag staat binnen een mededeling: “ik weet niet waar ik naar binnen moet”. Geen 吗 nodig; 哪里 doet het werk. Vergelijk zin 22 (不知道往哪儿走) en zin 14 (从 A 到 B). 从 is hier “vanaf welke kant”, niet “van wie”.
一 (yī) = één; vóór een vierde toon wordt het yí: 一位 (yí wèi). 位 (wèi) = plaats, positie (亻 + 立); als maatwoord voor personen klinkt het beleefd; 个 is neutraal. In zin 24 stond 一位女士.
先生 (xiānshēng) = meneer; letterlijk “eerder geboren” (先 = vóór, 生 = geboren, ooit een ontkiemend plantje). Gebruik het voor een onbekende man, niet voor een goede vriend. 正在 = aan het … zijn (zin 30).
往 = richting (zin 26), 前 = vooruit (zin 30), 走 = lopen. 往前走 = “naar voren lopen”; 往 + richting + werkwoord. 正在 + 往 … + 走 is een progressieve constructie met richting: ik zag een meneer naar voren lopen.
Valkuil: 位 is niet voor jezelf of dieren; 一个人 is neutraal. 一 wordt yí, 位 blijft wèi, 先 is hoog en 生 is neutraal in 先生 (xiānsheng), dus niet “xiānshēng”.
问 (wèn) = vragen: 口 bij 门, ezelsbrug: aan de deur je mond opendoen. 去 = gaan, 那边 = die kant (zin 27), 可以 = kunnen, mogen (zin 27).
坐 (zuò) = zitten; twee mensen (人) op de aarde (土), ezelsbrug. Als passagier zeg je 坐地铁 (zin 3: 坐公交车). 地铁 = metro: 地 = grond (土 + 也), 铁 = ijzer (钅 + 失), “grondijzer”. Na 坐 geen maatwoord nodig.
吗 (ma) = vraagpartikel (口 + 马, klank): het maakt van een mededeling een ja/nee-vraag. 你可以坐地铁 = je kunt de metro nemen; met 吗 wordt dat de vraag. Het staat achteraan, nooit bij een vraagwoord als 哪里.
De aanhaling begint met 去那边: “als ik die kant op ga”, een topic vóór de vraag. 可以 … 吗 vraagt beleefd toestemming of mogelijkheid; 能 … 吗 klinkt meer als “is het technisch mogelijk”. Zin 25 (请问 …?) is voorzichtiger.
他 (tā) = hij. Links 亻, het radicaal “mens” (variant van 人); rechts 也, dat de klank aangeeft. Zet 女 links en je krijgt 她 = zij: zelfde klank, dus de context of het schrift beslist wie bedoeld is.
可以 (kěyǐ) = kunnen, mogen: 可 = kunnen, 以 = met: samen “het is mogelijk”. Twee derde tonen: de eerste wordt tweede, dus ké yǐ. 往 (wǎng) = in de richting van; het draagt 彳, het radicaal “lopen” (ook in 很, 得 en 街).
前面 (qiánmiàn) = de voorkant: 前 = voor (tegenover 后), 面 = gezicht, oppervlak, en in 前面 de “kant”, net als in 里面 (19). De volgorde ligt vast: 往 + richting + werkwoord, dus 往前面走 = loop naar voren.
Dit antwoordt op de vraag met 吗 uit zin 36, vandaar zonder onderwerp: 可以 alleen betekent “het kan, gaat uw gang”. Ons “naar voren lopen” zet de richting achter het werkwoord, het Chinees ervoor. Vergelijk 往前走 (zin 35) en 往里面走 (zin 39).
好 (hǎo) = goed, in orde: 女 (vrouw) + 子 (kind), vanouds “moeder en kind”, een ezelsbrug voor “goed”. Los betekent het “oké, prima”. Let op de tweede lezing hào = houden van, zoals in 爱好.
谢谢 (xièxie) = dank je. 谢 = 讠 (spreken) + 射; denk aan woorden die je iemand toewerpt. Verdubbeld klinkt het luchtig; met 你 erachter (谢谢你, zin 28) wordt het persoonlijker.
一下 (yíxià) = even, letterlijk “één keer neer”, een tik naar beneden (下 = onder). Achter een werkwoord verzacht het: 看一下 = even kijken, 等一下 = even wachten. 一 wordt tweede toon vóór een vierde, dus yíxià — net als 一个 (yí ge, zin 12).
Hetzelfde effect als V + 了 + V in 看了看 (zin 32), maar 一下 kost geen tweede werkwoord. Beleefd: 好 (akkoord), 谢谢 (bedankt), dan 我去看一下, “ik ga even kijken”. Geen 会 of 要 voor de toekomst; de context doet dat werk. Valkuil: 一下 hoort ná het werkwoord, dus niet 我去一下看.
跟 (gēn) kreeg je in zin 18 als “met” (跟我一起来); het draagt 足, het voetradicaal, want je volgt iemand op de hiel. Met 着 (zhe) erachter wordt het “achter iemand aan lopen”: 跟着 = volgen.
着 is het duratieve partikel: de toestand duurt voort. Niet “ik volgde en stopte”, maar “ik liep in zijn kielzog”. Je hoort het ook in 拿着 (zin 43 en 45) en 站着. Het is altijd licht en krijgt zelf geen 了.
De 的 in 前面的人 is geen bezit: ze plakt de bepaling “voor” aan 人, net als in 旁边的 (zin 24). 人 (rén) = mens, een pictogram van een persoon opzij met twee benen; 里面 kreeg je in zin 19 (里 = 田 + 土, 面 = kant).
De opbouw is een treintje: 跟着 + wie + 往 + waarheen + 走. Eén werkwoord (走) draagt de beweging, 跟着 zegt hoe, 往里面 waarheen — precies als in zin 37. Het Nederlands zegt “achter hem aan naar binnen lopen”: zelfde blokken, zelfde volgorde.
Twee keer 了, twee taken. Na een werkwoord (走了) zegt 了 dat de handeling afgerond is: 走了一会儿 = “een tijdje gelopen hebbend”. Aan het eind (来了) meldt 了 een nieuwe stand: de metro is er. Zo zag je het in zin 5 en 31.
一会儿 (yíhuìr) = een tijdje: 一 + 会 + 儿, met noordelijke r-klank. 一 wordt tweede toon vóór de vierde toon van 会. De duur staat ná het werkwoord (走十分钟, zin 14): eerst doen, dan hoe lang.
看见 (kànjiàn) = te zien krijgen: 看 kijken + 见 waarnemen (een oog, 目, op een mens), het resultaatscomplement (zin 15). Het kijken lukt dus, vandaar “ik zag dat de metro kwam”. 地铁 = ondergronds: 地 (aarde) + 铁 (ijzer).
来 (lái) = komen, naar de spreker toe; de verteller staat op het perron, de metro komt zijn kant op. 了 staat achter 来 terwijl de metro nog niet gestopt is: hij is onderweg. Zo vertelt het Chinees een filmpje, zonder “toen”.
门 (mén) = deur. Je zag het in 问 (zin 24): 口 tussen de deuren, iemand aanspreken.
打开 (dǎkāi) = opendoen: 打 (hand, 扌, + 丁) = slaan, 开 = opengaan. Samen “door een stoot open”, een resultaatscomplement (vergelijk 看见, zin 15). Alleen 开 = “open zijn” of “rijden” (zin 46). Na 打开 meldt 了 de afgeronde gebeurtenis (zin 40); 很多人出来 heeft geen 了 en beschrijft de stroom.
De 的 in 地铁的门 verbindt geheel en deel: de deuren van de metro; bij delen mag ze weg (地铁门). In zin 39 plakte 的 een bepaling aan een persoon.
出来 (chūlái) = naar buiten komen: 出 = uit, naar buiten; 来 = komen, naar de spreker toe. De richting hangt aan de spreker: 出来 komt naar je toe, 出去 gaat weg; in zin 42 gaat hij met 进去 naar binnen.
Let op 很多: 很 is hier geen “heel” maar de vaste begeleider van 多; samen = veel. In de metro geldt 先下后上: eerst uit, dan in.
等 (děng) = wachten: 竹 boven 寺. Je ziet het ook in 等等 (enzovoort) en 等于 (gelijk zijn aan). Hier heeft 等 een hele zin als voorwerp: 等他们出来 = “wachten tot ze eruit zijn”.
他们 (tāmen) = zij: 他 + 们, de meervoudsuitgang voor personen, altijd licht. Voor dingen gebruik je 它们; een gemengd gezelschap is gewoon 他们. 出来 kreeg je in zin 41: naar buiten, de kant van de spreker op.
后 (hòu) = achter, en in de tijd “na”: 等 ... 后 = “nadat ...”. 前 en 后 zijn een paar: voor/achter, eerder/later. 就 (jiù) = “dan, meteen”: het koppelt een gevolg aan wat ervoor kwam, zoals in zin 9.
进去 (jìnqù) = naar binnen gaan: 进 (辶 met 井 erin) + 去, van de spreker af, de tegenhanger van 出来. De 了 achter 进去了 meldt dat de overgang voltooid is, “en toen zat ik binnen”. Geen 然后, geen “toen”: 等 ... 后, 就 en 了 doen samen het werk van onze voegwoorden.
拿 (ná) = pakken, vasthouden: 合 (sluiten) boven 手 (hand), een hand die zich sluit om iets. In zin 12 stond 我拿了手机: daar pakte hij de spullen op, hier houdt hij de tas vast. Dat verschil zit in het partikel.
着 (zhe) laat een toestand voortduren: 拿着 = “vasthebbend”, de tas blijft in de hand terwijl hij loopt. 拿了 (zin 12) = “gepakt” (klaar), 拿着包 = “met de tas in de hand” (nog bezig). Het Nederlands zegt daarvoor “met de tas in mijn hand”.
包 (bāo) = tas, buidel: 勹 (iets omsluiten) met 巳 erin. Het maatwoord is 个: 一个包 (zin 12). Het is ook een werkwoord: 包起来 = inpakken. 往里面走 kreeg je in zin 39.
De zin heeft twee werkwoordsblokken: 拿着包 zegt in welke toestand hij verkeert, 往里面走 wat hij doet. Zo zeg je “al lopend, met ...”; een bijzin met “terwijl” bestaat niet. Merk op dat 了 niet achter 着 komt: 拿着了 bestaat niet.
De eerste helft is bijna zin 19. Daar leerde je dat 有 “er is, er zijn” betekent, niet 是. Nieuw is de tweede helft: 没有 (méiyǒu) = er is niet, niet hebben. De ontkenning van 有 is altijd 没有; 不有 bestaat niet. Een klassieke fout.
椅子 (yǐzi) = stoel: 椅 = 木 (hout) + 奇, het hout zit dus in de opbouw. 子 maakt van een zelfstandig naamwoord een ding, altijd licht: 桌子 (tafel), 杯子 (beker). Het maatwoord is 把 (一把椅子): je pakt een stoel bij de rug — in spreektaal hoor je ook 一个.
De komma doet het werk van “en”: 有很多人, 没有椅子. Het onderwerp 地铁里面 wordt niet herhaald, want het is al genoemd. Zo is het een opsomming van wat er wel en niet is.
Dit is de opmaat: het is druk en er is niets om op te zitten, terwijl de verteller straks wil zitten. Merk op dat 地铁上, “in de metro”, dezelfde ruimte aanduidt; 里面 en 上 wisselen makkelijk.
站 (zhàn) = staan: 立 (staan) naast 占. In zin 13 was 站 het zelfstandig naamwoord “halte”: de plek waar je staat te wachten, hetzelfde teken in een andere rol.
在 (zài) komt in deze les in drie gedaanten terug. In zin 15 stond het vóór het werkwoord (我在路上看见 = ik zag op de weg); in zin 20 maakte het “aan het ... zijn” (在看手机); hier staat het ná het werkwoord: 站在门旁边 = “staande bij de deur”. Na 站, 坐, 住 en 放 noemt 在 de plaats waar je terechtkomt.
旁边 kreeg je in zin 16 en 24: 旁 = zijkant, 边 = rand (met 辶). Na 门 is 的 niet nodig: 门旁边 is één plaatsbepaling, “naast de deur”. Met 的 (门的旁边) mag ook, maar dat klinkt zwaarder.
我的包: hier staat 的 omdat 包 een gewoon ding is; bij huis en familie laat je 的 weg (我家, zin 14, 我妈妈). 拿着 komt uit zin 39 en 43: de tas blijft vastgehouden. Twee werkwoorden, twee standen.
开 (kāi) = opengaan, beginnen, en bij voertuigen “vertrekken, rijden”: 开车 = auto rijden (zin 8), 开门 = de deur openen. Hier is 地铁开了 “de metro kwam in beweging”: geen deur, maar een rit die begint.
Vergelijk zin 41: daar 打开了, “open gemaakt” (打 + 开, twee werkwoorden), hier alleen 开. De 了 achter 开 meldt de overgang van stilstaan naar rijden, zoals 地铁来了 in zin 40 — geen handeling met een duur erachter.
看了看 (kàn le kàn) = even kijken: werkwoord + 了 + hetzelfde werkwoord. De herhaling maakt de blik kort en los. Je zag het in zin 13, 22 en 32; hier past het, want hij kijkt achteloos op zijn telefoon.
手机 = mobieltje, “hand + machine” (zin 20). Twee gebeurtenissen, alleen een komma: eerst vertrekt de metro, dan kijkt hij. Geen 然后: de volgorde vertelt het verhaal. Waarom hij op de tijd let, blijkt in zin 47.
想 (xiǎng) = denken, willen: 相 boven 心 (hart), wat je in je hart overweegt. 不想 + werkwoord = “niet willen”. 不 blijft hier vierde toon (bù xiǎng), want 想 is derde toon; alleen vóór een vierde toon wordt 不 tweede (不是, bú shì).
让 (ràng) = laten, toestaan: 讠 (spreken) + 上. “Iemand iets laten doen”: 让 + persoon + werkwoord. 让朋友等我 = “mijn vriend op mij laten wachten”. Ook “toestaan”: 不让我去 = hij laat me niet gaan.
朋友 (péngyou) = vriend: 朋 is twee keer 月 (maan) naast elkaar, twee die bij elkaar horen; 友 toont een hand. Er staat geen 我的. Bij vrienden en familie laat het Chinees het bezit vaak weg (vergelijk 我家, zin 14).
很长时间 = lange tijd: 长 (cháng) = lang, met ook de lezing zhǎng (groeien, leider); hier cháng. 时间: 时 = 日 + 寸 (zon + maat), 间 = 门 + 日 (zon tussen de deuren, een interval). De duur staat achter 等: 等我 + 很长时间.
过 (guò) is hier een gewoon werkwoord: “voorbijgaan”, met 辶, het radicaal “lopen”. 过了一会儿 = “nadat er een tijdje voorbij was”, even later. Niet de 过 van ervaring (我去过, ik ben er geweest), die achter een werkwoord staat; deze 过 krijgt 了.
有人 = iemand, letterlijk “er is iemand”: 有 maakt van 人 een onbepaald onderwerp. 从 (cóng) = vanaf (zin 14); het beeldt twee personen af, de een volgt de ander. 上 (shàng) is hier een achterzetsel: 椅子上, 桌子上.
椅子 kreeg je in zin 44. 起来 (qǐlái) = overeind komen: 起 (omhoog, opstaan; 走 zit erin) + 来 (naar de spreker toe), een richtingscomplement (zin 41, 42).
De bouw is 从 + plaats + 上 + 起来: “van de stoel overeind”. Nergens staat 的: 椅子上, niet 椅子的上. Achter 起来 staat geen 了: de gebeurtenis is een kale beschrijving; 起来了 zou ze afronden. Die lege stoel telt straks mee: de verteller wil zitten.
我 (wǒ) = ik. 想 (xiǎng) = denken, van plan zijn: 相 (xiāng, “elkaar bekijken”: 木 + 目) boven 心 (hart) — denken gebeurt in het hart, onder wat je ziet. 想 + werkwoord = “van plan zijn te”, zachter dan 要.
坐 (zuò) = zitten: twee mensen (人) op de aarde (土). 下 (xià) = omlaag, dus 坐下 is de beweging naar beneden: gaan zitten. Daarachter 来 (lái) = komen, hier een richtingscomplement: 坐下来 = “komen zitten”. Vergelijk 站起来 (overeind komen) en het 起来 van zin 48.
但是 (dànshì) = maar: 但 (亻 + 旦) plus 是. 看见 (kànjiàn) = zien: 看 is een hand boven een oog (kijken), 见 is het oog dat waarneemt. 见 maakt van het kijken een resultaat; je kunt lang 看 zonder iets te 看见.
一位 (yí wèi): 位 is het beleefde maatwoord voor personen (亻 + 立, “de plaats van iemand”), dus niet 一个爷爷. Toonregel: 一 vóór een vierde toon wordt tweede, vandaar yí wèi. 爷爷 (yéye) = opa van vaderskant, tweede lettergreep toonloos — net als 爸爸, 妈妈, 奶奶.
爷爷 (yéye) kwam in zin 49: opa van vaderskant; van moederskant zeg je 外公. 走 (zǒu) = lopen: boven 土 (aarde), onder 止 (voet, stap), de voet op de grond.
得 (de) is de schakel tussen werkwoord en manier, precies als in zin 2 (住得有点儿远): 走得很慢 = “loopt heel langzaam”. Niet 得 dé “krijgen”, niet 得 děi “moeten”. Na 得 moet iets over de manier volgen; 走得慢 alleen klinkt als een tegenstelling.
很 (hěn) = heel, na 得 bijna verplicht bij een bijvoeglijk naamwoord van één lettergreep. 也 (yě) = ook; 也 en 有 zijn beide derde toon, dus yé yǒu. 有点儿 (yǒudiǎnr) = een beetje, met de bijsmaak “eigenlijk wat te”, bij een gevoel of eigenschap; voor een beetje van iets tastbaars zeg je 一点儿 + zelfstandig naamwoord.
累 (lèi) = moe: 田 (veld) boven 糸 (zijdedraad); ezelsbrug: werk dat zich opstapelt tot je omvalt. Het onderwerp 爷爷 staat er maar één keer. Zeg niet 他是累: een bijvoeglijk naamwoord is zelf al gezegde — 他很累, 他累了.
您 (nín) = beleefd “u”: 你 met daaronder 心 (hart) — beleefdheid uit het hart. Gebruik het tegen ouderen, onbekenden en klanten; tussen vrienden klinkt het afstandelijk.
坐 kwam in zin 49. 吧 (ba) staat aan het eind van de zin en maakt van een bevel een voorstel: 您坐吧 = “gaat u zitten”, vriendelijk. Het teken is 口 (mond) + 巴, dat de klank aangeeft. 吧 is geen vraagpartikel; dat is 吗 (zin 36).
可以 (kěyǐ) = kunnen, mogen (zin 37). 站 (zhàn) = staan: 立 (staan) naast 占; in zin 13 en 45 was het “halte”, hier het werkwoord. 着 (zhe) laat een toestand duren: 站着 = “staande blijven”, zoals 拿着 in zin 43.
Een citaat met 说 + dubbele punt + aanhalingstekens is de gewone vorm in het Chinees, ook bij gedachten (zin 56). De verteller zet zichzelf weg: 我可以站着, “ik kan best staan”. Verwar 站着 niet met 站了: met 着 is het een toestand, met 了 een afgeronde gebeurtenis.
爷爷 en 说 kreeg je eerder (zin 49 en 37). 谢谢 (xièxie) = dank je: 谢 = 讠 (spraak) + 射. Het woord wordt verdubbeld en de tweede lettergreep is toonloos: xièxie, niet xièxiè.
你 (nǐ) = jij: 亻 (mens) + 尔. In zin 51 zei de verteller 您; nu zegt de man 你 terug, want hij is ouder en mag vertrouwelijk zijn. Dat verschil is sociale informatie, geen grammatica.
真 (zhēn) = echt, werkelijk: boven een 十, daaronder een oogvorm; ezelsbrug: wat je met eigen ogen ziet, is echt. 真好 = “echt aardig”, een oprechte uitroep. Gebruik hier geen 很: 很好 is neutraal, 真好 is gevoel.
好 (hǎo) = goed: 女 (vrouw) + 子 (kind), een huis vol leven (zin 7, 38). Twee lezingen: hǎo = goed, hào = houden van (爱好). Op een compliment reageert een Chinees vaak bescheiden (“哪里哪里”) in plaats van met 谢谢; hier bedankt de man juist wel, omdat het om een concrete vriendelijkheid gaat.
不 (bù) = niet, maar vóór een vierde toon wordt het bú: 不客气 lees je bú kèqì, niet bù kèqì. Die regel hoorde je in 不是 (zin 22) en hoor je in 不要, 不去.
客气 (kèqì) = beleefd, vol plichtplegingen: 客 = gast (宀, dak + 各), 气 = lucht, adem — “gastenaard”, je gedraagt je als een nette gast. 不客气 is de vaste reactie op 谢谢: “geen dank”. Zeg het niet om iemand onbeleefd te noemen; daarvoor is er 没礼貌.
Andere antwoorden: 不用谢 (hoeft u niet te danken), 没事 (geen probleem), 应该的 (graag gedaan). Tegen een oudere als hier klinkt 不客气 precies goed: kort en vriendelijk, zonder te familiair te worden.
您 en 吧 kwamen in zin 51: de verteller herhaalt zijn aanbod in de beleefdheidsvorm. Dat herhalen is geen ongeduld maar etiquette — één keer weigeren en één keer aandringen hoort erbij, of het nu om een stoel of om thee gaat.
看 (kàn) = kijken, lezen: een hand boven een oog. 着 (zhe) maakt er een durende toestand van: 看着手机 = “naar mijn telefoon zitten kijken” (zin 43, 45). 手机 = mobiel, “machine in de hand” (zin 12, 20).
又 (yòu) = weer, bij wat al gebeurd is (zin 13); van oorsprong een rechterhand, nu een bijwoord dat een tweede handeling aankondigt. 看了看 = “even gekeken”: werkwoord + 了 + hetzelfde werkwoord; de verdubbeling maakt de handeling kort, 了 maakt haar afgerond (zin 10, 32). Zonder 了 wordt het 看一看 (zin 7, 13): nog niet gebeurd.
站 is hier “station, halte” (zin 13, 45), en 的 plakt de naam eraan: 站的名字 = de naam van het station. 名字 kreeg je in zin 13: 名 = 夕 (avond) + 口 (mond), 字 = 宀 (dak) + 子 (kind).
Twee handelingen na elkaar: eerst de telefoon, dan de namen, en 又 maakt van de tweede een herhaling. Verwar 的 (bezit) niet met 得 (manier) uit zin 2 en 50: 站的名字 tegenover 走得很慢.
记得 (jìde) = zich herinneren: 记 = 讠 (spraak) + 己 (zichzelf), iets aan jezelf vertellen zodat je het vasthoudt; 得 is de complementschakel “in staat tot”: 记得 = kunnen onthouden, 记不住 = het niet kunnen.
她 (tā) = zij (zin 37: 女 + 也). Daarna 说 met een citaat, als in zin 51-53. Zo stond het ook in zin 23: 我记得朋友说要买票 — daar dacht hij het, hier haalt hij haar woorden terug.
坐 (zuò) = hier “nemen, meerijden” met een vervoermiddel, geen “zitten” (zin 2). 五 (wǔ) = vijf, derde toon. 站 = halte, en meteen het maatwoord: 坐五站 = “vijf haltes meerijden”, zonder 个 — ook 坐两站, 三站路.
就 (jiù) = dan, meteen, zoals in zin 9 (听了就想): 坐五站就到了 = “na vijf haltes ben je er al”. 就 … 了 is een vaste combinatie. 到 (dào) = aankomen: 至 (aankomen) + 刂 (mes); ezelsbrug: de punt zet de finish. Het 了 is het veranderingspartikel van zin 26 en 40.
想 (xiǎng, zin 49) = denken. Met een dubbele punt en aanhalingstekens worden gedachten weergegeven alsof het spraak is: 我想:“…”. In het Nederlands laten we die aanhalingstekens vaak weg, in het Chinees is dit juist gewoon; vergelijk zin 55, waar iemand anders spreekt.
要 (yào) = willen, van plan zijn, nodig hebben: 覀 (een variant van 西) boven 女. 我要 is stelliger dan 我想: “ik ga”, “ik moet”. Een wens klinkt vriendelijker met 我想; 我要 is een besluit.
多 (duō) = veel: twee keer 夕 (avond) boven elkaar (zin 19). Vóór een werkwoord betekent 多 “meer, extra”: 多看 = meer kijken, 多吃 = meer eten, 多穿 = warmer aankleden. Het staat altijd vóór het werkwoord.
站, 的 en 名字 kwamen in zin 54. De zin is een voornemen in een drukke metro: niet “meer lezen” in het algemeen, maar beter opletten. Verwar 多 + werkwoord niet met 更 (nog meer): 更好 = nog beter, maar 多看 = meer kijken.
看了看 (kàn le kàn) = even gekeken, dezelfde verdubbeling als in zin 54 en 10: 了 tussen twee keer hetzelfde werkwoord maakt de handeling kort en afgerond. 地铁 (dìtiě) = metro: 地 = aarde, grond (土 + 也), 铁 = ijzer (钅 metaal + 失), dus “ijzer onder de grond” (zin 2).
上面 (shàngmiàn) = bovenop, erboven: 上 is een streep boven een basislijn, 面 = gezicht, oppervlak, dat je in zin 37 als “kant” leerde (前面). 上面 is een zelfstandig naamwoord van plaats: 桌子上面的书, 地铁上面的字.
的 is hier nodig, anders dan bij 门旁边 in zin 45: na 上面 hoort 的. 地铁上面的字 = “de tekens boven de metro”, in de praktijk de borden boven de deuren en ramen. Vergelijk 里面的 uit zin 19.
字 (zì) = teken, hetzelfde teken als in 名字 (zin 13 en 54): 宀 (dak) + 子 (kind), een kind dat onder het dak tekens leert. Let op: 字 is één teken, geen woord; dat is 词. Deze zin laat ook zien dat 看 “lezen” kan betekenen: 看字 = tekens lezen, 看书 = een boek lezen.
有些 (yǒuxiē) = sommige, een aantal: 有 (“er zijn”) + 些 (een paar, wat; 此 boven 二). In zin 20 stond 有的 in 有的人; 有的 en 有些 doen hetzelfde werk, 有些 klinkt iets schrijftaliger. Bij een zelfstandig naamwoord komt er geen 的 tussen: 有些站, 有些人.
Let op de volgorde: 有些站的名字 staat vooraan als onderwerp van gesprek, en daarover zegt de spreker 我还不认识. Het Chinees zet het “waar het over gaat” vooraan en de mededeling achteraan; in het Nederlands moet je dat omdraaien: “van sommige stationsnamen ken ik de tekens nog niet”.
还 (hái) = nog, nog steeds: 辶 (lopen) + 不. 不 wordt bú vóór een vierde toon, dus 不认识 = bú rènshi (zin 53).
认识 (rènshi) = kennen: 认 = 讠 + 人 (iemand herkennen), 识 = 讠 + 只. Het verschil met 知道 (weten) kreeg je in zin 22, en het blijft een van de meest gemaakte fouten: “ik ken dat teken niet” = 我不认识这个字, niet 我不知道. Omgekeerd zeg je 我不知道他叫什么 als je niet weet hoe iemand heet.
问 (wèn) = vragen: 门 (deur) met een 口 (mond) erin, je mond bij de deur van iemand anders (zin 25: 请问). 人 (rén) = mens; 问人 = het aan iemand vragen, zonder voorzetsel en zonder lidwoord.
但是 kwam in zin 49. 有点儿 = een beetje, met de bijsmaak “wat te” (zin 2, 50). 不好意思 (bù hǎoyìsi) kreeg je in zin 25 als verontschuldiging; hier betekent het “verlegen, opgelaten”. Eén uitdrukking, twee gezichten: spijt dat je iemand lastigvalt, of gêne omdat je iets niet durft.
Een vreemde aanspreken om de weg te vragen is in China heel gewoon, maar de spreker voelt zich bezwaard: het Nederlands zegt “ik durfde het niet”, het Chinees “ik was een beetje beschaamd”. Merk op dat 想 hier “van plan zijn” is en de handeling nooit gebeurt. Ook de toon: 不 blijft bù, want 好 is derde toon (zin 53).
就 (jiù) betekende in zin 55 “dan, meteen” (坐五站就到了). Hier is het “gewoon, dan maar”: 我就看着手机 = “ik bleef gewoon naar mijn telefoon kijken”, in plaats van iemand iets te vragen. Eén teken, veel gezichten; de context beslist.
看着 = aan het kijken, de toestand duurt voort (zin 43, 45, 54). 手机: zin 12, 20. 等 (děng) = wachten: 竹 (bamboe) boven 寺 (tempel); ezelsbrug: wachten bij de tempel. Je zag 等 in zin 31 en 42; het betekent ook “enzovoort” en “soort”.
一会儿 (yíhuìr) = een tijdje: 一 + 会 (kunnen; 人 boven 云) + 儿. Door de toonregel wordt 一 hier yí, want 会 is vierde toon. 等了一会儿 = een tijdje gewacht: 了 achter het werkwoord met een tijdsduur erachter betekent dat het wachten voorbij is (zin 40). Zonder 了, 等一会儿, is het “wacht even” — nog te gebeuren.
In zin 48 stond 过了一会儿 met dezelfde 一会儿. De verteller zit klem: hij wil vragen, durft niet, en wacht. Dat wachten is de stilte vóór de volgende gebeurtenis.
又 (yòu) = weer, opnieuw: het teken begon als een rechterhand (je ziet het ook in 友 en 双). Het hoort bij wat al eens gebeurd is en nu nóg eens gebeurt — in zin 32 en 54 keek hij al eens extra. Voor de toekomst gebruik je 再 (zài).
到 (dào) = aankomen: 至 “tot aan” met 刂, het mes, ernaast. 站 (zhàn) = staan (立 + 占) en vandaar “halte”: de plek waar je staat te wachten (zin 13, 14).
De 了 staat direct achter 到 en vóór het voorwerp: 到了 + 一个站. Dat is de afgeronde handeling met een voorwerp erachter. In zin 55 en 69 staat 了 juist helemaal achteraan; daar meldt ze een nieuwe stand van zaken. 一个 = één, met 个 als algemeen maatwoord; 一 wordt tweede toon: yí ge.
De zin klinkt als een reeks haltes die maar doorgaat: 又 ... 了, “alwéér”. Valkuil: 又 niet gebruiken voor iets wat nog moet gebeuren.
快 (kuài) = snel: 忄 (hart) naast 夬. 要 (yào) kent de lezer als “willen, nodig hebben” (zin 14, 23). In 快要 (kuàiyào) vormen ze samen één blok: “op het punt te, bijna”.
De constructie is 快要 ... 了: 快要 + werkwoord + 了 = “het gaat bijna gebeuren”. Die 了 is verplicht en staat achteraan; ze betekent hier níet “voltooid”, maar kondigt iets aan dat elk moment kan beginnen. Hetzelfde 了 achteraan zag je in zin 55, met 就 in plaats van 快要.
吧 (ba) = 口 (mond) + 巴. Het verzacht: een voorstel, een aanname of twijfel. Hier is het geen bevel maar een hardop denkende gok: “ik zal er toch wel bijna zijn?” In zin 51 en 53 klonk het als “gaat u zitten”.
Valkuil: lees 了 in 快要到了 niet als verleden tijd; het Chinees vervoegt niet; 了 krijgt haar kleur van de constructie. De aanhalingstekens maken het binnensmonds.
跟 (gēn) = met, achter iemand aan (zin 18); het draagt 足, het voetradicaal, want het gaat om lopen in iemands spoor. Met 着 erachter wordt het “volgen”: 跟着 = blijvend achter iemand aan lopen, zoals 站着 (zin 51) en 拿着 (zin 43).
一些 (yīxiē) = een paar, enkele: 一 + 些 (此 + 二). 些 maakt een vaag meervoud en neemt zelf de plaats van het maatwoord in: 一些人, niet 一些个人. 从 (cóng) = vanaf: twee keer 人, oorspronkelijk iemand die een ander volgt (zin 14, 48).
地铁上 = “op de metro”, met 上 als achterzetsel. Daar hoort 下来 bij: 下 = naar beneden, 来 = naar de spreker toe. Vergelijk 出来 (zin 41) en 进去 (zin 42): 来 komt naar je toe, 去 gaat weg.
De volgorde is: 跟着 + wie + 从 + plaats + 上 + 下来. Geen 了: de beweging is nog bezig, de rij stroomt naar buiten. Valkuil: 跟着 is één woord, en 些 krijgt nooit 个 achter zich.
外面 (wàimiàn) = buiten: 外 = 夕 (avond) + 卜, de buitenkant; 面 = vlak, kant (zin 19, 里面). In zin 19 stond 里面, hier het paar 外面. In 到了外面 rondt 了 achter 到 de beweging af; 外面 is de plaats.
拿 (ná) = in de hand houden, pakken (zin 12, 43): 合 boven 手. Met 出 erachter: 拿出 = tevoorschijn halen. 出 is een richtingscomplement, maar het voorwerp komt erachter: 拿出手机, niet 拿手机出.
手机 = mobieltje (zin 20): 手 hand + 机 machine. 看时间 = naar de tijd kijken; 看 betekent ook lezen, en 时间 (zin 47) is de tijd als grootheid — 时候 is het moment.
Twee blokken, één komma: eerst buiten komen, dan de telefoon pakken en kijken. Het Chinees zet de werkwoorden in de volgorde van de handeling en laat “en” of “om te” weg. Valkuil: na 到 heb je geen 在 nodig.
觉得 (juéde) = vinden, het gevoel hebben (zin 17). De 得 is hier een vast deel van het woord, géén graadpartikel zoals in 走得慢 (zin 50). 觉 heeft onderaan 见 “zien”: iets gewaarworden. Je gebruikt het voor een indruk of mening, veel vaker dan 认为.
就 (jiù) = juist, precies; 京 + 尤, leer het als één blok. Het legt de nadruk op “en niet ergens anders”: 就在这边 = “is juist hier”. In zin 9, 42 en 55 was 就 “dan, meteen”; hier is het plaatselijk.
在 is het werkwoord “zich bevinden”; 这边 = deze kant: 这 dit (zin 33) + 边 kant (zin 16, 26). De volgorde is onderwerp + 在 + plaats, met 就 ertussen. Er staat geen 的 bij 朋友 (zin 47): het gaat om één persoon, niet om bezit.
De zin klinkt opgelucht: “hij is vast hier ergens”. Valkuil: 就 niet verwarren met 才 (cái) “pas, net”, dat de nadruk omkeert; en niet 朋友在这边就.
看 (kàn) = kijken, lezen (zin 15): een hand boven een oog. Met 见 (jiàn) erachter, “waarnemen”, wordt 看见 = te zien krijgen; het kijken lukt. Dat kreeg je al in zin 15, 29 en 35.
那里 (nàlǐ) = daar: 那 dat (zin 27) + 里 binnenkant, plaats (zin 19). Het rijtje is 这里 (hier), 那里 (daar), 哪里 (waar, zin 25). 很多 = heel veel: 很 + 多. 有 drukt bestaan uit: 那里有很多商店 = “daar zijn veel winkels”.
商店 (shāngdiàn) = winkel: 商 = handel (een complex teken, leer het als blok), 店 = zaak: 广 een afdak + 占 (zin 15). Het maatwoord is 家, zoals bij de boekwinkel in zin 15: 一家商店, niet 一个商店.
De hele zin 那里有很多商店 is het voorwerp van 看见; het Chinees voegt geen “dat” toe. Geen 了: het is een beschrijving van wat hij om zich heen ziet. Valkuil: 有 niet weglaten en 家 niet door 个 vervangen.
但是 (dànshì) = maar: 但 = 亻 + 旦, met 是 (zin 33); samen de gewone, vollere vorm. Het keert de verwachting om: hij is dichtbij, máár hij weet niet waar. In zin 59 kwam 但是 ook al.
知道 (zhīdào) = weten (zin 22): 知 = 矢 (pijl) + 口 (mond), 道 = 辶 (lopen) + 首 (hoofd) — lettend op de opbouw: “de weg weten”. 不 blijft vierde toon (bù zhī), want 知 is eerste toon; alleen vóór een vierde toon wordt 不 tweede.
在哪里 = “waar is ...”: 在 is het werkwoord van plaats, 哪里 het vraagwoord (zin 25). Dit is een indirecte vraag: 不知道 + vraagzin, zonder 吗 en zonder omkering. Het vraagwoord blijft staan waar het hoort, dus niet 在哪里朋友. Zo ging het ook in zin 34.
Valkuil: 知道 is “weten”, niet “kennen” van personen — dat is 认识 (zin 58). De verteller kijkt om zich heen en weet het even niet meer.
打 (dǎ) = slaan: 扌, het handradicaal, met 丁. Als licht werkwoord zit het in veel vaste combinaties, zoals 打球 en 打车. Bij de telefoon: 打电话 = bellen. 电话 = 电 bliksem, elektriciteit + 话 woorden, spraak (讠 + 舌, zin 20).
Twee werkwoorden achter elkaar: 打电话问 = “bellen en vragen”, zonder “om te” en zonder “en”. Het Chinees rijgt de handelingen aan elkaar in de volgorde waarin ze gebeuren.
De vraag zelf: 你到了吗. De 了 achter 到 maakt de aankomst afgerond — de vriend vraagt naar een resultaat. 吗 (ma) maakt van de mededeling een ja/nee-vraag: 口 + 马, geen omkering, geen hulpwerkwoord (zin 36). Je antwoordt met 到了 of 还没到, niet met “ja”.
Valkuil: de volgorde is 到了吗, niet 了吗到. Bij opnemen zeg je 喂 (wèi); “even bellen” is 打个电话, met 个 als maatwoord voor het telefoontje.
说 = zeggen (zin 37). 到 = aankomen (zin 61), 地铁站 = metrostation: 地铁 “grond + ijzer” (zin 14) + 站 halte (zin 13). De aanhalingstekens werken als in het Nederlands: wat ertussen staat, is letterlijk wat hij zegt.
De 了 staat achteraan, ná 地铁站, en niet direct achter 到. Daarmee meldt de zin een nieuwe stand van zaken: “ik bén er nu”. Vergelijk zin 61: daar stond 了 achter 到, vóór het voorwerp, en ging het om de afgeronde aankomst. Zelfde partikel, andere plaats, andere klankkleur — het is dezelfde 了 als in zin 55.
Dit antwoordt op de vraag van zin 68: opgelucht, een tikje trots, met een uitroepteken. De vriend hoeft niet meer te wachten.
Valkuil: na 到 heb je geen 在 nodig — 到 betekent zelf “aankomen bij”. Zeg dus niet 我在到地铁站. En de Nederlandse verleden tijd hoeft er niet in: de situatie geldt nu, en dat is precies wat deze 了 zegt.
一会儿 (yíhuìr) = een tijdje, even (zin 40): 一 + 会 + 儿, met noordelijke r-klank. In 看了 + 一会儿 staat de duur achter het werkwoord, en 了 achter 看 rondt de handeling af. Vergelijk zin 72: 看了看 is één snelle blik, 看了一会儿 is een tijdje kijken.
还 (hái) = nog (zin 34). 没 (méi) is de ontkenning van 有 en van afgeronde handelingen; 没有 + werkwoord = “niet gedaan, niet gebeurd”. 还没有看见 = “nog steeds niet gezien”: de verwachting bestaat, het resultaat blijft uit.
看见 = te zien krijgen (zin 15). In de ontkenning moet 没有, niet 不: 不看见 bestaat niet. Nederlanders zeggen “ik zag haar niet”; in het Chinees hoort daar 没(有) bij. 她 = zij (zin 37); gesproken klinkt het als 他; de context bepaalt wie.
De opbouw is: eerst de duur, dan het tegenvallende resultaat. Valkuil: 还 staat vóór 没有, niet erna, en 一会儿 krijgt geen 个.
她 = zij (zin 37): 女 + 也, hetzelfde woord als 他, alleen anders geschreven. 问 = vragen (zin 24): 门 met 口 erin. Weer een vraag in de directe rede (zin 36, 68).
在 = zich bevinden, hier het werkwoord van plaats. 哪个 (nǎge) = welke: 哪 (nǎ) = welk, waar (zin 25: 口 + 那) en 个 is het maatwoord dat ertussen moet. Zonder maatwoord kun je 哪 niet vóór een zelfstandig naamwoord zetten: 哪个站, niet 哪站.
De volgorde is onderwerp + 在 + plaats: 你在哪个地铁站 = “op welk metrostation ben je?” Het vraagwoord staat op de plek van het antwoord, zonder omkering; het antwoord is dus 我在 ... 地铁站.
Valkuil: 哪 (nǎ, derde toon) en 那 (nà, vierde toon) verschillen alleen in toon maar betekenen “welk” tegenover “dat”; de toon draagt hier de hele vraag. Vergelijk zin 67: 在哪里 vraagt naar een plek, 哪个站 naar één van de stations.
看了看 (kàn le kàn) = even kijken: V + 了 + V, een korte, achteloze blik (zin 13, 32, 46). Het is geen duur: voor “een tijdje kijken” zeg je 看了一会儿 (zin 70). De verdubbeling maakt het luchtig en snel.
告诉 (gàosù) = vertellen: 告 (⺧ boven 口) en 诉 (讠 + 斥). Je zegt 告诉 + persoon + wat: 告诉她站的名字, zonder 给 en zonder 对; de persoon staat direct achter het werkwoord.
站 = halte (zin 13), hier als zelfstandig naamwoord. De 的 is bezittelijk: 站的名字 = “de naam van het station”, een echte bezitsrelatie, anders dan de beschrijvende 的 in 前面的人 (zin 30). 名字 = naam (zin 13): 名 = 夕 + 口, 字 = 宀 + 子.
De reeks is: eerst kijken, dan vertellen. 看了看 heeft geen voorwerp nodig; de tweede helft heeft er twee: 她 (aan wie) en 站的名字 (wat). Valkuil: niet 告诉她给站的名字, en niet 告诉站的名字她. Zo lost de les het probleem van zin 67 op.
她 = zij: 女 links, 也 rechts (zin 37, 71). 说 = zeggen (zin 37), met de dubbele punt die haar woorden aankondigt.
下 (xià) = naar beneden: een streep met een merkje eronder, “wat onder is”. In het verkeer: “uitstappen”, 下地铁. 早 (zǎo) = vroeg: 日 (zon) boven 十, de zon die nog laag staat. Ezelsbrug: amper boven de horizon = vroeg.
De kern: 下得太早了: werkwoord + 得 + hoe het ging. Die 得 (de, neutrale toon) is geen werkwoord maar een lijmje tussen handeling en oordeel: 走得很慢 (zin 50), 住得有点儿远 (zin 2). In 觉得 (zin 65) en 记得 (zin 23) hoort 得 bij het woord zelf.
太 ... 了 = “te ...”: 太 + bijvoeglijk naamwoord + 了. Die 了 hoort bij de constructie, geen voltooide tijd; vergelijk 快要 ... 了 (zin 62).
啊 (a) = uitroep: 口 (mond) + 阿. Geen vraag maar verbazing, een tikje verwijt: “o, je bent te vroeg uitgestapt!”
Valkuil: 下 betekent hier niet “onder” maar “uit een voertuig stappen”; en 得 mag nooit vóór het werkwoord staan.
还 (hái) = nog (zin 34, 70): 不 met 辶 eronder. 要 = willen, nodig hebben (zin 23), hier “moeten, nog te gaan”: 还要 = “er moet nog ...”. Samen kondigt het een restje aan.
再 (zài) = opnieuw, nog eens, en dat bij iets wat nog komt. Het is de tegenhanger van 又 (yòu), dat juist terugkijkt op wat al gebeurde (zin 61, 78, 80). Ezelsbrug: 又 = weer gebeurd, 再 = straks weer.
两 (liǎng) = twee, maar alleen vóór een maatwoord: 两站, 两个人. Bij tellen, telefoonnummers en jaartallen zeg je 二 (èr). 站 = halte (zin 13, 69): 立 (staan) + 占, de plek waar je staat te wachten. Als maatwoord voor haltes is er géén 个 nodig: 两站, niet 两个站.
De volgorde is 还要 + 再 + werkwoord + aantal: “nog twee haltes verder”. In zin 55 zei ze 坐五站就到了; hier telt ze terug vanaf het verkeerde station.
Valkuil: “twee haltes meer” is niet 又两站 — 又 hoort bij het verleden. En 二站 klinkt fout; gebruik 两.
那 (nà) = dat (zin 27), maar hier is het een voegwoord: “dan, in dat geval”. Het staat vooraan en wordt gevolgd door het onderwerp: 那我 ...
再 (zài) = opnieuw, nog eens, bij iets wat nog gaat gebeuren (zin 74). De verteller stapte net uit en besluit terug te gaan; daarom 再 en niet 又.
坐地铁 = de metro nemen: 坐 = zitten, twee mensen op de aarde (zin 36); 地 = grond (土 + 也), 铁 = ijzer (钅 + 失), samen “grondijzer” (zin 14).
吧 (ba) = 口 + 巴, de partikel die een voorstel verzacht (zin 51, 53). Hier is het geen bevel aan iemand anders maar een besluit dat hij hardop neemt: “dan neem ik maar weer de metro”. In zin 62 was het een gok, hier een spijtig maar praktisch plan.
Valkuil: 那 en 哪 (nǎ) schelen één toon en betekenen “dat” tegenover “welk” (zin 71). En 吧 hoort helemaal achteraan, niet meteen na 我.
De zin klinkt luchtig; het uitroepteken verraadt dat hij er zelf ook om moet lachen.
对不起 (duìbuqǐ) = sorry: 对 (又 + 寸, “tegenover, richten”) + 不 + 起 (走 + 己, “opstaan”). Letterlijk “ik kan niet tegenover u opstaan” — een echte verontschuldiging.
下 = uitstappen (zin 73). 错 (cuò) = fout, verkeerd: 钅 (metaal) + 昔. Achter een werkwoord zegt het dat de handeling misliep: 下错 = verkeerd uitstappen, 写错 = verkeerd schrijven, 买错 = het verkeerde kopen. Het omgekeerde 不错 = “niet slecht, best goed” (zin 11).
De volgorde is werkwoord + 错 + 了 + voorwerp: 下错了站. De 了 hoort bij de afgeronde handeling; ze staat ná 错 en vóór 站, net als in 买了票 (zin 78). 错 kan niet vóór het werkwoord staan: 错下了站 bestaat niet.
站 = halte (zin 69). De bekentenis is kort en heeft haast; de vriendin antwoordt in zin 77 met 没关系.
Valkuil: 对不起 is zwaarder dan 不好意思 (zin 25, 59); voor een kleinigheid kies je het laatste.
笑 (xiào) = lachen: boven 竹 (bamboe), onder 夭. Ezelsbrug: bamboe die in de wind heen en weer buigt — vrolijk wiegen. Er zit géén 口 in, hoe luid het lachen ook klinkt.
De 了 achter 笑 is dezelfde als in zin 69: ze meldt een nieuwe stand van zaken, hier “ze begon te lachen”. Daarna volgen de dubbele punt en haar woorden, zoals in zin 68 en 71.
没关系 (méiguānxi) = geen probleem: 没 = niet hebben, 关 (丷 + 天) = verband, 系 (een streek met 幺 en 小 eronder) = verbinding. Letterlijk “het heeft geen verband” — het geeft niet. Vergelijk 不客气 (zin 53, antwoord op een bedankje) en 没事 (zin 87).
我等你: 等 = wachten (竹 + 寺, zin 31, 60), en de persoon staat er direct achter: 等你, zonder voorzetsel. 你 = jij (zin 6).
Valkuil: na 等 geen 给 of 对; en 了 staat alleen achter 笑, niet achter 等 — ze staat nog te wachten. De toon is warm en verontschuldigt niets.
又 (yòu) = weer, opnieuw, bij wat al gebeurd is (zin 61). Hier is het wrang: hij had net een kaartje gekocht en moet er nu nog een kopen. 再 zou niet passen, want dat wijst vooruit (zin 74, 75).
买 (mǎi) = kopen: het eenvoudige teken. 卖 (mài) = verkopen is hetzelfde met een 十 erbovenop. Ezelsbrug: wie verkoopt, zet er iets bovenop — de waar.
票 (piào) = kaartje: 覀 boven 示. In zin 31 kocht hij er ook al een.
De 了 staat achter 买 en vóór het voorwerp: 买了票. Dat is de afgeronde handeling met een voorwerp erachter, zoals in zin 61 en 76. Bij 到了 (zin 69) stond 了 helemaal achteraan, omdat daar geen voorwerp volgde.
进去 = naar binnen gaan: 进 (辶 + 井) + 去 = weg van de spreker (zin 42). 等地铁 = op de metro wachten; 等 + voorwerp, zonder voorzetsel.
Twee handelingen achter elkaar, zonder “en” of “om te” (zin 64, 68). Valkuil: 了 niet achter 进去 zetten en 又 niet door 再 vervangen.
这次 (zhè cì) = deze keer: 这 = dit (zin 33), 次 = keer (冫 + 欠), als maatwoord in 第一次 (zin 21) en 上次 (zin 18).
多 (duō) = veel, meer: twee keer 夕 (avond) boven elkaar. Vóór een werkwoord betekent het “extra, meer”: 多看一下 = “eens wat beter kijken”. 一下 = even, en verzacht het plan (zin 38, 72). Samen: “deze keer wil ik even beter naar de namen kijken”.
看 = kijken (zin 15). 站的名字 = de naam van het station: 的 legt hier een bezitsrelatie, net als in zin 72. Verwar 的 niet met 得 uit zin 73: 的 staat vóór een zelfstandig naamwoord, 得 achter een werkwoord.
名字 = naam (zin 13): 名 = 夕 + 口, 字 = 宀 + 子. 想 = willen (zin 1).
Deze zin lijkt sterk op zin 56 (我要多看站的名字) en komt terug in zin 92. Valkuil: 多 hoort vóór 看, en 一下 is geen duur — voor “een tijdje” zeg je 看了一会儿 (zin 70).
又 = weer (zin 61, 78): het verhaal telt door. 坐 = zitten, en in een voertuig “rijden, meerijden”: 坐地铁 (zin 14), 坐两站.
两 = twee vóór een maatwoord (zin 74), 站 = halte (zin 13). De 了 staat achter 坐, vóór 两站: 坐了两站. Dat is de afgeronde handeling met een hoeveelheid erachter — dezelfde plaats als in 买了票 (zin 78).
从 (cóng) = vanaf: twee keer 人 (zin 14, 63). De vaste combinatie is 从 + plaats + 上 + 下来: 从地铁上下来 = “van de metro af komen”. 下 = naar beneden, 来 = naar de spreker toe (zin 63, 41). Met 下去 beweegt de beweging juist van de spreker weg.
Valkuil: de volgorde ligt vast — niet 下来从地铁上, en niet 从地铁下来上. Ook hier geen 个: 两站.
In zin 76 stapte hij verkeerd uit; nu doet hij hetzelfde vlot en goed. De 了 maakt van de rit een afgerond feit.
给 (gěi) = geven (zin 5), maar ook “aan, voor iemand”: 给朋友打电话 = “een telefoontje aan een vriend”. Het frame is 给 + persoon + werkwoord. In zin 5 belde de vriend hém; nu belt hij zelf.
打电话 = bellen: 打 (扌 + 丁) = slaan, als licht werkwoord in vaste combinaties (zin 68), 电话 = 电 (bliksem, elektriciteit, zin 20) + 话 (woorden, 讠 + 舌).
Dan de mededeling: 我到了 — bijna woordelijk dezelfde zin als zin 69. De 了 staat achteraan en meldt: “ik ben er nu”. Voor de lezer is dit het moment waar het hele verhaal naartoe werkte.
Valkuil: niet 打电话朋友 (de persoon hoort achter 给), en na 到 heb je geen 在 nodig — 到 betekent zelf “aankomen bij”. De dubbele punt scheidt de handeling van wat hij zegt.
Vergelijk 告诉 (zin 72): daar staat de persoon direct achter het werkwoord, zonder 给.
出来 (chūlái) = naar buiten komen: 出 + 来 (naar de spreker toe). In zin 41 en 42 kwamen de mensen zo uit de metro. 后 (hòu) = na, achter: 出来 + 后 = “als je buiten bent”, een tijdsbijzin zonder “als”. Zo ging het ook in zin 10 (起床后) en zin 42 (等他们出来后).
往 (wǎng) = in de richting van: 彳 (lopen) + 主. Het patroon is 往 + richting + werkwoord: 往右边走 (zin 26), 往前面走 (zin 37), 往里面走 (zin 43). Nu de andere kant op.
左边 (zuǒbiān) = linkerkant: 左 = hand (𠂇) boven 工 (gereedschap), 边 = 辶 + 力, “kant”. Ezelsbrug: links houd je het gereedschap, rechts breng je het eten naar je mond — 右 heeft 口 (zin 26).
走 = lopen (zin 14, 37).
Valkuil: 左 en 右 schelen maar één streek onder; let goed op. En de volgorde is 往 + 边 + 走, niet 走往左边.
De vriendin wijst de weg zoals eerder de mevrouw in zin 26, nu naar links.
看见 (kànjiàn) = te zien krijgen: 看 = kijken (zin 15), 见 = 冂 + 儿; in het oude teken 見 zat een oog (目) op benen. Het kijken lukt (zin 66, 70).
正在 (zhèngzài) = aan het, op dit moment: 正 = 一 + 止, 在 = zich bevinden, met 土 onderaan. Samen zetten ze de handeling in de duur: 正在 + werkwoord (zin 30, 35). Een 呢 achteraan mag, maar hoeft niet.
Let op de twee keer 在: de eerste hoort bij 正在, de tweede is het voorzetsel van plaats in 在外面 = buiten (zin 64; het paar van 里面, zin 19). 外面 = 外 (夕 + 卜) + 面 (vlak, kant).
等 = wachten (zin 31, 60, 77), 我 = mij: 等我, zonder voorzetsel.
De zin heeft de vorm 我看见 + hele zin, net als in zin 66: het Chinees plakt de bijzin er zonder “dat” achter.
Valkuil: 正在 hoort direct vóór 等, niet achteraan; en 见 heeft hier geen eigen voorwerp nodig.
我们 = wij: 我 + 们 (亻 + 门), het meervoudsmachientje dat ook in 他们 zit (zin 42). 见 = zien, ontmoeten: 冂 + 儿 (zin 83). 见了 zonder voorwerp betekent “elkaar gezien, samengetroffen” — de ontmoeting is wederzijds.
De 了 staat achter 见 en sluit de eerste helft af: de ontmoeting is een feit, daarna komt het gevoel. Vergelijk zin 77, waar 了 achter 笑 stond: telkens een nieuwe stand van zaken.
都 (dōu) = allemaal, beiden: 者 + 阝. Het staat ná het onderwerp en vóór het werkwoord of bijvoeglijk naamwoord: 我们都很高兴. 很 = heel (zin 17), en bij een bijvoeglijk naamwoord is het bijna verplicht: 高兴 alleen klinkt als een vergelijking.
高兴 (gāoxìng) = blij: 高 = hoog (een toren), 兴 = opkomen, bloeien. Letterlijk “hoge stemming”; in zin 17 stond 觉得很高兴.
Valkuil: 都 niet vóór 我们 zetten, en 见 hier niet met een voorwerp gebruiken: 见面 is het wederkerige werkwoord en krijgt geen object. Deze zin sluit het verhaal af.
她 (tā) = zij: links 女, het radicaal “vrouw”, rechts 也, dat alleen de klank draagt — hetzelfde 也 zit in 他 en in 地. 问 (wèn) = vragen: 口 (mond) binnen 门 (deur). Ezelsbrug: je staat met je mond bij de deur en vraagt iets (zin 24, 36, 68).
今天 = vandaag (zin 1): 今 = nu, 天 = dag. 坐地铁 = de metro nemen: 坐 toont twee mensen (人) op de aarde (土) = zitten; 地 = grond (土 + 也), 铁 = ijzer (钅 + 失). Samen “ijzer onder de grond”; voluit heette het 地下铁道. In zin 8 vergeleek ze de metro al met de auto.
怎么样 (zěnmeyàng) = “hoe was het”: 怎 = 乍 boven 心 (hart), 样 = 木 + 羊, “vorm”. Ezelsbrug: “wat voor vorm heeft het hart”. Het staat achteraan, na 今天坐地铁, zonder 是.
Valkuil: 怎么 vraagt naar de manier, 怎么样 naar een oordeel; en 怎么样 is zelf al een vraag, dus geen 吗 erachter. Antwoord in zin 86.
很 (hěn) + 快 (kuài) = “snel”. Een Chinees bijvoeglijk naamwoord als gezegde heeft bijna altijd 很 nodig, niet omdat het “heel” betekent, maar omdat 很快 zonder 很 als tegenstelling klinkt. 很 is hier dus vulsel. 快 = gauw: 忄 (hart) + 夬 (klank), al in zin 8 en 62.
但是 = maar: 但 = 亻 + 旦, 是 = zijn; het paar staat aan het begin van de tweede helft (zin 49, 59, 67). 错 (cuò) = fout: 钅 (metaal, net als in 铁) + 昔. Ezelsbrug: metaal dat niet in de opening past, is fout. Achter een werkwoord zegt het hoe de handeling afloopt: 下错 = verkeerd uitstappen, zoals 看见 “te zien krijgen” (zin 15).
De 了 staat achter 错 en vóór het voorwerp 站: werkwoord + resultaat + 了 + voorwerp. Precies zo in zin 76. In zin 81 en 87 staat 了 achteraan als stand van zaken; hier rondt ze de misstap af (zin 61).
Valkuil: niet 下站错了 — 错 hoort direct achter 下. De komma is een zelfcorrectie: eerst “snel”, dan “maar”.
没 (méi) = “niet hebben, er is geen”: 氵 (water) + 殳, de ontkenning van 有. 事 (shì) = zaak. Ezelsbrug: bovenaan een streep, in het midden 口 (mond), onderaan een hand die het uitvoert — wat gezegd en gedaan moet worden. 没事 = “geen zaak” = geeft niet. Vergelijk 没关系 (zin 77) en 不客气 (zin 53): 没事 is de kortste en de gewoonste tussen vrienden.
你 = jij: 亻 + 尔 (klank). 已经 (yǐjīng) = al: 已 = “al”, 经 = 纟 (zijde) + 圣, oorspronkelijk de kettingdraden van een weefgetouw; in 已经 draagt het de betekenis “doorlopen, ondergaan”.
Daarom hoort er een 了 achteraan: 已经到了 = “je bent er al”. Die 了 is dezelfde als in zin 81 (我到了) en zin 55 (就到了): geen verleden tijd, maar een nieuwe stand van zaken. 已经 zonder 了 klinkt onaf; 了 alleen mag ook.
Toon: geruststellend, met een uitroepteken. Valkuil: 已经 kan niet over de toekomst gaan — “ik ben er bijna” wordt 快到了 (zin 62), niet 已经.
下次 (xiàcì) = volgende keer: 下 = beneden, maar in tijdsuitdrukkingen “volgend”; 次 (cì) = keer, het telwoord voor gebeurtenissen. Denk aan zin 18 (上次 = vorige keer) en zin 21 en 33 (第一次 = de eerste keer).
会 (huì) = “zullen, van plan zijn”, en ook “kunnen” (iets aangeleerd hebben). Hier is het de toekomst: “ik zal”. Let op: het 会 in 一会儿 (zin 40, 48, 60) hoort bij “een poosje”, dat is iets heel anders. 多 (duō) = veel, meer; vóór een werkwoord betekent het “méér doen”: 多看一看 = “wat meer kijken” (zin 56, 79).
看一看 = even kijken: V + 一 + V maakt de handeling klein en ontspannen. Zo ook in zin 7 (看一看你) en, met 了 in plaats van 一, in zin 10 en 32 (看了看). De 一 is onbeklemtoond: kàn yi kàn. In zin 92 gebruikt hij 一下.
Valkuil: 会 hier niet als “kunnen” lezen; het is een belofte. En 多 staat vóór het werkwoord, nooit erna.
我们 = wij: 我 + 们 (亻 + 门), de meervoudsvorm die alleen bij mensen hoort (zin 84). 一起 (yìqǐ) = samen: 一 = één, 起 = overeind komen (走 + 己) — mensen die tegelijk opstappen. De 一 wordt hier tweede toon (yì) vóór de derde toon van 起.
走 (zǒu) = lopen: 土 (aarde) boven, daaronder een voet (止 in de vorm 龰). 到 (dào) = aankomen (至 + 刂); achter 走 geeft het het resultaat: 走到 = te voet bereiken. Vergelijk 看见 (zin 15) en 下错 (zin 86).
她家 = haar huis: 家 is 宀 (dak) met 豕 (varken) eronder — een varken onder het dak maakte een huis tot een welvarend thuis. 开始 (kāishǐ) = beginnen: 开 = opengaan (twee handen die een grendel omhoogduwen), 始 = 女 + 台. 做饭 = koken: 做 = maken (亻 + 故), 饭 = eten (饣 + 反).
De komma verbindt twee handelingen zonder “en”: het Chinees zet ze na elkaar. Valkuil: 做饭 is koken in het algemeen; 做菜 gaat over de gerechten.
吃饭 (chīfàn) = eten: 吃 = 口 (mond) + 乞; 饭 = 饣, het etenradicaal, + 反. Met 饭 erbij gaat het om de maaltijd, niet om rijst als korrel. In zin 6 nodigde ze hem al uit om te komen eten.
的时候 (de shíhou) = “toen, terwijl”: werkwoord + 的时候 maakt een tijdsbepaling. 时 = 日 + 寸 (zon + maat), 候 = 亻 + 侯. Let op: deze 的 bezit niets — hij lijmt de zin 吃饭 aan het zelfstandig naamwoord 时候. Dezelfde verbindende 的 zie je in 地铁的事: “de zaak van de metro” = het metroverhaal.
又 (yòu) = weer, nóg eens, en alleen bij iets wat al gebeurd is of steeds gebeurt (zin 54, 61, 80). Voor de toekomst gebruik je 再 (zài), zoals in zin 74 en 75. Dat verschil is een van de klassieke fouten.
说了: de 了 staat achter het werkwoord en vóór 地铁的事, net als 下错了站 in zin 86. Toon: gemoedelijk, etend bijpraten. Valkuil: vergeet de 的 niet, anders lees je 地铁事 als één woord.
笑 (xiào) = lachen: boven 竹 (bamboe), onder 夭. Ezelsbrug: onder het bamboe zit iemand die zich kromt — het beeld van een schaterlach. In zin 26 en 77 lachte ze al; nu lachen ze samen.
De 了 achter 笑 is geen verleden tijd maar een verandering: het gesprek was even serieus, nu wordt er gelachen — “en toen lachte ze”. Dezelfde 了 als in zin 69 en 81. Bij een werkwoord zonder voorwerp staat ze achteraan, en de zin heeft geen tijdsaanduiding nodig; de context (zin 90) vertelt wanneer.
也 (yě) = ook: 也 is zelf geen “en”, het staat tussen onderwerp en werkwoord en kan nooit achteraan. In zin 4, 31 en 50 zag je het al. De herhaling 朋友笑了,我也笑了 is een typisch Chinees parallellisme: twee keer dezelfde vorm, alleen het onderwerp wisselt.
Valkuil: “wij lachten allebei” is niet 我们也笑了 maar 我们都笑了 — 也 = ook, 都 = allebei (zin 84). Let ook op de toon: xiào met de vierde toon, niet xiāo.
下次 = volgende keer (zin 88), 会 = zal (zin 88). Bijna dezelfde woorden: hij herhaalt zijn voornemen, nu met 一下 in plaats van 看一看. In zin 79 zei hij hetzelfde met 这次 (“deze keer”), over de rit van vandaag.
多 + werkwoord = meer doen: 多看一下 = “er wat meer naar kijken”. 一下 (yíxià) = even: 下 = naar beneden, hier de korte neerwaartse beweging van de handeling. Vergelijk 看一下 in zin 38 en 79; 一下 is de losse variant van V + 一 + V (zin 88). Toonregel: 一 wordt tweede toon (yí) vóór een vierde toon, maar blijft vierde vóór toon 1, 2 en 3 (yìqǐ, zin 89).
站的名字 = de naam van het station: 站 = staan en vandaar halte, 名字 = naam. 名 = 夕 (avond) + 口 (mond): in het donker zag je niemand en zei je je naam. 字 = 宀 (dak) + 子 (kind): een kind dat onder het dak opgroeit en tekens leert. De 的 maakt van 站 een bezitter; zonder 的 wordt het één brok.
Valkuil: 名字 is de gewone naam, 姓名 is formeel en hoort op formulieren.
你 = jij (亻 + 尔, zin 87), 也 = ook (zin 91): 你也 = “jij ook”. Let op de plaats: tussen onderwerp en werkwoord, nooit achteraan. 喜欢 (xǐhuan) = leuk vinden: 喜 = 壴 (een trommel op een standaard) + 口 (mond) — muziek en gejuich, dus blijdschap; 欢 = 又 + 欠 (iemand die zijn adem uitblaast), vreugde. Samen “blij + vreugde”.
坐地铁 = de metro nemen. Belangrijk: 坐 betekent hier niet “zitten in” maar “met een vervoermiddel reizen”: 坐车, 坐飞机, 坐地铁. De metro zelf is 地铁 (zin 85).
吗 (ma, onbeklemtoond) = het vraagpartikel: je zet het achter een gewone mededeling en de woordorde verandert niet. In zin 68 (你到了吗) deed ze hetzelfde. Antwoorden doe je met het werkwoord: 喜欢 of 不喜欢, niet met “ja”.
Valkuil: 吗 niet combineren met een vraagwoord — de alternatieve vorm is 你喜不喜欢. En 呢 gebruik je alleen voor een tegenvraag (“en jij?”). Met deze vraag sluit de les af, zoals zin 68 eerder een gesprek opende.