Een jongen en zijn zusje tekenen samen een huis voor opa; onderweg leren ze dat een tekening meer waard is dan een cadeau.
Een verhaaltje in spreektaal over een bezoek aan opa. Let op wat er niet staat: geen lidwoord, geen “zijn”, dus 爸爸 en niet “de papa”.
星 = ster: 日 “zon” boven 生 “geboren, leven”. 期 = periode; 其 geeft de klank, 月 “maan” de betekenis — periodes werden aan de maan afgemeten. 六 = zes, dus 星期六 = “sterrenperiode zes” = zaterdag; de weekdagen lopen zo door tot 星期日 of 星期天.
早 = vroeg (日 boven 十), 上 = boven; 早上 is de ochtend tot een uur of negen, daarna zeg je 上午. 爸 = vader: 父 is het vaderteken, 巴 geeft de klank; 爸爸 verdubbelt zoals 妹妹 en 爷爷 en klinkt vertrouwelijk. 下午 = namiddag (下 = na, 午 = het middaguur).
去 = gaan, 看 = kijken; achter een persoon betekent 看 “op bezoek gaan bij”. 去 + werkwoord = “gaan om te …”. De tijd 下午 staat vooraan, want tijd komt vóór het werkwoord — dat patroon komt terug in zin 15.
Valkuil: 看爷爷 is geen “naar opa kijken” maar “opa bezoeken”; 下午 heeft geen voorzetsel nodig.
De reactie op het nieuws uit zin 1, in één adem: “wij hoorden het en waren blij”.
我 = ik; het teken begon als een hand met een wapen (戈). 和 = en, maar ook “harmonie”: 禾 “graan” + 口 “mond”, samen eten brengt vrede. Let op: 和 verbindt alleen woorden, geen zinnen. 妹 = jonger zusje: 女 “vrouw” + 未 dat de klank aangeeft; verdubbeld 妹妹. Het oudere zusje is 姐姐.
听 = luisteren (口 “mond” + 斤). 都 = allemaal; het staat ná het onderwerp en vóór het werkwoord, want het slaat op 我和妹妹. 很 = heel, maar bij een bijvoeglijk naamwoord is het bijna verplicht en zwak benadrukt. 高兴 = blij, letterlijk “hoog gestemd”: 高 “hoog” + 兴 “opgewekt”.
了 na 听 markeert een nieuwe situatie: eerst hoorden we het, daarna waren we blij. Dat maakt 了 hier bijna “toen”. Ik leg 了 hier één keer uit; in zin 3 en 8 kom ik er kort op terug.
Valkuil: “ik en mijn zusje” is 我和妹妹, ik staat vooraan; 都 nooit vóór het onderwerp.
Een verhaalzin waarin de verteller telt hoe lang iets geleden is.
我 = ik, 们 maakt er meervoud van: 我们 = wij. 已 = al, 经 = doorlopen, voorbij; samen 已经 = “al”, een bijwoord dat vóór het werkwoord hoort. 有 = hebben, er is. 两 = twee, maar alleen vóór een maatwoord; los tellen is 二. 个 is het standaardmaatwoord, ook bij 星期. 星期 = week: 星 “ster” + 期 “periode”, dezelfde tekens als in 星期六.
没有 = niet hebben; de ontkenning van 有 is altijd 没有, nooit 不有. 见到 = zien, ontmoeten: 见 “zien” + 到 “bereiken”, een resultaatcomplement dat zegt dat het lukte. 他 = hij: 亻 “mens” + 也 dat de klank geeft.
De constructie is een kader: 已经 + 有 + tijdsduur + 没有 + werkwoord + 了 = “het is al twee weken dat we hem niet zagen”. Die 了 achteraan is dezelfde veranderingspartikel als in zin 2: de situatie is nu zo ver.
Valkuil: niet 不有, en niet 二个星期. De tijdsduur staat vóór 没有, niet achteraan.
Een vraag binnen een verhaal: de ik-figuur vraagt iets aan zijn vader. Aan de woordorde van de vraag verandert niets.
问 = vragen: 门 “deur” + 口 “mond” — je staat aan de deur en vraagt. 现 = nu, zichtbaar; 在 = zijn, zich bevinden. Samen 现在 = nu. Dat 在 komt nog eens terug als progressief: 在 + werkwoord = “aan het … zijn”. 做 = doen, maken (亻 + 故). 什么 = wat.
De vraag 爷爷现在在做什么? bevat twee keer 在: het eerste zit in 现在, het tweede is de progressieve markeerder. Het vraagwoord 什么 blijft staan waar het antwoord zou staan — geen omkering zoals in het Nederlands (“wat is hij aan het doen” wordt “hij is aan het doen wat”).
Het is eigenlijk een indirecte vraag: 我问爸爸 + de vraag zelf. Toch blijft de ? staan, omdat de inhoud een vraag is. Die dubbele laag zie je ook in zin 12 en 18.
Valkuil: 做 niet verwarren met 作; en 现在 is één woord, niet “nu + aanwezig”.
Het antwoord van vader, doorverteld: hij zegt wat opa waarschijnlijk doet.
可 = kunnen, mogen; 能 = kunnen, in staat zijn. Samen 可能 = misschien, “het kan”. 正 = precies, juist; 正在 = op dit moment aan het … Het staat vóór de plaats en het werkwoord: 正在家里喝茶. 家 = huis: 宀 “dak” met 豕 “varken” eronder — een huis met vee was welvaart. 里 = binnenkant, dus 家里 = thuis.
喝 = drinken: 口 “mond” + 曷 (klank). 茶 = thee: 艹 “plant” bovenop, met 木 “boom” en een 人 eronder — bladeren van de theeboom. Thee drinken, 喝茶, is in China een sociale bezigheid; een gast krijgt meteen een kopje.
Kijk naar de volgorde: 可能 (waarschijnlijkheid) + 正在 (aspect) + 家里 (plaats) + 喝茶 (werkwoord + object). Plaats vóór werkwoord, object erna, net als in zin 4 bij 在做什么.
Valkuil: niet 喝茶家里; en 说 vervoegt niet — 爸爸说 blijft 说, ook in de verleden tijd.
Een wens met een maar: ik wil iets voor hem kopen, alleen is er weinig geld.
想 = denken, willen: 相 “het oog op iets gericht” boven 心 “hart” — je hart gaat naar wat je ziet. 给 = geven: 纟 “zijde” + 合 “samen”, een geschenk van stof. Als voorzetsel betekent het “voor, aan”: 给他买东西 = iets voor hem kopen. 买 = kopen; van oorsprong een net (罒) boven 贝 “schelpengeld”: handelen met geld.
东西 = dingen, spullen: 东 “oost” + 西 “west”, “van oost tot west” — alles wat er is. 但 = maar (亻 + 旦), in spreektaal ook 但是. 没有 = niet hebben, 很多 = heel veel (很 + 多), 钱 = geld (金 “metaal” + 戋).
De constructie: 想 + werkwoord = van plan zijn; 给 + persoon + werkwoord = voor iemand iets doen. Het contrast 但 scheidt de twee delen; let op de komma.
Valkuil: 没有 is hier het hoofdwerkwoord, dus geen 不有钱. 东西 is enkelvoud of meervoud, de context beslist; het maatwoord is 个 of 件. 没有 kwam al in zin 3 langs.
Het zusje komt met een idee. 可以 maakt het tot iets dat gewoon mág.
可 = kunnen, 以 = met, door middel van; samen 可以 = kunnen, mogen, “het is oké om”. 给 = voor, zoals in zin 6: 给爷爷画画 = voor opa tekenen. 爷 = opa: 父 “vader” + 卩; verdubbeld 爷爷, de vader van je vader.
画 = tekenen én tekening. Het teken toont een penseel dat lijnen trekt binnen een kader: boven een hand met een stift, onder een veld met rand. 画画 is een werkwoord-objectcombinatie, letterlijk “een tekening tekenen”, zoals 唱歌 “een lied zingen”. Je zegt dus niet één 画 voor “tekenen”.
啊 = uitroeppartikel; het verzacht of versterkt de toon, hier eerder “hè, joh”. Vergelijk 吧 in zin 8: 吧 doet een voorstel (“laten we”), 啊 is een uitroep.
Valkuil: 可以 vs 会 (kunnen na leren) en 能 (in staat zijn). 画画 zonder maatwoord is de bezigheid; wil je “een tekening”, dan 一张画. Het patroon 给 + persoon + werkwoord komt uit zin 6 terug.
De ik-figuur denkt even na en stemt in. Let op de herhaling van 想.
想 = denken: 相 boven 心, het hart bij wat je ziet. 想了想 is het patroon “werkwoord + 了 + werkwoord”: even iets doen, kort en afgerond. Zo zegt men ook 看了看 “even keek” en 试了试 “even probeerde”. De 了 is hier geen veranderingspartikel maar de korte, afgeronde handeling — dezelfde vorm als in zin 2, andere functie.
就 = dan, meteen; het koppelt een gevolg aan wat net gezegd is: 好,就画画吧 = “oké, dan tekenen we”. 吧 = voorstelpartikel: “laten we”. 好 = goed, oké, het gewone instemmingswoord.
De zin is een citaat in een citaat: 我说 … met binnenin nog eens 好, 就 … 吧. De komma's volgen de spreektaal, niet de grammatica.
Valkuil: 想了想 betekent niet “dacht aan” maar “dacht even na”. En 吧 maakt er een voorstel van, geen vraag.
Opa houdt van hun tekeningen. Deze zin leert je de constructie met 的.
喜 = blij: 壴 “trommel” + 口 “mond”, feest dus; 欢 = vreugde: 又 “hand” + 欠. Samen 喜欢 = leuk vinden, graag doen. 看 = kijken, lezen. 我们 = wij. 画 = tekenen. 东西 = dingen, spullen (oost + west).
的 plakt hier een hele zin aan een zelfstandig naamwoord: 我们画的东西 = “de dingen die wij tekenen”. In het Nederlands gebruik je “die”, in het Chinees 的, en de bijzin staat vóór het woord. Dezelfde 的 bezit ook: 爷爷的东西 = opa's spullen. Ik leg 的 hier uit; zin 10 gebruikt hem opnieuw.
Grammatica: 喜欢 + werkwoord (iets graag doen) of 喜欢 + ding (iets leuk vinden). Een maatwoord is bij 东西 in het algemeen niet nodig.
Valkuil: laat 的 niet weg, anders lees je “wij tekenen dingen” als twee losse werkwoorden. En 喜欢 is geen verliefd “houden van”; daarvoor is 爱.
Het tekenen begint: een schrift en een pen.
找 = zoeken (扌 “hand” + 戈); met 到 “bereiken” erachter wordt het “vinden”: 找到. Dat resultaatcomplement 到 zag je ook in 见到 (zin 3). 一 = één; vóór een vierde toon wordt het yí, dus yí gè. 个 = het algemene maatwoord.
新 = nieuw: 亲 geeft de klank, 斤 “bijl” de betekenis — vers gekapt hout. 本 = oorsprong, wortel: 木 “boom” met een streep bij de wortel; 本子 is een schrift, en 本 is ook het maatwoord voor boeken en schriften: 一本本子. 拿出 = tevoorschijn halen: 拿 “pakken” (合 + 手, twee handen) + 出 “uit”. 自己 = zelf. 的 = bezit, net als in zin 9: 自己的笔 = mijn eigen pen. 笔 = pen, penseel: 竹 “bamboe” boven 毛 “haar” — een penseel van bamboe en haar.
Valkuil: de 一-klankregel, en 二 vs 两: met maatwoord zeg je 两, niet 二. Het maatwoord 本 hoort bij schriften, 支 bij pennen (一支笔).
妹 = jonger zusje: links 女 (vrouw), rechts 未 (wèi), dat de klank aangeeft. Verdubbeld geeft 妹妹 “zusje”, net als 哥哥 en 爷爷.
坐 = zitten: twee mensen (人) boven de aarde (土), dus op de grond neerzitten. 在 = zich bevinden, met onderaan 土 (aarde).
旁边 = naast: 旁 = kant (met onderaan 方), 边 = rand met 辶, het radicaal van lopen en richting. 坐在我旁边 = naast mij zitten: eerst het werkwoord, dan de plaats met 在.
拿 = pakken: boven 合 (samen), onder 手 (hand), iets met je hand bij elkaar nemen. 着 (zhe, neutrale toon) = duratief partikel: het duurt voort. 拿着笔 = de pen vasthouden, niet “hebben gepakt”.
笔 = pen, penseel: 竹 (bamboe) boven 毛 (haar), een bamboe steel met haren. Maatwoord 支: 一支笔.
Valkuil: 在 + plaats staat hier achter het werkwoord, maar in zin 15 vóór het werkwoord.
她 = zij: 女 (vrouw) plus 也, dat de klank geeft. 他, 她 en 它 klinken alle drie als tā; alleen het schrift maakt het verschil.
问 = vragen: buiten 门 (deur), binnen 口 (mond) — de mond die aan de deur iets komt vragen. Wat je met je mond doet, krijgt 口: ook 吃 en 喝.
哥哥 = grote broer: twee keer 可 boven elkaar. Die verdubbeling hoort bij de familienaamwoorden, net als bij 妹妹 en 爷爷. Je spreekt je broer aan met 哥哥, niet met zijn naam.
画 = tekenen én tekening: een veld 田 tussen lijnen, het vlak waarop je lijnt. Als zelfstandig naamwoord hoort er 幅 bij (一幅画).
什么 = wat: 什 (亻 + 十) plus 么. Het vraagwoord blijft staan waar het antwoord zou staan, dus 画什么呢?
呢 = vraagpartikel dat de vraag zachter maakt, vaak “en ...?” of “wat dan?”. Het kan niet samen met 吗.
就 = dan, gewoon: hier “dan maar, gewoon dat”, zoals in 就画……吧. De opbouw (京 + 尤) zegt weinig over de betekenis; leer 就 als grammaticaal woord.
画 = tekenen; hetzelfde teken is ook “tekening”, met maatwoord 幅.
爷爷 = opa van vaderskant: 爷 heeft boven 父 (vader), verdubbeld tot 爷爷. Je moeders vader heet in het noorden 姥爷, in het zuiden 外公.
的 = bezitspartikel: 爷爷的家 = het huis van opa. Bij nauwe familie mag 的 wegvallen: 我爸爸, 爷爷家; dat klinkt zelfs gewoner.
吧 = partikel van voorstel, achteraan: “laten we ...”. Het zoekt instemming en is geen vraagpartikel zoals 吗. Vergelijk zin 8.
家 = huis, thuis, familie: onder 宀 (dak) staat 豕 (varken) — een dak met vee eronder was een huishouden.
Valkuil: 的 + 家 betekent hier “het huis van”, niet “de familie van”; 家人 zijn de huisgenoten.
门 = deur, poort: een pictogram van twee deurbladen. Je ziet het ook in 问 (vragen) uit zin 12.
门前 = voor de deur: plaats + 前 (voor). Zo werk je ook met 后 (achter), 上 (op), 下 (onder) en 里 (in).
前 bestaat uit 丷, 一, 月 en 刂; de oude opbouw is niet meer doorzichtig, dus leer 前 als “voor”.
有 = hebben, er is: 又 (een hand) boven 月 (vlees), een hand die vlees vasthoudt. 门前有花 = er staan bloemen; 有 doet het werk van “er is”.
花 = bloem: boven 艹 (planten), onder 化 (huà, klank). Maatwoord: 一朵花.
还 (hái) = nog, bovendien: 还有 = er is ook nog. Let op de tweede lezing huán = teruggeven (还书).
小狗 = hondje: 小 (klein) + 狗, met 犭 (hondenradicaal) en 句 (gōu, klank). Maatwoord voor dieren: 只 (一只小狗).
的 in 他家的门前 is dezelfde bezitspartikel als in zin 13.
我们 = wij: 我 + 们 (亻 + 门, meervoudsachtervoegsel). Zo maak je ook 你们 en 他们.
小时候 = in mijn kinderjaren: 小 (klein) + 时 (tijd, 日 + 寸) + 候 (tijd, 亻 + 侯). In 时候 verliest 候 zijn toon: shíhou.
经常 = vaak, geregeld: 经 (纟, zijde) betekent “doorlopen, verloop”, 常 = gewoonlijk (巾, doek, onder 尚). Regelmatiger dan 常常.
在 = zich bevinden: 在那里 = daar. 那里 = 那 (dat) + 里 (binnen, in); verwar het niet met 哪儿 (waar).
玩 = spelen: 王 is de verkorte vorm van 玉 (jade) en 元 geeft de klank; oorspronkelijk “met jade spelen”.
Woordorde: onderwerp + tijd + bijwoord + plaats + werkwoord: 我们 | 小时候 | 经常 | 在那里 | 玩. De tijd staat vóór het werkwoord.
Valkuil: het Chinees kent geen verleden tijd; 小时候 en 经常 maken samen duidelijk dat dit vroeger gebeurde. Geen 了 nodig.
开始 = beginnen: 开 (openen, de grendel van een deur) + 始 (beginnen, 女 + 台 als klank). Samen: “de deur gaat open” = het begint.
但 = maar: 亻 + 旦; de vollere vorm is 但是. In spreektaal vaak 可是 of 但.
画得不太好 = het lukt niet zo goed met het tekenen. 得 (hier de, neutrale toon) is het partikel van de manier: werkwoord + 得 + hoe het gaat. 画得好 = goed tekenen, 画得不好 = slecht tekenen.
太 = te: 大 (groot) met een streepje eronder, “nog groter dan groot”. In zin 20 zie je 太 ... 了 als vaste combinatie.
Valkuil: 得, 的 en 地 klinken alle drie als de. 得 hoort bij een werkwoord (画得), 的 bij een bezit of eigenschap (爷爷的家), 地 bij een bijwoord van manier (慢慢地说).
Verband: dezelfde 得-constructie komt terug in zin 20 (画得太小了).
Grammatica: 不 staat vóór 太, nooit erna: 不太好, niet 太不好.
很 = heel, maar in een gewone beschrijving is het vaak niet meer dan een opvuller: 门很小 = “de deur is klein”. Zonder 很 klinkt een positieve beschrijving als een vergelijking, dus die 很 hoort erbij. Het teken zelf (彳, stappen, + 艮) zegt daar niets over.
小 = klein: een pictogram van drie kleine puntjes, tegenhanger van 大.
旁边的花 = de bloemen ernaast. Hier is 的 geen bezit maar een verbinding: “de bloemen die ernaast staan”. Vergelijk 爷爷的家 (bezit) in zin 13 en 他家的门前 in zin 14.
旁边 = naast, ernaast (zie zin 11).
也 = ook; het staat vóór 很, dus 也很小, niet 很小也.
Valkuil: 的 en 得 worden vaak verwisseld. In 旁边的花 is het 的 (verbinding), in 画得不太好 uit zin 16 is het 得 (manier).
Grammatica: een bijvoeglijk naamwoord kan zonder 是 het gezegde zijn: 门很小, 花也很小. Wil je toch 是, dan zeg je 门是小的, maar 门是很好 is fout.
怎么 = hoe: 怎 (乍 + 心, “wat er in het hart omgaat”) + 么 als achtervoegsel. Het vraagwoord staat vóór het werkwoord: 怎么进去 = hoe erin komen.
进 = naar binnen gaan: 辶 (radicaal van lopen) + 井 (jǐng, klank). In het traditionele 進 zit 隹 (vogel); de vereenvoudiging houdt de klank over.
去 = gaan, weg van de spreker. 进去 = naar binnen, van de spreker af; van de andere kant gezien wordt het 进来 (naar de spreker toe).
呢 = vraagpartikel, hier met de ondertoon “hoe dan wel?”: de zus twijfelt of het kan. Vergelijk zin 12.
Grammatica: 怎么 maakt de zin vragend; een 吗 erbij is fout, en de woordorde blijft die van een gewone zin.
Valkuil: het Nederlands gebruikt “hoe komt opa binnen?” met een hulpwerkwoord; het Chinees zet 怎么 gewoon vóór 进去.
看着 = kijken naar, blijvend kijken: 着 (zhe, neutrale toon) is het duratieve partikel; de handeling duurt voort, net als in 拿着笔 uit zin 11.
都 = allemaal: het teken heeft 者 en 阝 (stad), als bijwoord betekent het “allen, alles”. Het staat vóór het werkwoord: 都笑了起来.
笑 = lachen: boven 竹 (bamboe), onder 夭 (buigen). De oudste vorm is omstreden; leer 笑 als geheel.
起来 = omhoog, overeind: 起 (opstaan, 走 + 己) + 来 (komen). Na een werkwoord betekent het “beginnen te ...”: 笑了起来 = beginnen te lachen.
了 = veranderingspartikel (zie zin 2): er treedt iets nieuws op, hier het lachen. Geen verleden tijd.
Grammatica: 了 schuift tussen werkwoord en 起来: 笑了起来, niet 起来笑了.
Valkuil: 起来 betekent hier niet “opstaan”; het markeert het begin van de handeling, zoals ook in 说起来.
是 = zijn: 日 (zon) boven 正 (recht), oorspronkelijk “juist, waar”. 是啊 = ja, inderdaad, met 啊 als uitroeppartikel dat instemming warm maakt.
这个 = dit: 这 (dit) + 个, het algemene maatwoord. 个 komt van een bamboestengel en is het neutrale maatwoord voor mensen en dingen. Vergelijk 一只小狗 in zin 14, waar het dier een eigen maatwoord heeft.
家 = hier het huis, niet de familie: uit zin 13 weet je dat 家 onder een dak 宀 met 豕 woont.
画得 = getekend (met de nadruk op hoe): dezelfde 得-constructie als in zin 16, waar 画得不太好 staat.
太小了 = te klein: 太 + bijvoeglijk naamwoord + 了 is een vaste combinatie. Die 了 is geen verleden tijd maar hoort bij de constructie; hij maakt de uitspraak af.
Valkuil: 这个家 = dit huis; 这家人 = dit gezin. En let op 的/得: 画得太小了 (manier) tegenover 爷爷的家 (bezit).
De ik-figuur pakt het schrift weer op en wil het nog eens proberen. In deze ene zin staan twee woorden voor “opnieuw”: 又 en 再.
又 = weer, opnieuw: het teken begon als een rechterhand: “nog eens, andermaal”, meestal van iets dat al gebeurd is. 打 = slaan (扌 “hand” + 丁); met 开 “open” erachter wordt het 打开 = opendoen, openmaken. 本子 = schrift, met 本 als maatwoord; 本 is 木 “boom” met een streep bij de wortel, dus “oorsprong” — hetzelfde 本子 als in zin 10.
想 = denken, van plan zijn (zin 6). 再 = nog eens, opnieuw, maar dan vooruitkijkend: iets wat je nog gaat doen. Daarom staat het hier na 想: 想再画一次 = “wil nog een keer tekenen”. 一次 = één keer, met 次 als maatwoord voor “keer”; 一 klinkt vóór de vierde toon van 次 als yí, dus yí cì.
Valkuil: 又 hoort bij wat al gebeurd is, 再 bij wat nog komt — “ik deed het weer” is 我又做了, “ik doe het nog eens” is 我再做. 打开 is geen “slaan open”: 打 verliest hier zijn betekenis.
De tekening wordt overgedaan, nu met een groter huis. De zin laat zien hoe je in het Chinees “veel groter” zegt.
这 = dit, 次 = keer, samen 这次 = deze keer; het staat vooraan als tijd, net als 下午 in zin 1. 我画的家 = het huis dat ik tekende: 的 plakt de hele zin “ik teken” aan 家, precies zoals 我们画的东西 in zin 9. Het is dus geen bezit (“mijn huis”), maar een bijzin vóór het zelfstandig naamwoord.
大 = groot. Met 了 erachter wordt het “is groot geworden”: de verandering staat centraal, dezelfde 了 als in zin 2 en 3. Daarachter 很多 = veel: 大了很多 = “is een stuk groter geworden”. Zo werkt het ook met 一点儿: 大了点儿 = “een beetje groter”.
Valkuil: houd 的 en 得 uit elkaar. 我画的家 gaat over het huis (bijzin + 的), 我画得很好 gaat over de manier van tekenen (werkwoord + 得, zin 16). En “veel groter” is niet 很大, want dat is gewoon “heel groot”.
De deur is nu groot genoeg, zegt de tekenaar, zodat opa naar binnen kan.
门 = deur: het teken begon als een dubbele deur met twee bladen, nog goed te zien aan de vorm. 也 = ook (zin 2, zin 11). 大 = groot; het staat hier zonder 很, en dat maakt het vergelijkend: “de deur is óók groot”, in tegenstelling tot de kleine deur van zin 17. Alleen 门很大 is een neutrale mededeling.
可以 = kunnen, mogen (zin 7). 从 = vanaf, van … uit: twee keer 人 achter elkaar, “volgen”, vandaar “vanuit”. 这里 = hier (这 “dit” + 里 “binnenkant”), tegenover 那里 in zin 15 en 哪里 in zin 29. 进来 = binnenkomen: 进 “naar binnen” + 来 “komen”, waarbij 来 de richting naar de spreker aangeeft.
Let op het verschil met zin 18: daar vroeg het zusje 爷爷怎么进去呢, met 去, want opa zou van hen weg naar binnen gaan. Hier tekent de ik-figuur een deur waardoor opa juist naar hén toe kan komen: 进来. De constructie is 从 + plaats + werkwoord.
Behalve de deur komen er ook bloemen bij. De zin oefent de plaatsbepaling met 在 … 的旁边.
还 = nog, bovendien; hier “en ook nog”. Het is dezelfde 还 als in 还有 “er is nog” (zin 14). 在 = zich bevinden, in/op; 在 + plaats + werkwoord = “op die plaats iets doen”, een patroon uit zin 5 en 15. 门 = deur (zin 23), 的 koppelt hem aan 旁边 = ernaast: 门的旁边 = naast de deur. Bij personen zegt men meestal zonder 的: 我旁边 (zin 11).
旁 heeft onderin 方 “kant, richting”; 边 is 辶 “gaan” + 力, de rand waar je langs loopt. 画 = tekenen (zin 7), 花 = bloem: 艹 “plant” boven 化, dat de klank aangeeft — dezelfde bloemen als vóór de deur in zin 14.
画了很多花: de 了 hoort bij een afgeronde handeling met een hoeveelheid erachter, “er zijn veel bloemen getekend”. Tussen 很多 en 花 komt geen 的: hoeveelheden krijgen geen 的, vergelijk 很多钱 in zin 6.
Het zusje neemt het tekenen over. Eén klein woordje verandert de hele betekenis van de zin.
妹妹 = jonger zusje (zin 2), 说 = zeggen. 我 = ik, 来 = komen; maar 来 + werkwoord betekent in de spreektaal “ik doe dat wel, laat mij het doen”. 我来画 = “ik teken wel”, niet “ik kom tekenen”. Het drukt bereidheid uit: je neemt de taak op je.
红色 = rood: 红 is 纟 “zijde” + 工 (klank), oorspronkelijk de kleur van geverfde zijde; 色 = kleur. 的 verbindt de kleur met het zelfstandig naamwoord: 红色的花 = “de rode bloemen”, dezelfde bijzin-的 als in zin 22 en 9, hier heel eenvoudig: bijvoeglijk naamwoord + 的 + zelfstandig naamwoord.
Kan 的 weg? Bij een kleur van één lettergreep wel: 红花 is ook “rode bloem”. Maar 红色的 is de gewone, iets vollere spreektaalvorm. Valkuil: 红色 alleen betekent “de kleur rood”, niet “rode”.
De ik-figuur doet mee en kiest een andere kleur. Let op 那, dat hier geen “dat” is.
那 = dat, maar in 那我画 betekent het “dan, in dat geval”: “nou, dan teken ik …”. Het is een voegwoord geworden, net als 就 in zin 8 en 13. Verwar het niet met 哪 (nǎ), met de derde toon, dat “welke, waar” betekent — zie 哪里 in zin 29.
绿色 = groen: 绿 is 纟 “zijde” + 录 (klank), weer een verfkleur; 色 = kleur (zin 25). Mooi ezelsbruggetje: 红 en 绿 hebben allebei 纟, want kleurstoffen werden op zijde getest. 绿色的门 = de groene deur, met dezelfde 的 als 红色的花 in zin 25.
Grammatica: 那 + onderwerp + werkwoord = “dan …”. Het onderwerp 我 staat dus ná 那, niet ervoor. 好 = oké, instemming (zin 8).
Valkuil: 那 (nà, vierde toon) tegenover 哪 (nǎ, derde toon); een verkeerde toon maakt van “dan” een “waar”.
Ze tekenen samen verder en zijn snel klaar. De zin is een mooi voorbeeld van een resultaatcomplement.
我们 = wij (zin 3), 一起 = samen: 一 “één” + 起 “opstaan, beginnen” (走 “lopen” + 己), dus “samen op weg”. 一 klinkt vóór de derde toon van 起 als yì, dus yìqǐ.
很快 = heel snel: 快 is 忄 “hart” + 夬 (klank), en betekent “snel” én “opgewekt”; 就 = dan, meteen (zin 8). Samen 很快就 … = “meteen, heel snel …”. 画完 = klaar met tekenen: 完 “voltooid, af” (宀 “dak” + 元) staat achter het werkwoord als resultaatcomplement, zoals 到 in 找到 (zin 10). Je zegt ook 吃完 “uitgegeten” en 看完 “uitgekeken”.
De 了 achteraan bevestigt dat het klaar is — dezelfde 了 als in zin 2, 22 en 24; daar staat de uitleg. Let op de volgorde: 画完 + 了, niet 了 + 画完. Omdat 完 de voltooiing al uitdrukt, is de 了 bijna een bevestiging — maar zonder 了 klinkt 画完 als een kale mededeling. En 一起 staat vóór het werkwoord, nooit erachter.
Het resultaat valt tegen: de ik-figuur kijkt een tijdje en vindt het nog wat leeg. Deze zin laat 得 in een heel andere rol zien dan zin 16.
看了一会儿 = “keek een tijdje”: werkwoord + 了 + tijdsduur. Die 了 hoort bij de afgesloten handeling, niet bij een verandering. 一会儿 = een tijdje, met het noordelijke 儿 achter 会; je spreekt het uit als yíhuìr. 觉得 = vinden, voelen: 觉 heeft 见 “zien” onderin, waarnemen; 得 hoort hier bij het woord en heeft de neutrale toon — het is níet het 得 van de manier (zin 16). Ezelsbrug: 觉得 is één blok.
还 = nog (zin 24), 有点儿 = een beetje, meestal met een lichte tegenzin: 有点儿少 = “wat weinig, een tikje karig”. Vergelijk 一点儿, dat gewoon een hoeveelheid is: 画一点儿 = “een beetje tekenen”. 少 = weinig: 小 “klein” met een extra streek.
Valkuil: 有点儿 staat vóór een bijvoeglijk naamwoord, 一点儿 vaak achter een werkwoord of als hoeveelheid. En de 了 in 看了一会儿 betekent niet “het is nu anders”.
Het zusje mist iemand op de tekening — en stelt de vraag die het verhaal omdraait.
问 = vragen: 门 “deur” + 口 “mond”, je staat aan de deur en vraagt (zin 4). 爷爷在哪里 = “waar is opa?”: 在 is hier het hoofdwerkwoord “zich bevinden”, niet de progressieve 在 van zin 4 en 5. Het vraagwoord 哪里 blijft staan waar het antwoord zou staan: 爷爷在家里 wordt 爷爷在哪里?
哪 = welke, waar (口 + 那, dat de klank geeft); 里 = binnenkant, dus 哪里 = “welke plek”. In het noorden zegt men vaker 哪儿.
呢 = vraagpartikel dat de vraag zachter maakt en op een antwoord aandringt: “waar is opa nou toch?”. Het is geen ja/nee-vraag, dus 吗 zou hier niet passen. Precies dezelfde 呢 als in zin 18, waar het zusje vroeg 爷爷怎么进去呢.
Valkuil: 那 (nà) en 哪 (nǎ) verschillen alleen in toon; met de verkeerde toon zeg je niet “waar is opa” maar “opa is daar”.
De ik-figuur schrikt: opa staat zelf niet op de tekening. De uitroep maakt de zin af.
对 = juist, klopt: 对 + 啊 = “ja, precies!”, instemming met zichzelf, want hij beseft net wat zijn zusje bedoelt. 啊 is het uitroeppartikel van zin 7 en 20: het verzacht of versterkt, hier versterkt het de schrik.
怎么 = hoe; in 怎么没有爷爷 is het geen echte vraag maar een rhetorische uitroep: “hoezo is er geen opa?!”. Je gebruikt 怎么 als je verbijsterd bent over een feit; 为什么 (“waarom”) vraagt naar een reden en verwacht 因为 in het antwoord. 没有 = er is niet, niet hebben (zin 3 en 6): hier “er staat geen opa op de tekening”.
Let op de opbouw: 我说 + citaat, met binnenin 对啊 als uitroep en 怎么 … ! als verzuchting. De vraagwoorden blijven staan waar ze horen (zin 4). Verband: zin 29 stelde de vraag, deze zin geeft het besef — hetzelfde patroon, maar nu zonder 呢, want het is geen vraag meer.
De ik-figuur tekent opa vóór de deur: 在门的前面 = voor de deur. 在 is 'zich bevinden', hier een voorzetsel. Let op de woordorde: 在 + plaats + werkwoord. In zin 11 stond het omgekeerd, achter het werkwoord (坐在我旁边); meng die twee patronen niet.
前面 = voorkant, voor: 前 (voor, zie zin 14) + 面 (gezicht, vlak). 面 begon als een gezicht met een oog in een omtrek, vandaar 'kant, vlak'; zo krijg je ook 里面 en 上面.
Tussen 门 en 前面 staat 的: 'de voorkant van de deur'. Dezelfde verbindings-的 als in 旁边的花 (zin 17). Korter kan ook: 门前 (zin 14), zonder 的.
画了爷爷: de 了 staat direct achter het werkwoord en vóór het object. Hij markeert de afgeronde handeling, geen verleden tijd; de uitleg staat bij zin 2. In zin 24 en 27 zie je dezelfde plek.
Valkuil: niet 我画了爷爷在门的前面. De plaats hoort vóór het werkwoord; 爷爷 is het object, geen plaats.
Twee houdingen in één zin, met hetzelfde onderwerp 他: hij zit en hij houdt thee vast.
椅子 = stoel: 椅 = 木 (hout) + 奇 (qí, klank); 子 is een achtervoegsel zonder betekenis, zoals in 本子 (zin 10) en 桌子. Het klinkt neutraal: yǐzi.
坐在椅子上 = op de stoel zitten: werkwoord + 在 + plaats, net als in zin 11. 上 = boven, op (een streep boven een lijn). Bij een stoel zeg je 上, bij een hand 里: 手里 = in de hand.
手 = hand, een pictogram van een hand met vingers. 拿 = vasthouden (合 + 手). 着 = duratief: de handeling duurt voort, dus 'hij houdt vast', niet 'hij heeft gepakt' (zin 11, 19).
茶 = thee (zin 5). Twee zinnen zonder 和, gewoon aaneengeregen met een komma; 他 geldt voor beide.
Valkuil: 坐了 = ging zitten, 坐着 = zit. En thee is een stof: 一杯茶 als je telt, niet 一个茶.
Het zusje voegt een katje toe aan de tekening.
又 = weer, opnieuw, en ook 'vervolgens': er komt iets bij in de reeks. 又 is wat al gebeurd is, 再 is wat nog komt (zin 21).
在他旁边 = naast hem: 在 + persoon + 旁边, dezelfde 在 + plaats als in zin 31. 旁边 = naast (zin 11, 14).
画了 + 一只小猫: de afgeronde 了 uit zin 31, hier met een maatwoord erna. 只 (zhī) hoort bij dieren: 一只猫, 一只狗 (zin 14). 小猫 = katje; 猫 = 犭 (dierenradicaal) + 苗 (miáo, klank).
Toonregel: 一 voor een eerste toon wordt yì, dus yì zhī, niet yī zhī.
Valkuil: 只 heeft ook de lezing zhǐ 'alleen' (zin 34). Zonder maatwoord zeg je 画猫 'katten tekenen' in het algemeen; met 一只 gaat het om één katje.
De ik-figuur corrigeert zijn zusje: opa heeft geen kat, alleen een hond.
没有 = niet hebben, de ontkenning van 有 (zin 3, 6): nooit 不有. 猫 = kat (zin 33). 狗 = hond: 犭 (dierenradicaal) + 句 (gōu, klank).
只有 = alleen maar hebben: 只 (zhǐ) 'slechts' + 有. Het paar 没有 ... 只有 ... is een vaste tegenstelling. Toonregel: 只 en 有 zijn beide derde toon, dus zhǐ yǒu klinkt als zhí yǒu.
Hetzelfde teken 只 is ook het maatwoord voor dieren (zhī) uit zin 33. Eén vorm, twee lezingen en functies; de context beslist.
爷爷家 = opa's huis: bij personen mag 的 weg (zin 13, 14). 啊 rondt af en verzacht (zin 7, 20), eerder 'hè' dan boos.
Valkuil: 我家没有猫 = in ons huis is geen kat; 我没有猫 = ik heb geen kat.
Het zusje kijkt de ik-figuur aan en zegt wat ze wil.
看着 = kijkend naar: 看 + 着 (duratief, zin 11 en 19). De bijzin met 着 schildert de achtergrond: terwijl ze keek, zei ze. Het Chinees hangt de werkwoorden gewoon achter elkaar; 妹妹 doet zowel 看 als 说.
也 = ook, vóór 想. Let op de plaats: 也 staat ná het onderwerp en vóór het werkwoord, dus 我也想去, niet 也我想去. 想 = willen; 想 + werkwoord = 'willen doen'. 画狗 = honden tekenen: géén maatwoord, want het gaat om de soort. Vergelijk zin 33: 画了一只小猫, daar is het één bepaald katje.
狗 = hond (zin 34), gǒu, derde toon; let op het verschil met 够 (gòu, genoeg).
Valkuil: 想 + ding = missen (我想你); 想 + werkwoord = willen. En 妹妹看我,说 zijn twee losse handelingen; met 着 lopen ze door.
Een detail in de tekening: het hoofd van het hondje is wat klein uitgevallen.
但是 = maar: 但 (zin 16) + 是, voller en schrijftaliger dan 但 alleen. 它 = het, voor dieren en dingen; 他, 她 en 它 klinken alle drie tā (zin 12).
它的头 = zijn hoofd: 的 is bezit, net als in 爷爷的家 (zin 13). 头 = hoofd, de vereenvoudiging van 頭 (豆 + 頁 'hoofd'). 头 is zelf ook een maatwoord voor groot vee: 一头牛.
画得有点儿小: 得 (zin 16, 20) kondigt aan hoe het resultaat is. 有点儿 = een beetje, alleen vóór een bijvoeglijk naamwoord, vaak licht negatief: 'wat aan de kleine kant' (zin 28).
De 了 achter 小 hoort bij de verandering: het is nu eenmaal klein uitgevallen, zoals in 太小了 (zin 20).
Valkuil: 有点儿 hoort niet bij een zelfstandig naamwoord; dan zeg je 一点儿: 一点儿水. En 得, 的 en 地 klinken gelijk — hier is het 得, want er volgt een oordeel.
De ik-figuur stelt het zusje gerust: het is niet erg, het ziet er zo ook goed uit.
没关系 = geen probleem, geeft niet. Letterlijk 'geen verband': 没 = geen (zin 3, 6), 关 = sluiten (de vereenvoudiging van 關, met een deur 門), 系 = verbinden. Het is de gewone reactie op een verontschuldiging.
这样 = zo, op deze manier: 这 (dit) + 样 (vorm, model; 木 + 羊, yang geeft de klank). Zo zeg je ook 那样 en 怎么样.
也 = ook, 很 = heel — bij een bijvoeglijk naamwoord vaak niet meer dan een opvuller (zin 17). 好看 = mooi, er goed uitzien: 'goed om naar te kijken', zoals 好吃 en 好听.
Toonregel: 很 en 好 zijn beide derde toon, dus 很好 klinkt als hén hǎo; dat hoor je in 很好看.
Valkuil: 好看 gaat over het uiterlijk; 'knap' is 漂亮. En 没关系 zeg je als 'geeft niet', niet als uitspraak over een verband.
Een nieuwe gedachte: de kinderen tekenen zichzelf erbij, spelend met opa.
还 = nog, bovendien (zin 14: 还有); 还可以 = we kunnen ook nog. 可以 = kunnen, mogen (zin 7).
自己 = zelf: 自 begon als een neus (mensen wijzen naar hun neus als ze 'ik' bedoelen), 己 = zelf. Het werkt voor alle personen: 我自己, 你自己, 他自己. Let op 己 tegenover 已 in 已经 (al): 己 is bovenaan open, 已 half dicht.
和 = en, maar ook 'met': 我和妹妹 is 'ik en mijn zusje' (zin 2), 和爷爷一起玩 is 'samen met opa spelen'. Bij 'met' hoort vaak 一起 = samen (zin 27).
玩 = spelen (zin 15). 画自己 = jezelf tekenen; geen maatwoord, want 自己 is geen ding dat je telt.
Valkuil: 'met opa tekenen' is 和爷爷画画; 和 ... 一起 maakt het 'samen met' expliciet.
Twee tekeningen naast elkaar, in precies hetzelfde patroon.
妹妹画了她: onderwerp + werkwoord + 了 + object. De 了 achter 画 is dezelfde als in zin 31: de handeling is afgerond. De tweede helft herhaalt het patroon met 也: 我也画了自己.
她 = zij, haar (zin 12): 女 (vrouw) + 也, dat de klank geeft. 他, 她 en 它 zijn allemaal tā; het schrift maakt het verschil, de klank niet.
自己 = zelf (zin 38). Het verschil tussen 她 en 自己 is de kern: 她 wijst naar een vrouwelijke persoon, 自己 slaat terug op het onderwerp. De ik-figuur tekent zichzelf en zegt daarom 画了自己; over zijn zus zegt hij 画了她.
Valkuil: het Nederlands heeft 'zichzelf' als voornaamwoord; het Chinees gebruikt daarvoor het zelfstandige 自己. En 她/他 verschillen alleen in schrift, dus bij luisteren leid je het geslacht uit de context af.
De middag is aangebroken en het gezin gaat op pad.
下午 = namiddag (zin 1): 下 = naar beneden, na; 午 = het middaguur. De tijd staat vooraan, met een komma, zoals in zin 1 en 15; het Chinees zet tijd altijd vóór de handeling.
跟着 = achter ... aan: 跟 = hiel (足, voet, + 艮 als klank), vandaar 'op de hielen volgen'; 着 (duratief, zin 11, 19, 32, 35) maakt er een doorgaande beweging van. 跟着爸爸 = achter papa aan lopen. Zonder 着 is 跟 vaak 'met': 跟你画 (zin 56).
一起 = samen (zin 27); 一 voor een derde toon wordt yì, dus yìqǐ.
出门 = de deur uitgaan, op pad gaan: 出 = uit (een voet die uit een kuil stapt) + 门 = deur (zin 14). Je gebruikt het als je het huis verlaat.
Valkuil: 出门 is niet alleen 'door de deur gaan' maar 'naar buiten gaan'. En 一起 hoort vóór 出门, niet erna.
De ik-figuur en haar zusje staan klaar om op bezoek te gaan, allebei met iets in hun handen.
拿 = pakken, vasthebben: boven 合 “samen”, onder 手 “hand” — iets met je hand bij elkaar nemen. 着 (zhe, neutrale toon) plakt achter het werkwoord en zegt dat de toestand voortduurt: 拿着 = vasthouden, in je hand hebben. Niet “hebben gepakt”, maar “hebben vast”. 本子 = schrift: 本 is 木 “boom” met een streep bij de wortel, dus “oorsprong”; 子 maakt er een ding van en verliest zijn toon: běnzi.
妹妹 = jonger zusje. 水果 = fruit, letterlijk “watervrucht”: 水 = water, 果 = vrucht (een boom met vruchten erin); fruit heet zo omdat het sappig is.
Grammatica: twee keer dezelfde constructie tegenover elkaar, een vergelijking zonder vergelijkingswoord. De 着 uit zin 11 (拿着笔) is dezelfde; in zin 44 wordt hij “manier”.
Valkuil: 着 heeft drie lezingen; alleen de neutrale zhe is het partikel. En 本子 is geen boek (书).
Onderweg naar opa vraagt de ik-figuur zich af of hij de tekening wel mooi zal vinden. De zin oefent de A-不-A-vraag.
路 = weg: 足 “voet” + 各 (klank), het pad dat je beloopt. 路上 = onderweg, letterlijk “op de weg”; 上 werkt hier als plaatswoord achter een zelfstandig naamwoord, net als in 门前 (zin 14).
想 = denken, van plan zijn (zin 6). 知道 = weten: 知 is 矢 “pijl” + 口 “mond” — wat je meteen raak zegt; 道 is 辶 “lopen” + 首 “hoofd”, de weg die je kent. Samen 想知道 = “willen weten, zich afvragen”.
会不会 is de vraagvorm van 会: werkwoord + 不 + werkwoord. Letterlijk “kan hij het of kan hij het niet”, hier “zou hij … leuk vinden?”. Het is één vraag, dus geen 吗 erachter. 不 krijgt de tweede toon vóór de vierde van 会: huì bú huì.
喜欢 = leuk vinden (zin 9); 画 is hier een zelfstandig naamwoord: de tekening, met maatwoord 幅 (zin 12).
Valkuil: 会 is “kunnen door leren” of “zullen”; 能 is “in staat zijn”. Zeg niet 会不会吗.
Ze komen aan en opa staat al klaar. De zin laat zien hoe Chinees een bijzin van tijd maakt zonder voegwoord.
到 = aankomen, bereiken: 至 “tot” + 刂 “mes”, de plek waar je stopt. 到了爷爷家 = “toen we bij opa's huis aankwamen”: een werkwoordgroep met 了, die als tijdsbepaling vóór de hoofdzin staat. Het Nederlands heeft “toen” nodig, het Chinees niet. Die 了 is dezelfde veranderingspartikel als in zin 2.
已经 = al (zin 3), hier zonder 了 achteraan, want 在 … 等 beschrijft een toestand die nog duurt. 在门边 = bij de deur: 在 + plaats, vóór het werkwoord (zin 5, 15). 边 = rand, kant (辶 + 力). Merk op: 门边 zonder 的, terwijl zin 24 门的旁边 heeft.
等 = wachten: boven 竹 “bamboe”, onder 寺 “tempel”; leer het als geheel. Het werkwoord staat achter de plaats: 在门边等我们. 他 = hij, hier opa; 他, 她 en 它 klinken allemaal tā.
Valkuil: 我们 staat achter 等, het is het lijdend voorwerp; en 到了 is geen verleden tijd maar een afgerond moment.
Opa staat te lachen en stelt meteen een vraag. Hier zie je 着 in zijn tweede rol: die van “manier”.
笑 = lachen (zin 19). 笑着问 = al lachend vragen: het eerste werkwoord met 着 beschrijft hoe het tweede gebeurt. In zin 41 was 拿着 nog een toestand (“vasthouden”); hier is het een begeleidende handeling. Zo zegt men ook 站着说 “staand praten” en 听着音乐做作业 “huiswerk maken met muziek aan”.
问 = vragen: 门 “deur” + 口 “mond” (zin 12). 你们 = jullie: 你 + 们.
拿了什么好东西: de 了 achter 拿 hoort bij een afgeronde handeling — “wat hebben jullie meegenomen?” Het object bevat een vraagwoord, en dat blijft staan waar het hoort: 拿了什么, niet 什么拿了. 好 = goed, lekker; 好东西 = lekkers, iets leuks. 东西 = dingen (oost + west, zin 6); 西 verliest zijn toon: dōngxi.
Valkuil: zonder 了 vraagt 你们拿什么 naar een gewoonte; met 了 gaat het om wat er nu bij zich is. En 什么好东西 is één blok, geen twee vragen.
Het moment van geven: de ik-figuur overhandigt het schrift en zegt wat het is.
这 = dit (zin 20). 是 = zijn, en het verbindt twee zelfstandigheden: 这是 … = “dit is …”. 我们给你的画 = “de tekening die wij jou geven”: 的 plakt de hele groep 我们给你 aan 画, precies zoals 我们画的东西 in zin 9. De bijzin staat vóór het woord; het Nederlands zet hem erna.
给 = geven (纟 “zijde” + 合 “samen”, zin 6); als voorzetsel “voor, aan”: 给你 = aan jou. Binnen de bijzin staat het vóór het werkwoord: 我们给你 … 画, “wij tekenen voor jou”.
画 is hier een zelfstandig naamwoord, met maatwoord 幅. Meervoud hoeft er niet bij: Chinees kent geen meervoud, 这 kan op de hele stapel wijzen; voor “deze” zeg je 这些画.
Aanspreken: 爷爷 staat vooraan als aanspreking, met een komma. Chinees noemt de persoon eerst en herhaalt de aanspreekvorm graag; dat klinkt warm.
Valkuil: 的 niet weglaten, anders lees je “wij geven jou” en “tekening” als losse delen.
Opa slaat het schrift open en neemt ruim de tijd. De zin oefent werkwoord + 了 + tijdsduur.
打开 = opendoen: 打 “slaan” + 开 “open” (zin 21). 本子 = schrift (zin 41). 看 = kijken, lezen: je “leest” een tekening door ernaar te kijken.
看了好一会儿 = “keek een flinke poos”. De 了 staat direct achter het werkwoord en de tijdsduur volgt: V + 了 + duur. In zin 28 stond 看了一会儿, zonder 好; hier maakt 好 de duur langer: 好一会儿 = een hele tijd, nogal lang. 好 is hier dus geen “goed” maar een versterker, zoals in 好几个 “nogal wat”.
一会儿 = een tijdje, een poosje. Het 儿 is de noordelijke 儿化-uitgang; je spreekt yíhuìr, met de klemtoon op 会 en een bijna onhoorbare r. 一 wordt yí vóór de vierde toon van 会.
Grammatica: de tijdsduur is hier het “object” van 看 — je kijkt een tijd. 看了一会儿书 zou “een tijdje in een boek lezen” zijn.
Valkuil: 了 hoort vóór de duur, niet erna; en 打开 is geen twee losse werkwoorden.
Opa bekijkt de tekening en herkent zichzelf bijna niet. De zin bevat twee dingen tegelijk: een betrekkelijke bijzin en een A-不-A-vraag.
这个 = dit, met het algemene maatwoord 个 (zin 20); bij 人 hoort 个: 这个人 = deze persoon. 喝茶 = thee drinken: 喝 (口 “mond” + 曷) en 茶 (艹 boven 木 en 人, zin 5). 喝茶的人 = “de persoon die thee drinkt”: dezelfde 的 als in 我们画的东西 (zin 9) en 我们给你的画 (zin 45). Zonder 的 zou 喝茶人 geen woord zijn.
是不是 = is het … of niet: 是 + 不 + 是. Zo vraag je iets waarbij je een ja of nee verwacht, zonder 吗. 不 krijgt de tweede toon: shì bú shì. Hetzelfde patroon als 会不会 in zin 42 en 有没有.
Woordorde: 他问 + de vraag. Het vraagwoord staat niet vooraan; 我 blijft op zijn plaats, net als 什么 in zin 4. Opa zegt “ik”, en de verteller laat dat citaat staan: 是不是我.
Valkuil: één 的 te veel of te weinig verandert de zin; en 是不是 is geen twijfel maar een gewone ja-neevraag.
De ik-figuur bevestigt en wijst op de rest van de tekening. De zin is kort maar zit vol partikels.
是啊 = ja, inderdaad (zin 20): 是 “het is zo” + 啊, dat instemming warm maakt. In spreektaal klinkt het als shì a, met een vlakke a.
旁边 = ernaast (zin 11, 24). Het staat hier alleen, zonder 的 en zonder persoon: “ernaast”, als plaatsaanduiding. 还有 = er is ook nog (zin 14): 还 (hái) “nog” + 有 “er is”. Merk op dat er geen onderwerp voor 有 staat: Chinees zegt “ernaast is er nog ons”, niet “wij zijn ernaast”.
我们 staat achter 有 als lijdend voorwerp: 还有我们 = “er is ook nog ons”.
呢 is hier geen vraagpartikel. Achter een mededeling maakt het de zin levendig en zoekt het instemming: “weet je wel, wij zijn er ook”. Vergelijk zin 12 en 18, waar 呢 wél een vraag maakte.
Valkuil: 还 heeft twee lezingen, hái “nog” en huán “teruggeven”. En 我们 na 有 blijft 我们, al kan 咱们 in het noorden ook.
Het zusje vult het verhaal aan en wijst naar de hond op de tekening.
还有 = en ook nog (zin 48): 还 (hái) + 有. Het kondigt een aanvulling aan, hier met een komma erna: “en dan is er nog jouw hond”.
你 = jij; 你的狗 = jouw hond. 的 is de bezitspartikel uit zin 13 (爷爷的家); bij nauwe verwanten mag hij weg, bij dieren blijft hij staan. 狗 = hond: links 犭, het hondenradicaal (een afgekorte 犬), rechts 句 (gōu), dat de klank geeft. Het maatwoord is 只: 一只狗 (zin 14, 一只小狗).
你看 = kijk eens! Letterlijk “jij kijkt”, maar in de spreektaal is het een uitroep die de aandacht vraagt, zoals het Nederlandse “kijk nou”.
De hond komt uit het verhaal: in zin 34 zei de ik-figuur dat opa alleen een hond heeft, in zin 35 wilde het zusje hem tekenen.
Valkuil: 狗 heeft de vierde toon (gǒu); 你看 is geen vraag maar een aansporing. En 你的 zonder 狗 is “het jouwe”.
De laatste blik: opa kijkt van het hondje naar de kinderen en terug. De zin oefent de verdubbeling van het werkwoord.
看看 = even kijken, een kijkje nemen: een werkwoord van één lettergreep wordt verdubbeld om de handeling kort en ontspannen te maken. De tweede lettergreep verliest zijn toon: kànkan. Zo ook 想想 “even nadenken” en 坐坐 “even zitten”. In zin 8 zag je de variant 想了想, met 了 ertussen; die klinkt iets afgeronder. 看了一会儿 (zin 28, 46) zegt hoe lang.
小狗 = hondje: 小 + 狗 (zin 14, 49). 又 = weer, opnieuw (zin 21): 又看看我们 = “keek ons nog eens aan”. Twee keer 又 … 又 … naast elkaar maakt een reeks: eerst dit, dan dat. Ook “én … én …” bestaat: 又高又大.
Grammatica: 又 hoort bij wat al gebeurd is; voor de toekomst gebruik je 再 (zin 21). Het object staat achter de verdubbeling, nooit ertussen.
Valkuil: 看看 is geen bevel en geen “kijken en kijken”; de neutrale toon is verplicht.
它 (tā) = het, voor dingen en dieren. Onder een dak 宀 zit 匕; van oorsprong een slang, vandaar “dat ding daar”. Voor mensen gebruik je 他 of 她: 它 nooit voor opa.
看起来 = eruitzien, lijken: 看 (kijken) + 起来 (omhoog). Letterlijk: als je kijkt, komt het zo op je af. Zo ook 听起来 (klinken) en 吃起来 (smaken); 起来 kwam al in zin 19 voor.
很小: 很 is hier geen “heel erg” maar de lijm tussen onderwerp en bijvoeglijk naamwoord; zonder 很 klinkt de bewering als een tegenstelling. 小 = klein, drie korte streepjes tegenover 大, een mens met gespreide armen.
啊 = uitroeppartikel, achteraan; het verzacht of beklemtoont en hoort bij de toon, niet bij een vraag. Vergelijk 吧 (zin 8) en 呢 (zin 29).
Valkuil: 看起来 bevat al 来, dus niet 看得起来; na 他说 komt een komma, want het Chinees laat aanhalingstekens weg.
和 (hé) = en, maar alleen tussen naamwoorden: 我和妹妹. 禾 (graan) + 口 (mond): samen eten, in harmonie. Twee zinnen verbind je niet met 和; die zet je naast elkaar.
妹妹 (mèimei) = jonger zusje: 女 (vrouw) + 未 (nog niet), “het meisje dat nog niet groot is”. 姐姐 is de oudere zus.
笑 = lachen; boven 竹 (bamboe), onder 夭 (buigen). Over de oude vorm zijn de geleerden het oneens, dus leer het teken als geheel (zin 19).
了 (le) = veranderingspartikel, uitgelegd bij zin 2: er treedt iets nieuws op. 笑了 = “er kwam een lach”, geen verleden tijd. Het staat er twee keer omdat er twee keer iets verandert: eerst wij, dan opa.
也 = ook, altijd vóór het werkwoord, nooit aan het eind: 爷爷也笑了, niet 爷爷笑了也 (zin 3, 17, 23).
Valkuil: “wij lachten en opa lachte ook” is geen 和-zin; 也 doet het werk van “ook”.
请 (qǐng) = uitnodigen, vragen; ook “alsjeblieft” (请坐). 讠 is het spraakradicaal (een vereenvoudigde 言), 青 (qīng) geeft de klank. 请 + persoon + werkwoord = iemand vragen iets te doen.
坐 = zitten: twee mensen (人 + 人) op de aarde (土) — een ezelsbrug die je meteen snapt. 下 = naar beneden; 坐下 = “naar beneden zakken” = gaan zitten, met 下 als richtingscomplement, net als 起来 in zin 19.
给 (gěi) = geven; 纟 (zijde) + 合 (hé, klank). Hier geen “geven” maar “voor”: 给我们拿水果 = fruit voor ons pakken.
拿 = pakken: 合 boven 手 (hand), de hand die iets bijeenneemt. 水果 = fruit: 水 (water) + 果 (vrucht aan de boom).
Grammatica: één onderwerp, twee werkwoorden achter elkaar, zonder “en”. In zin 40 zag je dat ook met 跟着 … 出门.
问 = vragen: 门 (deur) + 口 (mond) — je mond bij de deur, vragen om binnen te mogen. 我问 + komma kondigt de vraag aan; de aangesprokene 爷爷 staat tussen komma’s, als “Opa, …”.
这个 = dit: 这 (deze) + 个 (maatwoord). 个 is het algemene maatwoord; bij schilderijen is 幅 netter (这幅画), maar 这个画 hoor je veel. Zie zin 7 en 12.
画 (huà) = tekenen én schilderij. Het oude teken toonde een borstel (聿) boven een veld (田) met een grens eromheen: lijnen in een kader. Hier een naamwoord, in 画画 (zin 57) een werkwoord.
吗 = vraagpartikel achteraan: de woordorde blijft die van een bewering. Antwoorden doe je met het werkwoord: 喜欢 / 不喜欢. Zie zin 12, 18 en 29 voor 吗 en 呢.
Valkuil: 吗 niet combineren met 谁, 什么 of 怎么 — die zijn al vraag. 喜欢 = “blij + vreugde” (zin 9).
非常 = heel erg, buitengewoon: 非 (niet) + 常 (gewoon, altijd), “niet gewoon”. Sterker dan 很, op dezelfde plaats: vóór het werkwoord of bijvoeglijk naamwoord.
Na 他说 valt het onderwerp 我 weg: 非常喜欢 = “ik vind het heel mooi”. Het Chinees laat een bekend onderwerp graag weg; in zin 51 bleef 它 staan omdat het daar nieuw was.
画得真好: 得 (de, neutrale toon) is het partikel van de manier — werkwoord + 得 + hoe het gaat. 画得好 = goed tekenen, 画得真好 = echt mooi tekenen (zin 16, zin 20).
真 = echt, werkelijk: 十 boven 具. Als bijwoord versterkt het: 真好 = “echt mooi”. Zet er dan geen 很 meer bij.
你们 = jullie: 你 + 们, meervoud alleen voor personen. 我们, 你们, 他们 — bij dingen blijft het 它.
Valkuil: 的, 得 en 地 klinken alle drie als de; hier hoort 得, want er volgt een oordeel over het tekenen.
下次 = volgende keer: 下 (beneden, “verderop”) + 次 (keer). 次 is het maatwoord voor gebeurtenissen: 这次 (zin 22), 一次 (zin 21).
下次来 = “als we volgende keer komen”: een tijdszin zonder voegwoord, vooraan gezet met een komma erna; het onderwerp 我们 komt pas in de hoofdzin. Vergelijk 晚上回家 in zin 58.
还 (hái) = nog, bovendien: vóór het hulpwerkwoord, dus 还想跟你画, niet 想还跟你画.
想 = denken, willen: 相 (kijken naar) boven 心 (hart), met je hart ergens naar kijken. 想 + werkwoord = van plan zijn.
跟 = met, samen met: 足 (voet) + 艮, “met de voet volgen” → met iemand meelopen. 跟 + persoon + werkwoord: 跟你画 = met jou tekenen. Voor twee dingen gebruik je 和 (zin 52).
Valkuil: 跟你画 (“met jou”) niet verwarren met 给你画 (“voor jou”).
学 (xué) = leren. Boven 子 (kind) staan twee streepjes en een overdekking 冖; het oude teken beeldde handen uit die een kind iets aanreiken. Leren is in het Chinees iets wat je aangereikt krijgt.
画画 (huàhuà) = tekenen als bezigheid: het eerste 画 is het werkwoord, het tweede het naamwoord “tekening” — “een tekening maken”. Zo ook 唱歌 (zingen) en 说话 (praten). Beide lettergrepen vierde toon.
好 = goed; los ook “oké, prima”, precies zoals opa het hier zegt. Een bijvoeglijk naamwoord, geen partikel.
也想学: onderwerp + 也 + 想 + werkwoord. 也 staat vóór 想, niet erna (zin 38, zin 52).
Valkuil: 学 = leren, 教 (jiāo) = lesgeven, 会 (huì) = kunnen. Drie werkwoorden die Nederlanders graag door elkaar halen.
晚上 = avond: 晚 (laat; 日 zon + 免) + 上 (boven), “het late deel van de dag”. Tijdsaanduidingen staan vooraan: 晚上回家.
回 = terugkeren: een vierkant in een vierkant, terug in de omheining. 家 = huis: 宀 (dak) + 豕 (varken) — een varken onder het dak, het klassieke beeld van een thuis. 回家 = naar huis gaan.
的 = bezitspartikel (zin 10, zin 17): 我的本子 = mijn schrift. Bij familieleden mag 的 weg (我爷爷), bij dingen niet.
本子 = schrift: 本 is de wortel van een boom met een streepje bij de voet, “de basis”; 子 maakt er een ding van (zin 10, 21, 32).
在 = zich bevinden, hier het werkwoord “liggen, zijn”, niet het voorzetsel van zin 31. 爷爷那里 = bij opa: 那里 (daar) achter de bezitter, “daar waar opa is”; in spreektaal 爷爷那儿.
知道 = weten: 知 = 矢 (pijl) + 口 (mond), woorden die doel treffen; 道 = de weg (辶 lopen + 首 hoofd). Samen: “de weg kennen” = weten hoe iets is.
自己 = zelf: 自 is van oorsprong een neus (mensen wijzen naar hun neus als ze “ik” bedoelen), 己 betekent ook “zichzelf”. 自己的画 = mijn eigen schilderij; 自己 verwijst terug naar 我 (zin 38, 39).
不是 = is niet: 是 is het koppelwerkwoord, ontkennen doe je altijd met 不是, nooit 不有. 不是 + 非常 + 好 klinkt zacht, “niet héél goed”; 不好 zou ronduit “slecht” zijn.
非常 = heel erg (zin 55). Volgorde: onderwerp + 不是 + 非常 + bijvoeglijk naamwoord.
Valkuil: 知道 (feiten) tegenover 认识 (mensen of tekens kennen). Je 认识 je opa, maar je 知道 hoe laat hij thuiskomt (zin 9).
但 = maar, korter dan 但是 en even gewoon in spreektaal. Het staat aan het begin van de tweede zin, met een komma ervoor; in zin 16 deed 但 hetzelfde werk.
快乐 = blij, gelukkig: 快 (snel) + 乐 (muziek, plezier). 乐 heeft twee lezingen: yuè (muziek, 音乐) en lè (plezier). Samen: vreugde die zich laat horen.
很: 很快乐 betekent hier niet “heel gelukkig” maar gewoon “is gelukkig”. In een bevestigende zin is 很 de lijm tussen onderwerp en bijvoeglijk naamwoord; zonder 很 klinkt het als een tegenstelling (zin 2, zin 6).
也 = ook, vóór 很: 我和妹妹也很快乐. De herhaling van 很快乐 maakt de zin ritmisch: opa, en wij ook.
Valkuil: 快乐 tegenover 高兴 — 高兴 is de opgewekte bui van het moment, 快乐 breder geluk; denk aan 生日快乐 en 新年快乐. En 和 verbindt naamwoorden, geen zinnen (zin 52).