Twee vrienden gaan na de les uit eten: het dichtstbijzijnde restaurant, rijst met vis en dumplings, en veel geduld.
大家 = iedereen: 大 is een mens met gespreide armen, dus “groot”; 家 is een dak (宀) met een varken (豕) eronder — huis en familie. “Het grote huis” werd “alle mensen die erbij horen”. 好 = goed: 女 “vrouw” + 子 “kind”. 大家好 opent elk filmpje of praatje.
今天 = vandaag: 今 “nu” + 天 “dag, hemel” (大 met 一 erboven). 想 = denken, willen: 相 (木 “hout” + 目 “oog”, goed kijken) boven 心 “hart”. 想 + werkwoord = van plan zijn.
说一说 is het patroon V + 一 + V: “even zeggen, kort aanstippen”, licht en informeel. Dan 吃饭的事: 的 hangt een bepaling aan een zelfstandig naamwoord — “de zaak van het eten” = het eten als onderwerp. 吃 = 口 + 乞, 饭 = 饣 + 反; 吃饭 = letterlijk “rijst eten”, gewoon “de maaltijd eten”. 事 = zaak.
Volgorde: tijd (今天) → onderwerp (我) → 想 + werkwoord. Valkuil: 的 mag niet weg, het is 吃饭的事. In zin 2 komt 想 + werkwoord terug.
和 = en, alleen tussen zelfstandige naamwoorden; 禾 “graan” + 口 “mond”, samen aan tafel. Zinnen verbind je er niet mee. 朋友 = vriend(in): 朋 zijn twee 月’s naast elkaar, 友 toont twee handen die elkaar vastpakken (ezelsbrug).
一起 = samen: 一 + 起 “overeind komen” (走 + 己). Die 一 klinkt yì, want vóór een derde toon wordt 一 de vierde. 去 = gaan; 去 + plaats = “naar … gaan”, zonder extra voorzetsel.
饭店 = restaurant: 饭 “gekookte rijst” + 店 “zaak” (广 “afdak” + 占). In het noorden betekent 饭店 ook “hotel”; daar zegt men 餐厅 voor alleen het restaurant. 吃饭 = de maaltijd eten.
Grammatica: 去 + 饭店 + 吃饭 is een werkwoordenreeks — beweging, dan doel. Volgorde: tijd → onderwerp → 一起 → 去 → plaats → werkwoord. Nederlands zegt “mijn vriend en ik”, Chinees zet 我 voorop: 我和朋友. Een 了 is niet nodig; 今天 geeft de tijd al.
上午 = voormiddag: 上 “boven, eerste helft” + 午 “het middaguur” (elf tot één). 上午 is het blok vóór twaalf, 下午 erna, 中午 rond twaalf (zin 5).
我们 = wij: 我 is een hand met een wapen (戈); 们 = 亻 + 门 maakt het meervoud, maar alleen bij personen — 我们, 你们, 他们, niet bij dingen.
一起 = samen (zin 2). 在 = zijn op, zich bevinden; hier een voorzetsel vóór de plaats: 在学校. 学校 = school: 学 toont een kind (子) onder een dak, leren; 校 = 木 + 交. 上课 = les hebben: 上 “op” + 课 “les” (讠 + 果); de tegenhanger 下课 komt in zin 4.
上午 is breder dan 早上: 早上 is de vroege ochtend, 上午 het hele blok tot twaalf uur.
Volgorde: tijd → onderwerp → 一起 → 在 + plaats → werkwoord. Valkuil: 上课 is een vaste combinatie; je zegt niet 上课学校. En het Chinees zet 在学校 vóór 上课.
下课 = de les gaat uit: 下 “naar beneden, af” + 课 “les”. Met 后 (“achter, na”: 厂 met 口) wordt het een tijdsbepaling: 下课后 = na de les, vooraan met een komma.
都 = allemaal, allebei: altijd ná het onderwerp en vóór het werkwoord. 想 = willen (zin 1). 吃 = eten (口 + 乞).
一点儿 = een beetje: 一 + 点 “puntje” (占 boven 灬) + 儿, de noordelijke -r. Het is een hoeveelheid en staat vóór het zelfstandig naamwoord: 一点儿东西 = “een beetje dingen” = iets. 东西 = spullen: letterlijk “oost-west”; waarom die twee windstreken “dingen” werden, is niet zeker. Tellen doe je met 个 of 样.
都 betekent ook “allebei”: met 我们 wordt het “wij allebei”, zoals het Engels “we both” zegt.
Valkuil: 一点儿 is geen “puntje” en staat nooit vóór een bijvoeglijk naamwoord. In zin 11 zie je het verschil met 有点儿.
她 = zij: 女 “vrouw” + 也. 他, 她 en 它 klinken alle drie tā; alleen het schrift toont het geslacht. 问 = vragen: 门 “deur” met 口 “mond” erin, je mond bij de deur. 问我 = mij vragen; 问 heeft twee voorwerpen en geen voorzetsel nodig.
中午 = rond het middaguur: 中 “midden” + 午 “het middaguur” (zin 3). 什么 = wat: 什 (亻 + 十) + 么. Het vraagwoord blijft staan waar het antwoord zou staan — geen inversie.
呢 maakt de vraag zachter, ongeveer “en … dan?”: het vraagt door op wat er net gezegd is. De vraag zit al in 什么; 呢 vervangt geen 吗, dat bij een ja/nee-vraag hoort.
Directe rede: 问 + dubbele punt + “ … ”. Volgorde: 中午 → 你 → 想 → 吃 → 什么. Valkuil: geen 吗 naast 什么, en 中午 is een tijdsbepaling, geen onderwerp.
说 = zeggen: 讠 “spraak” + 兑. Dubbele punt en aanhalingstekens geven de directe rede aan, net als in het Nederlands.
米饭 = gekookte rijst: 米 toont rijstkorrels aan een arenstokje (ook het radicaal “graan”), 饭 = 饣 + 反. 米饭 is rijst die je eet; 米 alleen is rauwe rijst. 和 = en, enkel tussen zelfstandige naamwoorden: 米饭和鱼.
Let op: 今天 staat hier ná het onderwerp (我今天想…), in zin 1 stond het vooraan (今天我…). Beide mogen, als de tijdsbepaling maar vóór het werkwoord blijft. Binnen de aanhalingstekens begint de uiting opnieuw met 我.
Vis tel je met 条: 一条鱼, letterlijk “een streep vis” — het maatwoord voor langgerekte dingen.
Grammatica: 我 + 今天 + 想 + 吃 + A 和 B. Valkuil: na 吃 geen 了 — het is een wens, niet iets wat al gebeurd is. Voor een portie zeg je 一碗米饭, met 碗 “kom”.
现在 = nu: 现 “nu, zichtbaar” (王 “jade” + 见 “zien”) + 在 “aanwezig zijn” (zin 3). 很 = heel; bij een bijvoeglijk naamwoord bijna verplicht als verbinding. Bij 想 maakt het de wens sterker: 很想 = heel graag willen.
饺子 = dumplings: 饺 = 饣 + 交 “elkaar kruisen” (het deeg wordt dichtgevouwen); 子 is een suffix dat je zwak uitspreekt: jiǎozi, niet jiǎozǐ. Je telt ze met 个. In het noorden eet men ze met Nieuwjaar, omdat ze op goudstaafjes lijken.
Grammatica: 她 + 说 + : + 我 + 现在 + 很想 + 吃 + 饺子. Let op de dubbele 我: de eerste hoort bij de verteller, de tweede bij het citaat — precies als in zin 6.
Valkuil: 吃饺子 heeft geen maatwoord zolang het algemeen blijft; pas bij een aantal komt 个. En 现在 staat na het onderwerp, niet achteraan.
一家: 家 is hier een maatwoord, niet “huis”. Het telt zaken die je als één vestiging ziet: 一家饭店, 一家公司, 一家银行. Dus “een restaurant” = 一家饭店, niet 一个饭店. Die 一 klinkt yì, want vóór de eerste toon (jiā) wordt 一 de vierde toon.
都 = allemaal (zin 4), 想 = willen, 去 = gaan, 吃饭 = eten. 去 + 饭店 + 吃饭 is dezelfde werkwoordenreeks als in zin 2: eerst de beweging, dan het doel.
Volgorde: 我们 → 都 → 想 → 去 → 一家饭店 → 吃饭. Het maatwoord 家 hoort bij 饭店, dus 一家 staat vlak vóór 饭店 en niet vóór 去.
In deze scène betekent 一家 hier “één en dezelfde”: de twee sprekers kiezen samen één restaurant, vandaar het Engels “the same restaurant”.
Valkuil: 一个饭店 klinkt logisch, maar 家 is bij restaurants de gewone keuze; het is ook het woord “huis, familie” (宀 dak + 豕 varken). En 都 moet ná 我们 staan. In zin 9 komt 家 terug bij 两家.
学校 = school (zin 3). 旁边 = naast: 旁 met onderaan 方 “kant” + 边 “rand” (辶 + 力). Het is een plaatswoord en staat zonder voorzetsel vóór 有.
有 = er is, er zijn: plaats + 有 + zaak. Letterlijk “school-naast er-is twee restaurants”. Het Nederlands begint met “er zijn”, het Chinees met de plaats. 两家: 两 = twee vóór een maatwoord — 两家饭店, 两个人; voor een kale telling gebruik je 二.
都不错: 都 verwijst terug naar de twee restaurants, het onderwerp is weggelaten omdat het bekend is. 不错 = “niet slecht”, een understatement voor “best goed”: 不 + 错 “fout” (钅 + 昔). Je zegt bú cuò, want 不 wordt de tweede toon vóór een vierde toon.
Valkuil: 两 niet verwarren met 二, en 不错 is een gewone positieve beoordeling, geen letterlijke “niet verkeerd”.
离 = afstand tot: 离 + plaats + 近/远 is de vaste constructie “dichtbij/ver van …”. Je zegt dus 离学校很近, niet “学校很近”. 近 = dichtbij: 辶 “lopen” + 斤 “bijl” (ezelsbrug: de bijl ligt binnen handbereik).
很近: bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde zet het Chinees 很, ook als je niet echt “heel” bedoelt. 很近 = “is dichtbij”; zonder 很 klinkt het algauw als een vergelijking (“dichterbij”).
就 = precies, meteen, gewoon; het benadrukt dat het niet ver is. 在 = zich bevinden, 那边 = die kant: 那 “die” + 边 “kant”. 就在那边 = “precies daar”.
De zin begint met 一家: dat maatwoordgroepje vervangt “een van de twee”, net zoals 那家 in zin 13 en 14 “die ene” betekent. In zin 11 staat dezelfde 离-constructie met 有点儿远 — let daar op het contrast tussen 很近 en 有点儿远.
有点儿 = een beetje, nogal: 有 “hebben” + 点儿 “een puntje”. Het staat vóór een bijvoeglijk naamwoord en drukt vaak een milde klacht uit — iets is net iets te ver, te duur, te koud. 远 = ver: 辶 “lopen” + 元.
Vergelijk met zin 4: daar stond 一点儿 ná het werkwoord, als hoeveelheid bij een zelfstandig naamwoord (吃一点儿东西). Hier staat 有点儿 vóór het bijvoeglijk naamwoord (有点儿远). Onthoud: 一点儿 = een beetje van iets; 有点儿 = een beetje + eigenschap.
De opbouw is dezelfde als in zin 10: 一家 + 离 + 学校 + bijvoeglijk naamwoord. Eerst 很近, nu 有点儿远 — de twee restaurants worden zo netjes tegenover elkaar gezet. De komma op het eind is geen toeval: de zin loopt door in zin 12 (从学校出来后要走十分钟).
Valkuil: 离学校有点儿远 is goed, maar 离学校一点儿远 is fout; 有点儿 hoort bij het bijvoeglijk naamwoord, niet bij het zelfstandig naamwoord. En 有点儿 gaat niet samen met 很.
De tweede is ver: tien minuten lopen. 从 = vanaf, van … vandaan: twee keer 人, de een volgt de ander. 学 = leren (een kind 子 onder een dak), 校 = school (木 hout + 交 als klank), samen 学校 = school (zin 3).
出 = naar buiten, 来 = komen; samen 出来 = naar buiten komen, naar de spreker toe. 后 = na, achter (in het traditionele 後 zit 彳, "lopen": achter hoort bij beweging). 要 = moeten, nodig hebben; 走 = lopen (土 aarde boven een voetvorm); 十 = tien, 分 = delen (八 + 刀, mes), 钟 = klok (钅 + 中 als klank), dus 分钟 = minuut.
Grammatica: 从 + plaats + 出来 = "uit … komen"; 后 erachter = "nadat je eruit bent". 要走十分钟 = "je moet tien minuten lopen": 走 + duur, zonder 个.
Valkuil: 出去 gaat van de spreker af; en 要走 betekent hier niet "we willen lopen" maar "je moet lopen".
Ze kiezen allebei het restaurant dat dichtbij is. 都 = allemaal; het teken is 者 (zhě) + 阝 (stad): iedereen in de stad. Let op: 都 lees je dōu, maar in 首都 (shǒudū, hoofdstad) is het dū. 想 = denken, willen (相 + 心 hart: met je hart ergens naar kijken). 去 = gaan.
近 = dichtbij: 辶 (lopen, de weg) + 斤 (jīn, klank); in zin 11 stond het tegendeel 远, ook met 辶. 那家 = die ene zaak: 那 = die/dat, 家 = maatwoord voor bedrijven (een 家 is een huis, dus ook een zaak), zoals 一家 in zin 8 en 两家 in zin 9.
Grammatica: 离学校近的 = "degene die dichtbij de school is": een hele bijzin + 的 doet dienst als zelfstandig naamwoord. Daarna 那家, en 饭店 mag weg omdat het net genoemd is. 都 staat vóór 想: 我们都想去.
Valkuil: 的 is hier geen bezit ("van"), maar de haakjes-truc van de bijzin; zeg dus niet 近学校的. En 那 zonder maatwoord klinkt fout: het maatwoord 家 hoort erbij.
Maar het zit er vol. 但 = echter (亻 mens + 旦 dàn als klank), 是 = zijn; samen 但是 = maar, aan het begin van de zin. 那 = die, dat (aanwijzend; in 那就 is het "dan, in dat geval"). 家 = huis, en als maatwoord "zaak".
饭 = maaltijd (饣, het eten-radicaal, + 反), 店 = winkel (广 dak + 占), dus 饭店 = restaurant. 里 = binnen: 田 (veld) + 土 (aarde). Na een zelfstandig naamwoord betekent het "in": 饭店里 = in het restaurant. 有 = hebben, er is (een hand boven vlees). 很多 = heel veel: 很 = heel, 多 = veel (twee keer 夕, avond: veel avonden). 人 = mens.
Grammatica: plaats + 有 + ding = "er is/er zijn": 饭店里有很多人 = het is er druk. 很多 staat direct voor 人, zonder 的 en zonder 个.
Valkuil: 有 + 很多 + mens is geen "hebben" maar een bestaanszin, en 人 krijgt 个 als je telt (两个人, zin 16), niet 口 — dat is voor familieleden.
Er is geen plaats, dus wachten ze buiten. 在 = zich bevinden, in/op: 土 (aarde) onder een hand-achtige vorm; 在 + plaats staat vóór het werkwoord. 外 = buiten (夕 avond + 卜), 面 = kant, vlak (oorspronkelijk een gezicht), samen 外面 = buiten, de buitenkant.
等 = wachten: 竹 (bamboe) boven 寺 (tempel). 了 = hier het voltooid- en veranderingspartikel: de handeling is gebeurd. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 (moment) + 儿; 会 betekent hier dus "moment", niet "kunnen".
Grammatica: 在外面等 = buiten wachten — plaats vóór werkwoord. Daarna 了 + duur: 等了一会儿 = "even gewacht". De duur komt achter het werkwoord, en 一会儿 heeft geen maatwoord nodig.
Valkuil: 了 hoort direct achter 等, niet achter de duur: 等了一会儿, niet 等一会儿了 (dat zou "nu al een tijdje" betekenen). En 一会儿 is geen "één vergadering": 会 is hier "ogenblik".
Eindelijk komt er beweging in de rij: twee mensen komen naar buiten en zij schuiven naar binnen. 两 = twee, maar alleen vóór een maatwoord (两 + 个); het kale cijfer is 二. 个 = het algemene maatwoord. Samen 两个 = twee personen; in zin 9 zag je 两家, met 家 als maatwoord.
有 = er is/er zijn, hier "er kwamen": 有两个人出来. 出 + 来 = naar buiten komen, de richting van de spreker op (zin 12). 就 = dan, meteen: het verbindt twee gebeurtenissen, 有…,我们就进去了 = "toen gingen we direct naar binnen". 进 = naar binnen gaan (辶 lopen + 井 jǐng als klank), 进去 = naar binnen, van de spreker af.
Grammatica: de 了 achteraan is veranderingspartikel: de toestand is nu anders, wij zíjn binnen. 就 + werkwoord + 了 hoort vaak bij elkaar.
Valkuil: 两 vs 二, en 出来/出去, 进来/进去: 来 komt naar de spreker toe, 去 gaat ervan weg. Zeg dus niet 二个人.
Binnen staan overal tafels en stoelen. 饭店 kennen we (zin 14): 饭 maaltijd + 店 zaak. 里面 = binnenin: 里 (田 + 土, "binnen") + 面 (kant), de spreektaalvorm naast 里 alleen.
有 = er is/er zijn. 很多 = heel veel. 桌 = tafel: onderaan 木 (hout), daarboven een element dat zhuō zegt — een tafel is een houten ding. 椅 = stoel: 木 (hout) + 奇 (qí, klank). 子 is hier een achtervoegsel dat van 桌 en 椅 een gewoon zelfstandig naamwoord maakt: 桌子, 椅子; het is toonloos (zi), net als in 饺子 (zin 7). 和 = en: 禾 (graan) + 口 (mond), en het verbindt woorden, geen zinnen.
Grammatica: weer plaats + 有 + dingen: 饭店里面有很多桌子和椅子. 很多 staat direct voor het zelfstandig naamwoord, zonder 的.
Valkuil: 和 kan geen twee zinnen verbinden (daarvoor heb je 但是 of een komma met 就); en laat 子 niet weg — 椅子 zonder 子 is geen gewoon woord in de spreektaal.
Een ober komt naar hen toe. 位 = het beleefde maatwoord voor personen: 亻 (mens) + 立 (staan), iemand die staat — je gebruikt het voor gasten en klanten. 一位 = één (beleefd), deftiger dan 一个 uit zin 16.
服 = dienen, kleding (月 lichaam + 卩 + 又), 务 = taak, werk (夂 lopen + 力 kracht); samen 服务 = dienst, bediening. 员 = iemand met een functie (口 mond + 贝 schelp, oud betaalmiddel): 服务员 = ober, serveerster.
过 = oversteken, voorbij (辶 + 寸): 过来 = deze kant op komen. 看 = kijken: een hand boven een oog (目) — je houdt je hand boven je ogen om in de verte te kijken.
Grammatica: 看了看 = "even keek", kort en vluchtig: werkwoord + 了 + hetzelfde werkwoord. Hetzelfde patroon als 说一说 in zin 1.
Valkuil: 位 hoort alleen bij mensen, niet bij dingen; en 看了看 is geen dubbele verleden tijd, maar de "even"-vorm.
De ober vraagt waar ze willen zitten. 他 = hij (亻 + 也 als klank), 问 = vragen: een 口 (mond) bij een 门 (deur) — je komt aan de deur iets vragen. 你们 = jullie: 你 (jij, 亻 + 尔 als klank) + 们, het meervoudspartikel voor personen (亻 + 门), zoals 我们 in zin 13.
坐 = zitten: twee 人 (mensen) op 土 (de grond). 在 maakt er een plaats bij: 坐在 + plaats = zitten op/aan. 哪里 = waar: 哪 (welke; 口 + 那 als klank) + 里 (plaats). 呢 = vraagpartikel dat de vraag gezellig openhoudt; 你想吃什么呢 in zin 5 deed hetzelfde.
Grammatica: het vraagwoord blijft staan waar het hoort — 你们想坐在哪里, geen omkering zoals in het Nederlands. 想 + werkwoord = willen.
Valkuil: 哪里 en 哪儿 betekenen allebei "waar" (哪儿 is noordelijker en spreektaliger), en 哪里 is ook een bescheiden antwoord ("ach, welnee") als iemand je prijst. 呢 is vriendelijk maar niet verplicht.
Zij antwoordt met een voorstel, beleefd als vraag. 我 = ik, 说 = zeggen (讠, het spraakradicaal, + 兑 als klank). 可以 = kunnen, mogen: 可 (kunnen) + 以 (ermee, daarmee) = "het kan ermee door" → toestemming. 坐 = zitten.
那边 = die kant, daar (zin 10): 那 = die + 边 = kant, rand (力 + 辶, lopen langs de rand). 吗 = het vraagpartikel voor een ja/nee-vraag: 口 + 马 (mǎ, klank).
Grammatica: een gewone zin + 吗 = vraag, zonder omkering en zonder extra werkwoord: 我们可以坐那边吗? Antwoorden doe je met 可以 of 不可以. Let op het verschil met zin 19: daar stond een vraagwoord (哪里, open vraag), hier een gesloten vraag met 吗.
Valkuil: 吗 kan niet samen met een vraagwoord (niet 哪里吗). En 可以 is toestemming, 会 is "het geleerd hebben", 能 is "lichamelijk kunnen". Zonder 在 (坐那边) klinkt het losser; met 在 (坐在那边) is de plaats duidelijker.
De ober geeft antwoord en wijst een tafel aan. 可以 = het mag, ja (zin 20): hij herhaalt het woord van de vraag — zo antwoord je in het Chinees vaak, met het werkwoord van de ander. 说 = zeggen. 请 = alsjeblieft, uitnodigen: 讠 (woord) + 青 (qīng, klank). 请 + werkwoord = een beleefd verzoek, zoals 请坐 = "gaat u zitten".
这 = dit (辶 + 文 als klank), 里 = plaats; samen 这里 = hier. Zo heb je een drietal: 这里 (hier), 那里 (daar), 哪里 (waar) — met 这边 en 那边 ernaast, zoals in zin 20.
Grammatica: 坐在 + plaats, dus 坐在这里 = hier zitten. De plaats staat achter het werkwoord met 在, niet ervoor.
Valkuil: 请 staat vóór het werkwoord en betekent niet "alsjeblieft" aan het eind zoals in het Nederlands; en zeg niet 这里坐 maar 坐在这里. In spreektaal hoor je in plaats van 这里 ook 这儿.
Ze nemen plaats aan een klein tafeltje. 坐 = zitten, 在 = op/aan, dus 坐在 + plaats = zitten aan. 一 + 个 = een: 一 verandert van toon vóór een vierde toon of een toonloze lettergreep — 一个 klinkt als yí ge, niet yī ge. 小 = klein, drie eenvoudige streken.
桌子 = tafel (zin 17), met 小 ertussen: 小桌子 = klein tafeltje. 旁 = zijkant (met onderaan 方, "richting"), 边 = kant; samen 旁边 = naast, ernaast.
Grammatica: het plaatswort komt ná het zelfstandig naamwoord: 桌子旁边 = naast de tafel, 学校旁边 = naast de school (zin 9). De volgorde is dus "tafel + ernaast", precies omgekeerd aan het Nederlands.
Valkuil: geen 了 nodig — 坐在 beschrijft de toestand die nu geldt, het Chinees hoeft geen verleden te markeren. En 旁边 staat nooit vóór het zelfstandig naamwoord als "naast de tafel"; 旁边的桌子 betekent "de tafel ernaast".
Aan het tafeltje (zin 22) kijkt de verteller rond. 看 = kijken: een hand boven een oog (目). 见 = zien: in het traditionele 見 zit een oog boven benen (儿); samen 看见 = kijken én zien. 见 is het resultaat: 看 alleen is de beweging.
旁边 = naast (zin 22), hier zelfstandig: "de mensen ernaast". 有人 = er is iemand: 有 "er is" + 人 "mens", zonder maatwoord, want het gaat om een onbepaald iemand. 在 + werkwoord = "aan het … zijn": 在吃 = zit te eten. Dat is een ander 在 dan het voorzetsel in 坐在 (zin 22).
面条儿 = noedels: 面 is meel, deeg, 条 een lange strook — ook het maatwoord voor lange dunne dingen, zoals 一条鱼 in zin 6. 儿 is de noordelijke -r, dus miàntiáoér. Je telt ze met 碗 (kom) of 盘 (bord), niet met 个.
Grammatica: 看见 + persoon + 在 + werkwoord = "iemand iets zien doen". Valkuil: 在 is hier geen "op"; het hoort bij de bezigheid.
De buurman eet noedels en dat werkt aanstekelijk: nu krijgt de verteller zelf zin. 也 = ook, ná het onderwerp en vóór het werkwoord: 我也… 有点儿 = een beetje, nogal (zin 11): 有 "hebben" + 点儿 "puntje". Het staat vóór 想 en maakt de wens klein: "ik heb er wel een beetje zin in".
想 = willen (zin 1): 相 goed kijken + 心 hart. 想 + werkwoord = "zin hebben om te …". 面条儿 = noedels (zin 23): 面 meel + 条 lange strook + 儿 de noordelijke -r.
了 achteraan is het veranderingspartikel: de toestand is nu anders — eerst wilde ik niets, nu wíl ik noedels. Dat 了 hoort achter het hele gezegde, dus achter 面条儿, niet direct achter 想.
Grammatica: 也 + 有点儿 + 想 + 吃 + 面条儿 + 了. Valkuil: verwar 有点儿 (vóór een wens of eigenschap) niet met 一点儿 (een hoeveelheid, ná het werkwoord, zin 4); en 了 betekent hier niet "verleden tijd" maar "nu wel".
De ober komt bij het tafeltje en neemt de bestelling op. 服务员 = ober, serveerster (zin 18): 服务 dienst + 员 iemand met een taak; één woord voor man en vrouw. 问 = vragen (zin 5): 门 deur + 口 mond, je mond bij de deur. 你们 = jullie: 你 + 们, het meervoud voor personen (zin 19).
今天 = vandaag: 今 nu + 天 dag (zin 1). Het staat hier ná het onderwerp, net als in 我今天想吃… (zin 6); vóór het onderwerp mag ook, maar de tijd blijft altijd vóór het werkwoord. 想 = willen (zin 1), 吃 = eten.
什么 = wat (zin 5). Het vraagwoord staat precies waar het antwoord zou staan: 想吃什么 = "willen eten wat" = wat wil je eten. Geen omkering, geen 吗 — de vraag zit al in 什么.
Grammatica: 你们 + 今天 + 想 + 吃 + 什么. Antwoorden kan met 我要… (zin 33) of 我想吃… (zin 6). Valkuil: 什么 eten betekent hier "wat voor eten", niet "welk gerecht"; en zet 今天 niet achteraan.
De verteller vraagt eerst naar de vis. 我 = ik, 问 = vragen (zin 5). 这里 = hier (zin 21): 这 dit + 里 plaats. Met 的 erachter wordt het een bepaling: 这里的鱼 = "de vis van hier". 的 plakt dus een plaats aan een zelfstandig naamwoord.
鱼 = vis; je telt hem met 条, 一条鱼 (zin 6), omdat een vis lang en streperig is. 怎么样 = hoe is het, wat vind je ervan: 怎 + 么 + 样 "vorm, uiterlijk". Het vraagt naar een oordeel, niet naar een manier.
贵 = duur: onderaan 贝, het oude schelpengeld, dus alles wat met prijs te maken heeft. 吗 maakt van 贵吗 een gesloten vraag (zin 20). Twee vragen achter elkaar mogen: 怎么样? en 贵吗?
Grammatica: 这里的鱼 + 怎么样, en daarna 贵吗 met weggelaten onderwerp (de vis). Valkuil: 的 mag niet weg (niet 这里鱼); en 怎么样 is geen "hoeveel" — voor de prijs vraag je 多少钱. Antwoorden: 很好吃 (zin 27) of 有点儿贵 (zin 11).
De ober antwoordt op de twee vragen van zin 26 — en laat het onderwerp weg. 很 = heel (zin 10); bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde is 很 bijna verplicht, ook als je niet echt "heel" bedoelt. 好吃 = lekker: 好 goed + 吃 eten, dus "goed om te eten".
也 = ook: het voegt een tweede pluspunt toe, "niet duur", en staat vóór 不贵, niet achteraan. 不 = niet, 贵 = duur (zin 26). Let op de toon: 不 is bù (vierde toon), maar vóór een vierde toon wordt het bú — dus bú guì, net als bú cuò in zin 9.
Grammatica: (鱼) + 很好吃,也 + 不贵. Twee korte gezegdes, met 也 als brug. Het onderwerp 鱼 hoef je niet te herhalen; het Chinees laat bekende onderwerpen graag weg.
Valkuil: 不贵 betekent "niet duur", niet meteen "goedkoop" (dat is 便宜); en zeg niet 很好吃饭 — 好吃 is één woord. In zin 30 herhaalt hij die formule voor de dumplings.
De vriend trekt de conclusie uit het antwoord van de ober en geeft meteen een advies. 那 = dan, in dat geval: niet het aanwijzende "die" uit 那边 (zin 20), maar een voegwoord aan het begin van de zin, vaak samen met 就: 那就… (zin 14). 你 = jij, 今天 = vandaag (zin 25).
吃 = eten, 鱼 = vis (zin 26). Je zegt 吃鱼 zonder maatwoord zolang het algemeen blijft: "vis eten". Wil je één vis, dan 一条鱼 (zin 6). 吧 = partikel van voorstel: het verzacht een bevel tot "doe maar". Het staat altijd helemaal achteraan.
Grammatica: 那 + onderwerp + tijd + werkwoord + 吧. De zin klinkt als een vriendelijk advies, niet als een bevel; met 吧 is het geen vraag.
Valkuil: 那 (nà, vierde toon) niet verwarren met 哪 (nǎ, derde toon, "welke/waar", zin 19); en 吧 niet met 吗: 吗 vraagt, 吧 stelt voor. Zeg ook niet 吃一条鱼 als je gewoon "vis eten" bedoelt.
De vriend is nog niet klaar met vragen: hij wil ook weten hoe de dumplings zijn. 朋友 = vriend(in) (zin 2): 朋 twee 月’s naast elkaar, 友 twee handen die elkaar vasthouden. 又 = weer, opnieuw, bij wat al gebeurd is of zich herhaalt; 再 is de tegenhanger voor de toekomst. 问 = vragen (zin 5).
这里 = hier (zin 21) + 的 = bepaling: 这里的饺子 = "de dumplings van hier". 饺子 = dumplings (zin 7): 饺 heeft 饣 het eten-radicaal + 交 "elkaar kruisen"; 子 spreek je toonloos uit, jiǎozi. Je telt ze met 个.
怎么样 = hoe is het, wat vind je ervan (zin 26): 怎 + 么 + 样. De vraag herhaalt die over de vis, alleen 鱼 is nu 饺子 — een handig patroon om uit te breiden.
Grammatica: 朋友 + 又 + 问 + : + 这里的饺子 + 怎么样. Valkuil: gebruik 又 niet voor iets wat nog moet gebeuren (dan 再); en 的 mag niet weg. In zin 30 volgt het antwoord met 也, net als in zin 27.
Ook de dumplings zijn volgens de ober in orde. 饺子 = dumplings (zin 7): 饣 eten-radicaal + 交; het staat vooraan als onderwerp — "wat de dumplings betreft". 也 = ook (zin 27): de ober herhaalt zijn oordeel over de vis en breidt het uit naar de dumplings. Het staat ná het onderwerp en vóór 很.
很 = heel, bij een bijvoeglijk naamwoord bijna verplicht (zin 10). 好吃 = lekker: 好 goed + 吃 eten (zin 27). In 饺子也很好吃 is de volgorde dus onderwerp + 也 + 很 + gezegde.
Grammatica: dit is een topic-zin: 饺子 is het onderwerp, 也很好吃 zegt er iets over. Je kunt 饺子 weglaten — 也很好吃 — maar dan weet de hoorder alleen uit de context dat het over de dumplings gaat.
Valkuil: 也 hoort nooit achteraan (niet 饺子很好吃也); en 很好吃 is geen "heel erg eten" maar "erg lekker". Merk op hoe zuinig de antwoorden zijn: 很好吃, 也不贵, 也很好吃 — telkens dezelfde formule, wat heel gewoon klinkt.
De vriendin heeft haar keuze gemaakt en lacht erbij. 她 = zij (zin 5): 女 vrouw + 也 als klank; 他, 她 en 它 klinken alle drie tā. 笑 = lachen: boven 竹 bamboe, onder 夭. 了 = veranderingspartikel: ze was niet aan het lachen, nu wel — "ze begon te lachen".
我 = ik, 就要 = precies willen, erop staan: 就 "precies" + 要 "willen". Het klinkt beslist: "dan neem ik die van hier". 这里 = hier (zin 21) + 的 = bepaling, dus 这里的饺子 = de dumplings van hier (zin 29).
Grammatica: 她 + 笑 + 了, dan de directe rede. Binnen het citaat: 我 + 就 + 要 + 这里的饺子. 要 heeft geen tweede werkwoord nodig; het zelfstandig naamwoord volgt direct.
Valkuil: 就要 kan ook "op het punt staan" betekenen, maar dan volgt een werkwoord en vaak 了 achteraan (就要走了). Hier staat een zelfstandig naamwoord, dus "ik wil precies". En 要 is stelliger dan 想 (zin 24).
Na alle aanprijzingen blijft de verteller bij zijn eerste plan. 我 = ik, 说 = zeggen (zin 6). Binnen de aanhalingstekens begint de uiting opnieuw met 我 — de verteller is ook de spreker, dus je ziet twee keer 我.
还是 = toch, nog steeds, liever: 还 "nog" + 是 "zijn". Het drukt uit dat je na wikken en wegen bij je oude keuze blijft: "ik hou het toch op…". 想 = willen (zin 1), 吃 = eten. 米饭 = gekookte rijst (zin 6): 米 rijstkorrels + 饭 maaltijd; rauwe rijst is 米 alleen. 和 = en, tussen zelfstandige naamwoorden (zin 2). 鱼 = vis (zin 26).
Grammatica: 我 + 还是 + 想 + 吃 + 米饭 + 和 + 鱼. Precies dezelfde woordgroep 米饭和鱼 als in zin 6, nu met 还是 ertussen — het patroon van zin 6 komt terug.
Valkuil: 还是 is hier geen "of" (dat gebruik je alleen in een vraag: A 还是 B?); en 和 kan geen zinnen verbinden. Voor rijst zeg je 一碗米饭 met 碗 "kom".
Nu geeft de verteller zijn bestelling door. 我 = ik, 说 = zeggen, 我要 = ik wil, ik neem: 要 is het werkwoord van bestellen en beslissen, stelliger dan 想 (zin 31).
米饭 = gekookte rijst (zin 6): 米 rijst + 饭 maaltijd. 鱼 = vis (zin 26). 和 = en, tussen de laatste twee dingen van een opsomming. Bij drie of meer dingen zet het Chinees 、 tussen de eerste en tweede, en 和 pas vóór de laatste: 米饭、鱼和菜.
一些 = enkele, wat: 一 + 些, "een aantal" bij een zelfstandig naamwoord. 菜 = groente, maar ook "gerecht": 一些菜 = "wat groente" of "een paar gerechten". In een restaurant zijn het de groentegerechten naast de rijst en de vis.
Valkuil: 菜 is niet alleen "kool"; en 一些 is niet hetzelfde als 一点儿 (zin 4): 一点儿 is "een klein beetje", 一些 is "enige, een paar". Zeg niet 和 tussen alle delen. In zin 34 bestelt de vriendin op dezelfde manier.
朋友 = vriend(in), kennen we uit zin 2: 朋 zijn twee 月’s naast elkaar, 友 twee handen die elkaar vastpakken. 说 = zeggen: 讠 (woord) + 兑. Na 说 komt een dubbele punt en dan de letterlijke woorden tussen “ ”.
要 = willen, nodig hebben: 覀 boven 女. Het is sterker en zakelijker dan 想 (zin 1) — 我要 = “ik wil, ik neem”. 饺子 = dumplings (zin 7): 饺 = 饣 (eten) + 交, 子 is toonloos. 和 = en, alleen tussen woorden (zin 2). 一些 = enkele, wat: 一 + 些 (此 + 二, “een aantal”). 菜 = groente én gerecht: 艹 (plant) boven 采 (plukken) — geplukte planten, en vandaar alles op tafel.
Grammatica: 我要 + 饺子 + 和 + 一些 + 菜. 饺子 heeft geen maatwoord nodig als je dumplings in het algemeen bedoelt; 一些 maakt 菜 meervoudig.
Valkuil: 一些 is “wat, enige”, 一点儿 is “een klein beetje” — voor een portie zeg je 一些菜. En 菜 is vaak “het gerecht”, niet per se “groente”.
服务员 = ober (zin 18): 服 dienen + 务 taak + 员 iemand met een functie. 又 = weer, opnieuw: het drukt herhaling uit en staat vóór het werkwoord — hij vroeg net naar het eten, nu vraagt hij door. 问 = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) erin.
你们 = jullie: 你 + 们, het meervoudsachtervoegsel voor personen. 想 = willen, van plan zijn (zin 1): 相 boven 心. 想 + werkwoord = “willen …”. 喝 = drinken: 口 (mond) + 曷; het gaat om vloeistof, 吃 is voor vast voedsel. 什么 = wat (zin 5). 呢 = het vraagdeeltje dat de vraag zacht maakt en naar de ander terugkaatst.
Grammatica: 想喝什么 = “wat willen jullie drinken” — het vraagwoord staat op de plaats van het antwoord, dus geen inversie. 呢 achteraan vervangt 吗; je gebruikt ze niet samen.
Valkuil: 又 is niet hetzelfde als 再: 又 kijkt terug, 再 kijkt vooruit. En 喝 hoort bij drinken: soep eet je met 吃.
Twee antwoorden van elk twee woorden. 红 = rood: 纟 (zijde) + 工 (klank) — zijde die rood geverfd werd. 茶 = thee: 艹 (plant) + 人 + 木. 红茶 = letterlijk “rode thee”: de kleur van het gezette vocht, wat wij zwarte thee noemen.
绿 = groen: 纟 + 录 (lù, klank); let op de ü-klank, lǜ. 绿茶 = groene thee, waarbij de blaadjes niet oxideren. 她 = zij: 女 (vrouw) + 也; 他 is hij en 它 is het. In de spreektaal klinken ze alle drie als tā — alleen het schrift onderscheidt ze.
Grammatica: 我说:“红茶。” is een verkorting van 我喝红茶. Op zo’n vraag antwoord je in het Chinees met alleen het kernwoord; werkwoord en 我 mogen weg. Dat 说 twee keer in één zin staat is heel gewoon: elke spreker krijgt zijn eigen 说.
Valkuil: 红茶 als “rode thee” vertalen is de klassieke fout — het is zwarte thee. En antwoord niet met 我喝红茶呢: 呢 hoort bij een vraag.
还 = nog, bovendien: 辶 (lopen) onder 不; het idee is “verder, daarbij”. 还要 = nog willen, nog nodig hebben: 还 + 要 (willen, zin 34). 什么 = wat (zin 5). 吗 = het algemene vraagdeeltje: 口 (mond) + 马 (mǎ, klank) — een mond die iets vraagt. 服务员 = ober (zin 18), 问 = vragen (zin 35).
Grammatica: 还要什么吗 is een dubbele vraag: 什么 vraagt naar het ding, 吗 maakt de hele zin tot een ja/nee-vraag — samen zoiets als “is er nog iets dat jullie willen?”. De volgorde blijft onderwerp + 还 + 要 + 什么 + 吗, zonder inversie.
Valkuil: 吗 staat altijd helemaal achteraan, dus niet 还要吗什么. En 还要 is niet “duur” (dat is 贵) maar “nog willen”. Bij het antwoorden herhaal je het werkwoord: 还要 als je nog iets neemt, 不要了 als je klaar bent (zin 38).
Een kort, beleefd “nee”. 没有 = niet hebben, er is niet: 没 (氵 + 殳) ontkent het werkwoord 有; 不有 bestaat niet. 了 = veranderingspartikel: het maakt van “ik heb niet” een “het is nu niet meer zo” — 没有了 = “niet meer, op”.
谢谢 = dank je: 谢 = 讠 (woord) + 身 (lichaam) + 寸 (hand) — woorden plus een kleine buiging. Verdubbeld klinkt het gewoon en vriendelijk; de tweede 谢 is toonloos.
Grammatica: op 还要什么吗 (zin 37) antwoord je met 没有了: je herhaalt het werkwoord 有 en ontkent het. De 了 achteraan is essentieel — zonder 了 klinkt 没有 als “ik heb niets”, met 了 als “niets meer, klaar”.
Valkuil: 了 hoort achter 没有, niet achter 谢谢. En 谢谢 is geen afscheidsgroet; daarvoor zeg je 再见. Tegen de ober zeg je het bij het bestellen gerust even, dat is niet overdreven beleefd.
好 = goed, hier “oké, in orde”: de ober bevestigt de bestelling. 请 = alsjeblieft, uitnodigen (zin 21): 讠 + 青. 请 + werkwoord is de standaardmanier om iets vriendelijk te vragen. 等 = wachten: 竹 (bamboe) boven 寺 (tempel). 一会儿 = een tijdje, even: 一 + 会 (moment) + 儿 (informeel achtervoegsel).
Grammatica: 请等一会儿 = “wacht u even”. De duur staat achter het werkwoord en 一会儿 heeft geen maatwoord nodig — net als in zin 15, maar daar stond 等了一会儿, met 了, omdat het wachten al voorbij was. Hier moet het nog gebeuren, dus zonder 了.
Valkuil: 一会儿 is geen “één bijeenkomst”: 会 betekent hier “ogenblik”. En 请 staat vóór het werkwoord, niet erachter zoals het Nederlandse “alsjeblieft”. In een nettere zaak hoor je ook 请稍等, iets deftiger.
我们 = wij: 我 + 们, het meervoudsachtervoegsel (zin 35). 看 = kijken: een hand boven 目 (oog) — je schermt je ogen af om in de verte te kijken. 外面 = buiten: 外 (夕 avond + 卜) + 面 (kant), kennen we uit zin 15.
Grammatica: 看了看 = werkwoord + 了 + hetzelfde werkwoord, de “even”-vorm: niet lang kijken, maar vluchtig een blik. Precies het patroon van zin 18 (看了看我们), en 说一说 uit zin 1 hoort er ook bij. Het object komt erachter: 看了看外面.
Gebruik: zulke korte, herhaalde werkwoorden geven een verhaal vaart; ze zijn typisch voor vertellen in de spreektaal, niet voor een ambtelijke tekst. Je hoort ze ook in 想了想 (even nadenken) en 试了试 (even proberen).
Valkuil: de 了 maakt de blik kort en afgerond, niet “vroeger” — dit is geen verleden tijd. En zet het object niet tussen de twee werkwoorden: niet 看了外面看.
天气 = weer: 天 (hemel, 大 met 一 erboven) + 气 (lucht, adem; oorspronkelijk stoom boven rijst). 很 = heel: 彳 (het radicaal “stappen”, je ziet het ook in 得 en 街) + 艮. Bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde zet het Chinees bijna altijd 很, ook als “heel” niet bedoeld is: 天气很好 = “het weer is goed”.
有 = er is, er zijn (zin 17); 很多 = heel veel; 人 = mens, een paar benen onder een lijf. 外面 = buiten (zin 15 en 40).
Grammatica: twee zinnen achter elkaar, verbonden door een komma: 今天天气很好,外面有很多人. De tweede is een existentiële zin: plaats (外面) + 有 + aantal (很多) + zelfstandig naamwoord (人). 很多 staat direct voor 人, zonder 的.
Valkuil: laat 很 niet weg bij een kaal bijvoeglijk naamwoord — 天气好 klinkt als een vergelijking (“het weer is beter”), 天气很好 is de neutrale mededeling. En 有 ontkennen doe je met 没有 (zin 38), nooit met 不有.
等 = wachten (zin 15, 39). 饭 = eten, maaltijd: 饣 + 反, gekookte rijst. 时候 = moment, tijd: 时 = 日 (zon) + 寸 (hand), de zon meten om de tijd te kennen; 候 = 亻 + 侯 (klank). Samen 时候 = “het moment dat”.
Grammatica: …的时候 = “toen, terwijl …”. Je zet een hele zin vóór 的时候 en krijgt een tijdblok: 等饭的时候 = “terwijl we op het eten wachtten”. Dat blok staat vooraan, vóór het onderwerp, net als 下课后 in zin 4. De 的 hoort erbij; 时候 alleen betekent niet “toen”.
一起 = samen (zin 2). 说话 = praten: 说 (zeggen) + 话 (woord, taal; 讠 + 舌 tong) — letterlijk “woorden zeggen”. 说话 is onovergankelijk: je zegt 说中文, niet 说话中文.
Valkuil: bij een achtergrond of gewoonte is geen 了 nodig. En 时候 is geen voegwoord dat je los vooraan zet: het hoort bij het blok met 的. Zeg dus 等饭的时候, niet 等饭时候.
课 = les: 讠 (woord) + 果 (vrucht, klank) — woorden die je oogst. 今天 = vandaag (zin 1); 今天的课 = de les van vandaag: 的 koppelt een bepaling aan een zelfstandig naamwoord. 怎么样 = hoe, hoe is het: 怎 = 乍 + 心 (wat het hart denkt), 样 = 木 + 羊 (vorm, model); letterlijk “wat voor vorm”.
Grammatica: 怎么样 vraagt naar een oordeel of toestand en staat achteraan, op de plek van het antwoord: 今天的课怎么样? Je antwoordt met een bijvoeglijk naamwoord, bijvoorbeeld 很好 of 有点儿难 — dat 有点儿 kenden we uit zin 11. Een 吗 is niet nodig: 怎么样 is zelf al een vraagwoord.
Valkuil: 怎么样 vraagt “hoe is het”, 怎么 vraagt naar de manier (“hoe doe je dat”) en 什么 naar het ding. En 今天的课 is echt “de les van vandaag”, niet een bijwoord “vandaag”; zonder 的 zou 今天课 niet kloppen.
有些 = sommige, een paar: 有 (er is) + 些 (een aantal, zin 34) — “er zijn er die …”. 词 = woord: 讠 (woord) + 司 (klank); 生词 is een nieuw woord. 还是 = nog steeds: 还 (nog, zin 37) + 是 (zijn); het zegt dat er niets veranderd is.
不太 = niet erg, niet zo: 不 + 太 (te). 懂 = begrijpen: 忄 (hart) + 董 (klank) — iets met je hart volgen. 不太懂 = “ik snap het niet helemaal”.
Grammatica: de zin is topic + comment: 有些词 (topic) + 我 (onderwerp) + 还是不太懂 (comment). In het Nederlands schuift “sommige woorden” naar achteren, in het Chinees zet je ze vooraan: “wat sommige woorden betreft, ik begrijp ze nog niet goed”.
Valkuil: 还是 betekent ook “of” in een vraag (A 还是 B), maar hier is het “nog steeds”; verwar het niet met 或者, het “of” van een mededeling. En 不太 zwakt af: 不懂 is “ik begrijp het niet”, 不太懂 klinkt vriendelijker.
她 = zij: 女 (vrouw) + 也. 说 = zeggen: 讠 (woord) + 兑 (duì, klank); na 说 volgen de letterlijke woorden tussen “ ”. 下次 = volgende keer: 下 = onder/naar beneden, 次 = keer. 我们 = wij: 我 + 们, het meervoudsachtervoegsel voor personen.
一起 = samen: 一 + 起 (opstaan, beginnen). 学习 = leren, studeren: 学 = een kind onder een afdak, 习 = oefenen; in het traditionele 習 zie je 羽 (vleugels). 吧 = voorstelpartikel: 口 + 巴 (bā, klank).
Grammatica: 下次 staat vooraan als tijd, daarna 我们 + 一起 + 学习 + 吧. 吧 maakt van de zin een voorstel: “laten we samen leren”. Het is geen vraagpartikel, dus niet samen met 吗. Gebruik: vriendelijk en informeel, precies voor een afspraak met een medestudent. Valkuil: 下次 is “volgende keer”, niet “vorige keer” (dat is 上次); en 学习 is één woord, maar 学 en 习 zijn geen synoniemen. Zoals in zin 2 en 28 komen 一起 en 吧 terug.
服务员 = ober of serveerster: 服 (dienen) + 务 (taak) + 员 (persoon met een functie). 拿 = pakken, nemen: 合 + 手, twee handen die iets bij elkaar nemen. 了 = voltooid partikel: de handeling is afgerond, geen verleden tijd. 两个 = twee: 两 vóór een maatwoord, 个 is het algemene maatwoord. 杯子 = glas, beker: 杯 = 木 + 不, 子 is een toonloos achtervoegsel. 过来 = deze kant op komen: 过 (passeren) + 来 (komen).
Grammatica: 服务员 + 拿 + 了 + 两个杯子 + 过来. 了 staat na het werkwoord; het object 两个杯子 staat tussen 了 en de richtingsaanvulling 过来. Die aanvulling wijst naar de spreker. Zonder 过来 zou 拿了两个杯子 alleen “pakte twee glazen” zijn, niet “bracht ze hierheen”.
Gebruik: 杯 is ook een maatwoord: 一杯茶 = één glas thee. Valkuil: gebruik 两, niet 二, vóór 个; en 了 betekent hier niet “vroeger”. Zoals in zin 18 en 22 zie je 了 + maatwoord, en in zin 16 de richting 出来/进去.
他 = hij: 亻 (mens) + 也. 给 = geven, aan/voor: 纟 (zijde) + 合 (hé, klank). 我 = ik: 手 + 戈, oorspronkelijk een wapen; als voornaamwoord is het een klanklening. 红茶 = zwarte thee: 红 = 纟 + 工, 茶 = 艹 + 人 + 木; letterlijk “rode thee”, naar de kleur van het gezette vocht. 她 = zij: 女 + 也. 绿茶 = groene thee: 绿 = 纟 + 录, 茶 zoals hierboven.
Grammatica: 给 + ontvanger + ding. Dus 给我红茶 = “gaf mij zwarte thee”, 给她绿茶 = “gaf haar groene thee”. Het tweede deel deelt het onderwerp 他 en het werkwoord 给; het Chinees laat ze weg. De tegenstelling 我 … 她 houdt de helften apart.
Gebruik: dit is de standaard dubbele-objectconstructie; je zegt niet 给红茶我. 红茶 en 绿茶 zijn vaste namen: wat wij zwarte thee noemen, heet daar “rode thee”. Valkuil: het tweede 给 heeft geen onderwerp; het is 他 die ook haar de thee geeft. Zoals in zin 36 komen beide theeën terug.
我 = ik. 喝 = drinken: 口 (mond) + 曷 (hé, klank). 了 = voltooid partikel: de daad is afgerond, geen verleden tijd. 一点儿 = een klein beetje: 一 + 点 (punt, druppel) + 儿 (informeel achtervoegsel). 觉得 = vinden, voelen: 觉 = ⺍ + 冖 + 见 (waarnemen), 得 = 彳 + 旦 + 寸. 不错 = niet slecht, best goed: 不 + 错 (fout; 钅 + 昔).
Grammatica: 喝 + 了 + 一点儿 = “dronk een beetje”. De hoeveelheid staat achter het werkwoord. Daarna 觉得 + beoordeling: 觉得不错 = “vond het best goed”. Achter 觉得 kan een beoordeling of een hele zin staan.
Gebruik: 一点儿 is een kleine hoeveelheid, 有点儿 is “een beetje” bij een bijvoeglijk naamwoord (zin 11 en 24). 不错 is een milde loftuiting: “niet slecht” klinkt in het Chinees positiever dan in het Nederlands. Valkuil: 觉得 is niet “zoeken”; en 了 achter 喝 betekent niet dat de thee in het verleden ligt. Zoals in zin 9 en 27 komt 不错 terug.
朋友 = vriend(in): 朋 = twee 月’s naast elkaar, 友 = twee handen die elkaar vasthouden. 说 = zeggen (zin 45). 这里 = hier: 这 (dit) + 里 (binnen, in). 的 = koppelt 这里 aan 茶: “de thee van hier”. 茶 = thee: 艹 (plant) + 人 + 木. 真 = echt, werkelijk: 十 + 具; als bijwoord vóór een bijvoeglijk naamwoord versterkt het. 不错 = niet slecht, best goed (zin 9).
Grammatica: 这里的茶 = “de thee hier”; 真不错 = “echt heel goed”. 真 staat vóór 不错 en geeft een persoonlijke, enthousiaste toon. Je hebt geen 很 nodig: 真不错 is al compleet. De hele zin is een mededeling met een beoordeling, geen vraag.
Gebruik: 真不错 klinkt spontaan en vriendelijk. In een restaurant is dit een gewoon compliment. Valkuil: 这里 betekent “hier”, 那里 is “daar”; en 的 hoort bij 这里的茶, niet achter 真. Zoals in zin 26 vraagt 怎么样 naar zo’n oordeel, en in zin 36 gaat het over thee.
过 = passeren, voorbijgaan: 辶 (lopen) + 寸. In 过了一会儿 is het een gewoon werkwoord: “nadat er een tijdje voorbij was”. 了 = voltooid partikel na 过. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 (ogenblik) + 儿. 我 = ik; 的 = bezitspartikel; 米饭 = gekookte rijst: 米 (rijstkorrels) + 饭 (饣 + 反). 来 = komen; 了 = veranderingspartikel: het is nu zo ver.
Grammatica: 过了一会儿,我的米饭来了. Het eerste 了 staat na 过; samen met 一会儿 vormt het een tijdblok. Het tweede 了 staat achteraan en markeert een nieuwe situatie: de rijst is er nu. 我的米饭 is “mijn portie rijst”.
Gebruik: 过了一会儿 is een vaste overgang: “even later, na een tijdje”. Het is niet het ervaringspartikel 过 (zoals in “ik ben er geweest”); hier is 过 echt “voorbijgaan”. Valkuil: de vaste vorm is 过了一会儿, niet 过一会儿了. Zoals in zin 15 en 39 gaat het om 一会儿, en in zin 16 om 了 als verandering.
服务员 = ober (zin 46). 还 = ook, bovendien: 辶 + 不; het voegt iets toe aan wat al gebeurde. 给 = voor, aan: 纟 + 合. 我 = ik. 拿 = pakken, brengen: 合 + 手. 了 = voltooid partikel. 一些 = enkele, wat: 一 + 些 (een aantal). 菜 = groente of gerecht: 艹 (plant) + 采 (plukken).
Grammatica: 服务员 + 还 + 给我 + 拿 + 了 + 一些菜. 给我 is hier “voor mij”: het maakt duidelijk voor wie de ober iets pakt. De volgorde is: wie + nog/ook + voor wie + werkwoord + 了 + wat. 了 staat na 拿, vóór het object.
Gebruik: 菜 betekent in een restaurant meestal “gerecht” of “bijgerecht”, niet per se alleen groente. 一些 is een onbepaalde hoeveelheid; je hebt geen maatwoord nodig. Valkuil: 还给 kan “teruggeven aan” betekenen, maar hier is het 还 + 给: “ook voor mij”. Let op de uitspraak: 还 is hier hái, niet huán. Zoals in zin 33 en 34 komt 一些菜 terug.
但是 = maar: 但 + 是, een tegenstelling tussen twee zinnen. 朋友 = vriend(in) (zin 49). 的 = bezitspartikel: 朋友的饺子 = “de dumplings van de vriend(in)”. 饺子 = dumplings: 饺 (饣 + 交) + 子 (toonloos). 还 = nog: 辶 + 不. 没有 = niet hebben, niet: 没 (氵 + 殳) ontkent 有. 来 = komen.
Grammatica: 还没有 + werkwoord = “nog niet …”. Dus 还没有来 = “is nog niet gekomen”. Het onderwerp is 朋友的饺子; 但是 zet deze zin tegenover de vorige: mijn rijst was er, maar de dumplings van de vriend(in) waren er nog niet. Er staat geen 了 achter 来, omdat 没有 de voltooiing al ontkent.
Gebruik: 还没有 is neutraal. Je kunt het ook gebruiken als je op iets wacht. 没来 = “kwam niet”, 还没有来 = “is nog niet gekomen”. Valkuil: zeg niet 还没有来了; en 的 in 朋友的饺子 is bezit, niet het partikel van een bijvoeglijk naamwoord. Zoals in zin 37 en 38 komen 还 en 没有 terug, en in zin 50 来了.
我 = ik. 看见 = zien: 看 = 手 boven 目 (je schermt je ogen af), 见 = 目 + 儿; 看见 is “met resultaat zien”, niet alleen “kijken”. 朋友 = vriend(in). 还 = nog. 在 = hier: 在 + werkwoord = “is aan het …”. 等 = wachten: 竹 + 寺. 她 = zij; 的 = bezitspartikel; 饺子 = dumplings.
Grammatica: 我看见 + [朋友还在等她的饺子]. Het tweede deel is een hele zin als object van 看见: ik zag dat de vriend(in) nog op haar dumplings wachtte. 还在 + 等 = “wacht nog steeds”; 在 maakt de handeling aan de gang, 还 houdt die gang vast. Geen 了: het wachten is nog bezig.
Gebruik: 看见 is “in het oog krijgen”; 看 alleen is “kijken” of “lezen”. Valkuil: 在 is hier geen plaats (“in”) maar een hulpwerkwoord van de duratieve vorm; en 等 + persoon betekent “op iemand wachten”, niet “iemand laten wachten”. Zoals in zin 23 komt 看见 + 在 + werkwoord terug, en in zin 15 en 39 等.
朋友 = vriend(in). 说 = zeggen. 你 = jij: 亻 + 尔. 吃 = eten: 口 + 乞. 吧 = voorstelpartikel: 口 + 巴; het verzacht een bevel of maakt er een aanmoediging van. 不要 = niet doen, niet moeten: 不 + 要. 等 = wachten: 竹 + 寺. 我 = ik.
Grammatica: 你吃吧 = “eet jij maar” / “begin maar te eten”. 不要等我 = “wacht niet op mij”. 不要 + werkwoord is een gewone negatieve opdracht; 吧 maakt de eerste zin vriendelijk. Let op de toon: 不 vóór 要 (vierde toon) wordt bú, dus búyào, niet bùyào.
Gebruik: zo zegt een vriendin het: “begin maar, ik red me wel”. 不要 is neutraler dan het informele 别; beide betekenen “niet doen”. Valkuil: 不要 betekent niet altijd “niet willen”; in een opdracht is het “moet niet / doe niet”. En 等我 is “op mij wachten”; de persoon komt na 等. Zoals in zin 28 en 45 komt 吧 terug, en in zin 15 en 39 等.
我 = ik. 说 = zeggen. 想 = willen, van plan zijn: 相 + 心. 和 = en/met: 禾 + 口; hier is het “met”, geen opsomming. 你 = jij. 一起 = samen: 一 + 起. 吃 = eten: 口 + 乞.
Grammatica: 想 + werkwoord = “willen …”. 和 + persoon + 一起 + werkwoord = “samen met iemand …”. Dus 我想和你一起吃 = “ik wil met jou samen eten”. De volgorde is vast: 想, dan 和 + persoon, dan 一起, dan het werkwoord. Je hoeft 吃饭 niet te zeggen; 吃 alleen is hier genoeg.
Gebruik: deze zin is een vriendelijke reactie op “eet maar vast, wacht niet op mij” (zin 54): hij laat zien dat je juist wel samen wilt eten. 和 is hier een voorzetsel; in 米饭和鱼 (zin 6) is het een voegwoord “en”. Valkuil: zeg niet 我想和你吃一起; 一起 hoort vóór 吃. En 想 is “willen”, 要 is sterker en zakelijker (zin 34). Zoals in zin 2 en 6 komt 和 terug, en in zin 45 一起.
她 = zij: 女 (vrouw) + 也 (klank); 他, 她 en 它 klinken alle drie tā (zin 5). 笑 = lachen: boven 竹 (bamboe), onder 夭 (zin 31). 了 = veranderingspartikel, geen verleden tijd: ze was aan het woord, nu lacht ze — zoals in zin 31.
的 = bezitspartikel (zin 34): 你的鱼 = jouw vis. 鱼 = vis; één vis tel je met 条, het maatwoord voor lange dunne dingen (zin 6, 26). 冷 = koud: 冫 (het ijs-radicaal, twee streepjes van ijs) + 令 (klank).
快要 … 了 = op het punt te, bijna: 快 (snel, bijna) + 要 (zullen, zin 34). Je zet het paar rond een werkwoord of adjectief: 快要冷了 = het wordt bijna koud. Het tweede 了 is verplicht; zonder 了 is de zin niet af.
Gebruik: ze plaagt hem vriendelijk — hij moet toch eten. 冷 gaat over weer, drinken en eten; aangenaam koel is 凉. Valkuil: verwar 快要冷了 (bijna koud) niet met 冷了 (al koud); 快 alleen is "snel" (zin 11).
我 = ik, 说 = zeggen (zin 6), met dubbele punt en de woorden tussen " ". 那 = dan, in dat geval: een voegwoord aan het begin van de zin, niet het aanwijzende "die" van 那边 (zin 20), en niet 哪 (nǎ), het vraagwoord (zin 19).
一点儿 = een beetje: 一 + 点 (puntje; 灬 + 占) + 儿, de noordelijke -r. Het staat ná het werkwoord: 吃一点儿菜 = een beetje groente eten. Vergelijk 有点儿 (zin 11, 24): dat staat vóór een bijvoeglijk naamwoord en betekent "nogal" — 有点儿冷.
菜 = groente én gerecht: 艹 (plant) boven 采 (plukken), dus geplukte planten, en vandaar alles op tafel (zin 34). In een restaurant is 菜 vooral "het gerecht".
Grammatica: 那 + 我 + 吃 + 一点儿 + 菜. Geen 了: dit is een besluit voor nu, nog niet gebeurd; met 了 zou het "ik heb er net wat van gegeten" zijn. Valkuil: 一点儿 hoort achter het werkwoord, en 菜 is niet 饭, de rijst of maaltijd (zin 42).
又 = weer, opnieuw, bij herhaling (zin 29, 35); het kijkt terug. 再 kijkt vooruit (zin 35). 过 = passeren: 辶 (lopen) + 寸 (hand), ook in 过来 (zin 18). Hier is het het werkwoord zelf: 过了十分钟 = er gingen tien minuten voorbij = tien minuten later.
十分钟: 分 = minuut (八 + 刀), 钟 = klok (钅 + 中); 分钟 is de tijdseenheid. De duur staat achter het werkwoord: 过了十分钟, niet 十分钟过了. 过 is ook het partikel van ervaring (我去过中国, "ik ben er ooit geweest"), maar dan staat het achter een werkwoord.
还 = nog (zin 37), 在 + werkwoord = "aan het … zijn" (zin 23); dat 在 is geen plaatsvoorzetsel (zin 15) maar het hulpwerkwoord van de voortgang. 等 = wachten (zin 15, 39).
Valkuil: 又 voor wat gebeurd is, 再 voor wat komt; zonder 了 zou 又过十分钟 een plan zijn. De komma scheidt twee gelijkwaardige zinnen: eerst de tijd, dan wat zij doet.
朋友 = vriend(in) (zin 2). 的 = bezitspartikel: 朋友的饺子 = de dumplings van de vriendin, dus haar dumplings; het Chinees herhaalt liever het ding dan "haar" te zeggen. 饺子 = dumplings (zin 7, 29): 饺 = 饣 (eten) + 交, 子 toonloos (jiǎozi); je telt ze met 个.
还是 = nog steeds (zin 44): 还 (nog, zin 37) + 是 (zijn). In een vraag betekent hetzelfde woord "of" (A 还是 B?, zin 44); hier is het de tijdsbetekenis: er is niets veranderd.
没有来: 没有 ontkent 有 (zin 38) en is ook de ontkenning van een werkwoord in het verleden: 没有 + werkwoord = "heeft niet …", dus 没有来 = is niet gekomen. 来 = komen; van eten zeg je 来了 als het gebracht wordt (zin 61).
Grammatica: topic 朋友的饺子 + 还是 + 没有 + 来. Valkuil: 不有 bestaat niet, en 不来 is geen verleden tijd maar "komt niet, wil niet komen". Vergelijk zin 63: 饺子还没有好.
看 = kijken: een hand boven 目 (oog). 见 = zien: een oog boven benen (儿). Samen 看见 = kijken én zien, dus te zien krijgen (zin 23); 见 is het resultaat, 看 de beweging.
服务员 = ober (zin 18): 服 (dienen) + 务 (taak) + 员 (iemand met een functie). 正在 = aan het … zijn: 正 (precies; 一 + 止) + 在 (zich bevinden), nadrukkelijker dan 在 alleen (zin 23, 58).
那边 = die kant (zin 10, 20). 和 = met, samen met iemand — een andere 和 dan het "en" tussen twee dingen (zin 2). 人 = mens, iemand; onbepaald, dus zonder maatwoord (zin 23). 说话 = praten (zin 42): 说 + 话 (woord, taal; 讠 + 舌); onovergankelijk, dus 说中文, niet 说话中文.
Grammatica: 看见 + persoon + 正在 + plaats + 和 + persoon + 说话 — je ziet iemand iets doen; na 看见 volgt een hele zin. Valkuil: 正在 betekent niet "precies daar", en 那边 is "die kant", niet het "daar" van 那里.
请 = alsjeblieft, uitnodigen (zin 21): 讠 (woord) + 青 (klank). 问 = vragen (zin 5): 门 (deur) + 口 (mond). Samen 请问 = "mag ik vragen": een vaste, beleefde opening waarmee je een ober of vreemde aanspreekt. Geen echte vraag, maar een aankondiging dat er een vraag komt.
饺子 = dumplings (zin 7, 29). 来了吗: 来 = komen, 了 = veranderingspartikel — de toestand is veranderd, ze zijn er. Werkwoord + 了 + 吗 vraagt of iets al gebeurd of klaar is: 他来了吗? = is hij er al? 吗 staat helemaal achteraan (zin 20).
Gebruik: je vraagt het terwijl je al lang wacht; het antwoord staat in zin 63 (还没有好). Met 请问 ervoor klinkt het niet ongeduldig.
Valkuil: 吗 óf een vraagwoord, nooit samen (zin 20). 饺子来吗 klinkt als "komen ze überhaupt?"; de 了 maakt het "zijn ze er al?". En 请问 is geen "alstublieft" wanneer je iets overhandigt (dan zeg je 给你).
Deze regel is een fragment: de aanhalingstekens blijven open; het citaat loopt door in zin 63 (饺子还没有好). In het audio is de zin geknipt; lees 62 en 63 samen. 服务员 = ober (zin 18): 服 (dienen) + 务 (taak) + 员 (iemand met een functie); 说 = zeggen (zin 6), met dubbele punt en de woorden.
不好意思 = excuseer, het spijt me: 不 (niet) + 好 (goed) + 意思 (betekenis, bedoeling). 意 = 音 (klank) boven 心 (hart): je bedoeling; 思 = 田 (veld) boven 心, denken. Letterlijk "geen goede bedoeling", dus "dit is niet netjes van mij"; toonloos einde: bù hǎoyìsi.
Gebruik: de lichte verontschuldiging — je onderbreekt iemand of laat iemand wachten. Voor een echte fout zeg je 对不起; wie het niet erg vindt, antwoordt 没关系 (zin 65).
Valkuil: 不好意思 is niet "ik voel me niet lekker" (dan 不舒服). En 不: vóór een vierde toon wordt het bú (zin 54), anders blijft het bù, dus bù hǎo.
Het tweede stuk van het citaat uit zin 62: de ober maakt zijn zin af. 饺子 = dumplings (zin 7, 29): 饺 = 饣 (eten) + 交, 子 toonloos. 还 = nog (zin 37). 没有 = niet (zin 38): 没 ontkent 有. 好 = hier "klaar, gaar", niet "goed": 女 + 子, een vrouw met een kind.
还没有好 = nog niet klaar. 好 werkt als resultaat: 做好 = klaar gemaakt, 菜好了 = het eten is klaar. In een restaurant betekent het: ze zijn nog niet gaar of nog niet klaar om te serveren.
Grammatica: 还 + 没有 + 好, zonder 了 achteraan, want er is nog niets veranderd. Zodra het wél klaar is, zeg je 饺子好了 — met 了, het patroon van zin 61. 还 + 没有 is de vaste combinatie voor "nog niet"; vergelijk zin 59.
Valkuil: lees 好 hier niet als "lekker" (dat is 好吃, zin 27) en 没有 + 好 niet als verleden tijd: het is een toestand die nog niet zo ver is. De punt en het sluitende aanhalingsteken horen bij het citaat.
他 = hij, de ober van zin 18; 他, 她 en 它 klinken alle drie tā (zin 5). 又 = weer, opnieuw (zin 29, 35): hij zei net al iets (zin 62) en nu komt er nog iets bij. 说 = zeggen (zin 6).
让 = laten, toestaan: 讠 (woord) + 上 (boven). Hier de causatieve "laten": 让 + persoon + werkwoord = iemand iets laten doen. 让你们等了 = jullie laten wachten, dus "ik heb jullie laten wachten"; de spreker is de oorzaak. 你们 = jullie: 你 + 们 (zin 35).
等了很长时间: eerst 等 (zin 15), dan 了, dan de duur. 很 = heel (zin 10), 长 = lang — cháng is "lang", zhǎng is "groeien"; in 长时间 is het cháng. 时间 = tijd: 时 (日 + 寸, zin 42) + 间 (门 met 日 erin: tussenruimte, tijdsverloop).
Valkuil: de duur hoort achter het werkwoord, dus 等了很长时间, niet 很长时间等了; vergelijk 等了一会儿 (zin 15). En 让 is geen beleefd verzoek zoals 请 (zin 21) en geen passief zoals 被.
朋友 = vriend(in) (zin 2), 说 = zeggen (zin 6). 没关系 = geen probleem, het geeft niet: 没 (niet hebben, zin 38) + 关 (sluiten; 丷 boven 天) + 系 (verbinden; 丿 + 糸, zijderadicaal). 关系 = verband; letterlijk "er is geen betrekking", dus "het raakt mij niet". Klemtoon: méi guānxi.
Gebruik: het standaardantwoord op een verontschuldiging — op 不好意思 (zin 62) en op 让你们等了 (zin 64). Bij dank zeg je 不客气.
我们 = wij (zin 40). 再 = weer, nog eens, en het kijkt vooruit (zin 35): 再等 = nog even wachten. 又 is het verleden, 再 de toekomst — het verschil uit zin 58 (又过了十分钟). 等 = wachten (zin 15).
Grammatica: 没关系 + 我们 + 再 + 等. Geen 了: het wachten moet nog gebeuren, het is een voorstel; met 了 zou het "we wachtten nog" zijn. 再 + werkwoord betekent ook "nog wat meer": 再等一会儿 (zin 39). Valkuil: 没关系 is niet "onbelangrijk" (daarvoor 不重要).
服务员 = ober, serveerster (zin 18): 服 (dienen) + 务 (taak) + 员 (iemand met een functie). 说 = zeggen (zin 6). 谢 = 讠 (woord) + 身 (lichaam) + 寸 (hand): woorden met een kleine buiging. Verdubbeld is het 谢谢 = dank je (zin 38); de tweede 谢 is toonloos (xièxie).
你们 = jullie: 你 + 们, meervoud voor personen (zin 35). 谢谢你们 = dank jullie wel: 谢谢 is hier een werkwoord met een object, dus het voornaamwoord staat erachter — 谢谢你, 谢谢你们, 谢谢老师.
Gebruik: de ober bedankt de gasten. Dat is in een Chinese zaak niet vanzelfsprekend, maar hier sluit het de scène af: hij heeft hen lang laten wachten (zin 64). De gasten zouden 不客气 of 没关系 (zin 65) antwoorden.
Valkuil: zeg niet 你们谢谢 — dan wordt "jullie" het onderwerp en klinkt 谢谢 als een bevel. 谢谢 is geen afscheid; daarvoor is er 再见. En 您 is beleefd "u", maar 您们 is ongebruikelijk; zeg 你们.
我们 = wij (zin 40): 我 toont een hand met een wapen (戈), 们 = 亻 + 门 maakt het meervoud, alleen bij personen. 又 = weer, opnieuw, en het kijkt terug (zin 29, 58). In zin 65 zei de vriendin nog 我们再等; nu is het gebeurd, dus 又 in plaats van 再.
等 = wachten (zin 15): 竹 “bamboe” boven 寺 “tempel”. 了 = voltooid partikel, direct achter het werkwoord. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 “ogenblik” + 儿; 会 betekent hier dus niet “kunnen”, en 一会儿 heeft geen maatwoord nodig (zin 15).
Grammatica: onderwerp + 又 + werkwoord + 了 + duur. De duur staat achter 等, en 了 mag daar niet tussenuit: 等了一会儿. Met 再 + werkwoord zou het nog moeten komen (zin 65); met 又 … 了 is het al gebeurd, voor de tweede keer.
Gebruik: de verteller vat het tweede wachten samen, met ongeduld. Valkuil: 又 hoort bij het verleden, 再 bij de toekomst (zin 58); en 会 is hier “ogenblik”.
服务员 = ober (zin 18): 服 + 务 + 员. 拿 = pakken, vasthouden: onderaan 手 “hand”, daarboven 合 “samen” — twee handen die iets bij elkaar nemen. 着 = duratief partikel (zhe, toonloos): de handeling gaat door of de toestand houdt aan, hier “met de dumplings in de hand”.
饺子 = dumplings (zin 7, 29): 饺 = 饣 (eten) + 交, 子 toonloos. 过来 = deze kant op komen (zin 18, 46): 过 “passeren” + 来 “komen”, de richting wijst naar de spreker. 了 achteraan = veranderingspartikel: nu is hij er.
Grammatica: 服务员 + 拿着 + 饺子 + 过来 + 了. 着 beschrijft de begeleidende toestand: hij kwam aanlopen mét de dumplings. Vergelijk zin 46, 服务员拿了两个杯子过来: met 了 is het “pakte en bracht”, met 着 blijft het dragen zichtbaar.
Valkuil: 着 spreek je toonloos uit (zhe), niet zhāo of zhuó; en zet 了 niet achter 拿 als je de toestand bedoelt. In zin 75 komt 过来 opnieuw.
他 = hij (zin 5, 64): 亻 + 也; 他, 她 en 它 klinken alle drie tā. 说 = zeggen (zin 6), met dubbele punt en de woorden tussen aanhalingstekens. 你们 = jullie (zin 35): 你 + 们, meervoud alleen voor personen. 的 = bezitspartikel (zin 34): 你们的饺子 = jullie dumplings.
饺子 = dumplings (zin 7): 饺 = 饣 + 交, 子 toonloos; maatwoord 个. 好 = hier niet “goed” maar “klaar, gaar”: 好 als gezegde betekent “af, in orde” — 饭好了 = het eten is klaar, 做好了 = het is af. 了 = veranderingspartikel: de situatie is omgeslagen.
Grammatica: 你们的饺子 + 好 + 了. Er is geen werkwoord “zijn”: bijvoeglijk naamwoord + 了 betekent “het is nu zo geworden”. Dit is het antwoord op zin 63, 饺子还没有好 — de belofte wordt ingelost.
Valkuil: 好了 is niet “was lekker” (dat is 好吃, zin 27); zonder 了 zou 饺子好 vreemd blijven. Gebruik: de ober kondigt het gerecht aan, zoals 您的菜好了.
朋友 = vriend(in) (zin 2): 朋 = twee 月’s naast elkaar, 友 = twee handen die elkaar vasthouden. 笑 = lachen (zin 31, 56): 竹 boven 夭. 了 = veranderingspartikel: ze zat te wachten, nu lacht ze — “ze begon te lachen”, zoals in zin 31.
我 = ik, 现在 = nu (zin 7): 现 (王 + 见) + 在 (aanwezig). 可以 = kunnen, mogen (zin 20, 21): 可 “kunnen” + 以 “daarmee” = toestemming of mogelijkheid. 吃 = eten (口 + 乞).
Grammatica: 我 + 现在 + 可以 + 吃 + 了. Het laatste 了 hoort niet bij “eten” als verleden tijd, maar bij de nieuwe toestand: “nu kan het, eindelijk”. Zo werkt 可以 … 了: de omstandigheid is nu anders. 现在 staat na het onderwerp, vóór 可以.
Gebruik: opluchting na het wachten (zin 64, 67). Valkuil: 可以吃了 is geen verleden tijd; en 可以 is toestemming, 会 “het geleerd hebben”, 能 “lichamelijk kunnen” (zin 20). Twee 了’s mogen: elk heeft haar eigen taak.
朋友 = vriend(in) (zin 2). 吃 = eten: 口 (mond) + 乞. 了 = voltooid partikel, direct achter het werkwoord: de handeling is afgerond, geen verleden tijd. 一个 = één: 一 + 个, het algemene maatwoord; vóór 个 klinkt 一 als yí, dus yí ge. 饺子 = dumplings (zin 7): 饺 = 饣 + 交, 子 toonloos.
Grammatica: werkwoord + 了 + aantal + maatwoord + zelfstandig naamwoord. 吃了一个饺子 = “at één dumpling”. Zonder 个 kan het niet, en bij een groter aantal gebruik je 两, niet 二 (zin 46: 两个杯子). De 了 staat achter 吃 en vóór het object met de hoeveelheid.
Vergelijk: 吃饺子 = “dumplings eten” (algemeen), 吃了饺子 = “heeft dumplings gegeten”, 吃了一个饺子 = “at er één”. De hoeveelheid maakt het télbaar.
Valkuil: 了 helemaal achteraan (吃一个饺子了) zou “nu heb ik er één gegeten” betekenen, een mededeling over een verandering, niet de neutrale vertelling. In zin 73 komt het patroon terug.
她 = zij (zin 5): 女 + 也, en 他, 她, 它 klinken alle drie tā. 说 = zeggen (zin 6). 真 = echt, werkelijk (zin 49): 十 boven 具; als bijwoord versterkt het een adjectief, zonder 很. 好吃 = lekker: 好 “goed” + 吃 “eten” = “goed om te eten” (zin 27, 30).
你 = jij, 也 = ook (zin 27): vóór het werkwoord, nooit achteraan. 吃 = eten, 吧 = partikel van voorstel (zin 28): het verzacht “eet” tot “eet ook maar wat”.
Grammatica: twee uitingen — een uitroep 真好吃! en een voorstel 你也吃吧. In de tweede zin: onderwerp + 也 + werkwoord + 吧. Geen 吗: 吧 stelt voor, 吗 vraagt (zin 28).
Gebruik: Chinese gastvrijheid in het klein — de een dringt de ander eten op, de ander weigert eerst vriendelijk. Valkuil: 好吃 zeg je alleen van eten en drinken, niet van een persoon; en 真 en 很 gaan niet samen: 真好吃 of 很好吃, niet 真很好吃. In zin 73 antwoordt de ik-figuur.
我 = ik, 也 = ook (zin 27, 72): vóór het werkwoord. 吃 = eten, 了 = voltooid partikel, 一个 = één (yí ge, met het maatwoord 个; zin 71). 饺子 = dumplings (zin 7).
觉得 = vinden, voelen (zin 48): 觉 = ⺍ + 冖 + 见 “waarnemen”, 得 = 彳 + 旦 + 寸. Het drukt een persoonlijke indruk uit. 很 = heel (zin 10); bij een bijvoeglijk naamwoord is 很 de neutrale verbinding, niet “heel”. 好吃 = lekker (zin 27).
Grammatica: twee zinnen met een komma: eerst 我 + 也 + 吃了 + 一个, dan 觉得 + 很好吃. Het onderwerp 我 loopt door in het tweede deel, een voegwoord is niet nodig. De hoeveelheid staat achter het werkwoord, de beoordeling achter 觉得.
Valkuil: 觉得 + zelfstandig naamwoord gaat niet — het verwacht een oordeel of een zin; en 觉得 is niet “denken dat” in de stellige zin van 认为. Zoals in zin 48 volgt een compliment; in zin 74 zegt hij het hardop.
我 = ik, 说 = zeggen (zin 6). 这个 = dit: 这 “dit” (zin 21) + 个, het maatwoord; samen “dit exemplaar”. In vlot spreken klinkt 这个 als zhège, met toonloze 个. 饺子 = dumplings (zin 7): 饺 = 饣 + 交, 子 toonloos; maatwoord 个.
真不错 = echt niet slecht, best goed (zin 49): 真 “echt” + 不 “niet” + 错 “fout” (钅 + 昔). Die dubbele ontkenning is een understatement: het klinkt juist positief, ongeveer “verrassend goed”. 不 wordt bú vóór de vierde toon van 错.
Grammatica: 这个饺子 + 真不错. Geen 是, geen 很: aanwijzend woord + zelfstandig naamwoord is het onderwerp, 真不错 het gezegde. Het Chinees gebruikt hier enkelvoud voor de schaal op tafel; meervoud zou 这些饺子 zijn.
Gebruik: een compliment aan tafel, in China gewaardeerd; de ober hoort het graag. Valkuil: 不错 is milder dan 很好 of 真棒; en 这个 (dit) niet verwarren met 那个 (dat). In zin 73 zei de ik-figuur hetzelfde met 觉得.
我们 = wij (zin 40). 吃 = eten, 完 = klaar, af: 宀 (dak) boven 元. Achter een werkwoord is 完 een resultaatsaanvulling: 吃完 = helemaal opgegeten, klaar met eten; 做完 = afgemaakt. 后 = na (zin 4, 12): 厂 + 口, hier als achtervoegsel: 吃完后 = nadat we klaar waren met eten.
服务员 = ober (zin 18): 服 + 务 + 员. 过来 = deze kant op komen (zin 18, 46, 68): 过 “passeren” + 来 “komen”.
Grammatica: tijdblok + komma + hoofdzin. In 吃完后 zit de voltooiing al in 完, dus een 了 is daar niet nodig; in de hoofdzin 服务员过来 evenmin — het is een nieuwe gebeurtenis. Met 了 achteraan (过来了, zin 68) zou je benadrukken dat hij er nu is.
Valkuil: 完 staat achter het werkwoord, niet ervoor (niet 完吃); en 后 is hier “na”, niet 后面 “achter” (de ruimte). In zin 4 en 12 zag je hetzelfde 后 na een gebeurtenis. Zo markeer je de overgang naar het volgende tafereel.
我 = ik, 问 = vragen (zin 5, 26): 门 (deur) + 口 (mond) — een mond bij de deur. 服务员 = ober (zin 18): 服 + 务 + 员; 问 heeft geen 对 nodig: 我问服务员 = “ik vroeg de ober”, de persoon volgt direct.
我们 = wij (zin 40) + 的 = bezitspartikel (zin 34): 我们的饭 = onze maaltijd. 饭 = eten, maaltijd (zin 2, 42): 饣 (eten) + 反; hier de hele maaltijd. 多少 = hoeveel: 多 “veel” + 少 “weinig”; het paar samen vraagt naar een aantal. 钱 = geld (zin 26): 钅 (metaal, goudradicaal) + 戋 (klank).
Grammatica: 我们的饭 + 多少钱. 多少钱 is de vaste prijsvraag, zonder werkwoord; letterlijk “hoeveel geld”. 多少 vraagt naar een groot of onbekend aantal; 几 verwacht een klein aantal, mét maatwoord.
Valkuil: zeg niet 几钱; 钱 is “geld”, naar de prijs vraag je met 多少钱 (zin 26). Gebruik: dit is de rekening vragen; je hoort ook 结账 of 买单. In zin 77 volgt het antwoord.
服务员 = ober (zin 18): 服 (dienen) + 务 (taak) + 员 (iemand met een functie). 说 = zeggen (zin 6): 讠 (woord) + 兑. Na 说 volgt een dubbele punt en de woorden tussen “ ”; de ober antwoordt op de vraag van zin 76 (多少钱?).
六 = zes, 十 = tien. 六十 = zes × tien = zestig; de tientallen bouw je zo: 二十, 三十, 九十. 元 = yuan, de munteenheid: 二 boven 儿 (benen), een teken dat je zo leert. In de spreektaal zegt men ook 六十块 (块 = blok); 元 staat op de rekening.
Grammatica: het antwoord is elliptisch — 六十元 zonder 是 en zonder onderwerp: “(het is) zestig yuan”. Na een prijsvraag is dat de normale korte vorm. Geen maatwoord: 六十元, niet 六十个元 — 元 is zelf de maateenheid.
Valkuil: 十 klinkt shí en 元 klinkt yuán, beide tweede toon: liùshí yuán. Verwar 元 niet met 远 (ver, zin 11) — dat heeft 辶 erbij. En 六 heeft de vierde toon, dus niet liú.
朋友 = vriend(in) (zin 2). 给 = geven, aan (zin 47, 51): 纟 (zijde) + 合 (hé, klank). De constructie is 给 + ontvanger + ding: 给我三十元 = “geeft mij dertig yuan”, 给服务员钱 = “geeft de ober het geld”; het ding staat achter de persoon.
三 = drie (drie strepen), 十 = tien, 三十 = dertig. 元 = yuan (zin 77). 钱 = geld: 钅 (metaalradicaal) + 戋 (jiān, klank). 元 is de eenheid, 钱 het geld zelf: 三十元 is een bedrag, 钱 is wat je overhandigt.
Grammatica: twee keer onderwerp + 给 + persoon + ding: 朋友 + 给 + 我 + 三十元, dan 我 + 给 + 服务员 + 钱. Het tweede 我 is nadrukkelijk: eerst krijg ik het geld, dan geef ik het door. Geen 了: de volgorde van de handelingen maakt de afloop al duidelijk.
Valkuil: zeg niet 给三十元我 of 给钱服务员 — de ontvanger komt eerst. En 三十钱 bestaat niet: dat is 三十元 of 三十块. In 给我 betekent 给 ook “voor mij” (zin 51); hier is het “aan mij”.
我们 = wij (zin 40): 我 + 们, meervoud voor personen. 走 = lopen (zin 12): 土 (aarde) boven een voet. 出 = naar buiten (zin 12, 16). Samen 走出 = te voet naar buiten gaan; 出 is het resultaat van 走. 饭店 = restaurant (zin 2).
Grammatica: 走 + 出 + plaats — 走出饭店 = “het restaurant uit lopen”. De plaats komt direct achter 出, zonder 从: niet 走出从饭店. Vergelijk 出来 (zin 12) en 进去 (zin 16): 来 komt naar de spreker, 去 gaat ervan weg.
都 = allemaal, beide (zin 4): 者 + 阝. Het staat achter het onderwerp en vóór het werkwoord: 我们都很好. In het tweede deel is 我们 weggelaten, dus begint dat deel met 都. 很 = heel (zin 10), vaak alleen de koppeling.
高兴 = blij, in je nopjes: 高 = hoog (een toren), 兴 = opgewekt; samen “hoog gestemd”. Valkuil: 高兴 zeg je van mensen, niet van eten (dat is 好吃, zin 27); en 都 hoort achter 我们, niet ervoor.
朋友 = vriend(in) (zin 2), 说 = zeggen (zin 6). 下次 = volgende keer (zin 45): 下 = onder, in de tijd “volgende” (下周), 次 = keer (冫 + 欠); 上次 = vorige keer.
还 = nog, weer (zin 37, 58): het voegt “nog eens” toe — 还来 = nog eens komen. 来 = komen, naar de spreker toe (zin 12, 61); 这里 = hier (zin 21, 26, 49). 吧 = voorstelpartikel (zin 28, 45): het maakt van de zin “laten we …”, vriendelijk.
Grammatica: tijd + 还 + werkwoord + plaats + 吧. 下次 staat vooraan, want een tijdwoord komt vóór het werkwoord; het onderwerp (wij) is weggelaten. Met 吧 is dit geen vraag maar een voorstel; het uitroepteken maakt het enthousiast.
Valkuil: 下次 is niet het afscheid 下次见 (“tot de volgende keer”); hier hoort er nog een werkwoord achter. Zonder 还 betekent 下次来吧 gewoon “kom volgende keer”. En 吧 niet met 吗 combineren: 吧 stelt voor, 吗 vraagt (zin 20).
我 = ik, 说 = zeggen (zin 6). 好 = goed: 女 + 子; als antwoord betekent het “oké, goed” — je bevestigt het voorstel van zin 80. Hier is 好 geen “lekker” (dat is 好吃, zin 27).
也 = ook (zin 24, 27): het staat vóór het werkwoord, niet achteraan zoals in het Nederlands. 喜欢 = leuk vinden: 喜 = blij (een trommel 壴 boven 口, mond), 欢 = vreugde (又 + 欠). Letterlijk “blij + vreugde”, dus “iets met plezier doen”. De tweede lettergreep is toonloos: xǐhuan.
Grammatica: 也 + 喜欢 + 这里. 喜欢 is een werkwoord met een object: 喜欢这里 = deze plek leuk vinden, 喜欢茶, 喜欢看书. Het is zwakker dan 爱 (houden van): 喜欢 zeg je van eten, plaatsen, muziek en mensen, zonder de zwaarte van 爱.
Valkuil: verwar 喜欢 niet met 想 (willen, zin 1) — 喜欢 gaat over wat je graag hebt. En 也 hoort vóór 喜欢: 我喜欢也这里 is fout. 这里 is dezelfde plek als in zin 80.
你 = jij (zin 5), 喜欢 = leuk vinden (zin 81), toonloos xǐhuan. 去 = gaan (zin 2), 饭店 = restaurant (zin 2). 吃 = eten (zin 4). 什么 = wat (zin 5), 呢 = vraagpartikel dat de vraag zacht maakt (zin 5, 19, 35).
Grammatica: 喜欢 + werkwoordgroep. 去饭店吃 = “naar een restaurant gaan om te eten”: 去 + plaats + werkwoord, zonder “om”. 吃什么: het vraagwoord 什么 staat waar het antwoord zou staan, dus achter 吃 — geen inversie (zin 5). 呢 achteraan maakt het een informele, uitnodigende vraag; het is geen 吗.
Gebruik: de laatste zin richt zich tot de kijker: “wat eet jij graag als je uit eten gaat?”. Je kunt antwoorden met 我喜欢吃饺子.
Valkuil: 去饭店吃 is niet hetzelfde als 在饭店吃 (“in het restaurant eten”): 去 gaat over de beweging ernaartoe, 在 over de plaats. Zeg niet 去吃饭店 (verkeerde volgorde) en niet 什么吗 — 什么 en 吗 gaan niet samen (zin 20, 37).