Een meisje vertelt over haar beste vriendin: samen studeren, helpen met karakters, en op bezoek als ze ziek is.
Dit is de opening van een spreekbeurt: de verteller groet zijn publiek en zegt dat hij vandaag iets wil vertellen. De zin stopt midden in de gedachte; het onderwerp komt pas in zin 2.
- 大 = groot: een mens met gespreide armen en benen. - 家 = huis, gezin: 宀 is het dakradicaal, daaronder 豕. 大家 = "de grote familie", dus iedereen. - 好 = goed: 女 (vrouw) naast 子 (kind). 大家好 groet een hele groep.
- 今 = nu, 天 = dag: 今天 = vandaag, zoals 那天 in zin 6. - 我 = ik. - 想 = denken, willen: onderaan 心 (hart), daarboven 相. 想 + werkwoord = van plan zijn, dus 我想说 = ik wil zeggen.
说一说 is het patroon werkwoord + 一 + werkwoord: "even, kort iets doen". 说一说 = eventjes vertellen over, niet "één keer zeggen". Zo ook 看一看 en 坐一坐 (even kijken, even zitten). Het object volgt in zin 2.
Valkuil: 想 betekent hier "willen", niet "denken dat"; daarvoor zeg je 我觉得.
Deze zin maakt zin 1 af: het object van 说一说 is 我的一个非常好的朋友, "een van mijn heel goede vrienden". Letterlijk staat er "mijn één (maatwoord) buitengewoon goede vriend".
- 我 = ik, 的 = bezitspartikel: 我的 = mijn. - 一 = één, 个 = het algemene maatwoord: 一个 = één exemplaar. - 非 = niet, 常 = gewoon: 非常 = "niet gewoon" = buitengewoon, de nette, sterkere variant van 很. - 好 = goed. - 朋 en 友 betekenen allebei "vriend" en komen bijna alleen samen voor.
Let op de volgorde: bezit (我的) vóór het aantal (一个), daarna het omschrijvende blok (非常好的) en pas dan het zelfstandig naamwoord (朋友). Nederlands draait dat om.
De tweede 的 hoort bij 非常好的: een omschrijving van meer dan één lettergreep krijgt 的 vóór het naamwoord. Bij een kort woord mag het weg: 好朋友, maar niet 非常好朋友.
Valkuil: het maatwoord 个 mag je niet weglaten (一个朋友, niet 一朋友), en de bezits-的 staat vóór het getal: 我的一个朋友.
Nu stelt de verteller haar voor: een klasgenoot die hij op school heeft leren kennen. Nog niet af: in zin 4 volgt wat ze nu voor hem is.
- 她 = zij: 女 is het vrouw-radicaal, 也 de klankdrager. Vergelijk 他 (hij, met 亻) en 它 (het, voor dingen). - 是 = zijn, het koppelwerkwoord. - 在 = in, op: hier geen werkwoord maar een voorzetsel bij de plaats.
- 学 = leren: een kind (子) onder een dak (宀); 校 = school, 木 (hout) + 交. 学校 = school. - 认 en 识 hebben allebei 讠, het spraakradicaal: 认识 = kennen, herkennen (een persoon of plek), niet "weten" — dat is 知道 (zin 8). - 同学 = "medelerende" = klasgenoot.
De grammatica zit in het blok 我在学校认识 + 的 + 同学: alles vóór 的 omschrijft het woord erna, "de klasgenoot die ik op school heb leren kennen". Nederlands zet zo'n bijzin achter het woord, het Chinees ervoor.
Valkuil: de plaats 在学校 staat vóór het werkwoord (我在学校认识), niet erna.
De verteller trekt de conclusie: van klasgenoot is ze nu zijn beste vriend geworden. Het onderwerp 她 wordt niet herhaald — dat mag zodra de context duidelijk is.
- 现 = verschijnen (王, jade, naast 见, zien), 在 = zich bevinden: 现在 = nu, "het zich nu voordoen". - 也 = ook. - 是 = is. - 最 = overtreffende trap: 最好 = het best. 最 staat altijd direct vóór het bijvoeglijk naamwoord. - 朋友 = vriend (zin 2).
De volgorde is streng: 也 hoort vóór 是 en nooit achteraan, dus 现在也是 en niet 现在是也. Zo ook 不, 很 en 最: bijwoorden staan tussen onderwerp en werkwoord.
最好的朋友: bij 最 + bijvoeglijk naamwoord hoort 的 voor het naamwoord, net als in zin 2 en 3. 最好 zonder 的 bestaat ook, maar dan betekent het "beter (om te)": 最好早点去 = je kunt maar beter vroeg gaan.
Valkuil: 最 en 很 sluiten elkaar uit (很最好的朋友 is fout), en 也 betekent alleen "ook".
Nu gaat de verteller terug in de tijd: vorig jaar hebben ze elkaar op school leren kennen. Dit is de gebeurtenis waar zin 3 en zin 4 naar verwijzen.
- 去 = gaan, weg van de spreker; 年 = jaar: 去年 = vorig jaar. - 我 + 们 = wij; 们 maakt personen meervoud, ook in 你们 en 他们. - 在 = op, in; 学校 = school (zin 3). - 认识 = kennen. - 了 = voltooidheids- en veranderingspartikel.
De volgorde is de standaardzin: tijd (去年) → onderwerp (我们) → plaats (在学校) → werkwoord + 了. Nederlands zet de tijd vaak achteraan; het Chinees begint ermee, zonder voorzetsel: 去年, niet 在去年.
了 achter het werkwoord zegt dat de handeling afgerond is: "we hebben kennisgemaakt". Het is geen verleden tijd: met 明天 kan 了 ook naar de toekomst wijzen. In zin 3 stond 认识 zonder 了, omdat het daar een omschrijving bij 同学 was.
Valkuil: 了 hoort niet bij 是 of 有; "wij zijn studenten" is 我们是学生.
Terug naar die eerste schooldag: alles was nieuw en de verteller kende er niemand. 那天 verwijst naar de dag uit zin 5.
- 那 = die, dat: rechts staat 阝, het "stad"-radicaal. 那天 = die dag, tegenover 今天 (zin 1). - 我 = ik. - 不 = niet. - 认识 = kennen (zin 3). - 那 + 里 = daar; 里 = binnen, met 田 boven 土. - 的 verbindt 那里 met 人: de mensen daar. - 人 = mens.
De kern is de ontkenning: 不 + 认识. 认识 is een toestand (iemand kennen), en toestanden ontken je met 不. Met 没 zou het om een gebeurtenis gaan; "ik heb hem nooit leren kennen" zeg je eerder met 没见过.
Let ook op 那里的人: één brok, "de mensen van daar". De hele zin heeft geen 了, want het gaat om een toestand en niet om een afgeronde handeling — het verschil met zin 5.
Valkuil: 那 (dat) en 哪 (welk, met 口) verschillen in toon en in dat ene radicaal.
De verteller zit alleen in het klaslokaal. De zin eindigt met een komma: zin 8 maakt hem af met 也.
- 我 + 一个 + 人 = letterlijk "ik, één mens" = ik alleen, in mijn eentje. Het is een vaste uitdrukking; 一个人 is hier niet het telbare "één persoon". - 坐 = zitten: twee mensen (人) boven op de aarde (土). - 在 is hier geen "op", maar een richting na het werkwoord.
- 教 = onderwijzen (met 攵, de hand die slaat), 室 = kamer (宀, dak, met 至 eronder). 教室 = leskamer = klaslokaal. - 里 = binnen: 教室里 = in het lokaal.
Belangrijk verschil: 在 vóór het werkwoord betekent "gebeuren op een plek" (在学校认识, zin 5); 在 ná het werkwoord is het resultaat van de beweging of de houding: 坐在 + plaats = "zitten op/in". Dus 坐在教室里, niet 在教室里坐.
Valkuil: 一个人 kan in een gewone opsomming ook "een mens" betekenen; hier maakt de context "alleen" duidelijk. En 教室 is het lokaal, 教室里 pas het binnenin.
Deze zin hoort bij zin 7: de verteller zat alleen en wist ook niet met wie hij kon praten. 也 slaat terug op het voorafgaande zinnetje.
- 也 = ook (zin 4). - 不 = niet. - 知 = weten: 矢 (pijl) boven 口 (mond); 道 = weg (辶, het "lopen"-radicaal, met 首). 知道 = "de weg weten" = weten. - 可 = kunnen, 以 = met: 可以 = kunnen, mogen. - 和 = en, met. - 谁 = wie, uitgesproken shuí of shéi. - 说 = spreken, 话 = woorden: 说话 = praten.
De grammatica: 不知道 + 可以和谁说话. Een vraagwoord als 谁 in een gewone zin betekent "wie dan ook", "met wie": de zin is geen vraag meer maar een mededeling. Vergelijk 我不知道他在哪儿 = ik weet niet waar hij is.
和 staat vóór de persoon: 和谁说话 = met wie praten. 说话 is een werkwoord met een eigen object (话); je zegt niet 说话他, maar 和他说 of 跟他说话.
Valkuil: 可以 + werkwoord, zonder 是 ertussen. En 知道 ontken je met 不, niet met 没, als het om weten gaat.
De oplossing komt: zij komt binnen en gaat naast hem zitten. Twee handelingen achter elkaar, gescheiden door een komma; het onderwerp 她 wordt maar één keer genoemd.
- 她 = zij (zin 3). - 来 = komen, de tegenhanger van 去 (gaan, zin 5). - 了 = hier "het is gebeurd, de situatie is veranderd": ze is gekomen en ze is er nu. - 坐在 = zitten op (zin 7). - 我 + 的 + 旁边 = naast mij; 的 mag hier ook weg: 我旁边.
- 旁 = zijkant, 边 = rand, kant (辶, het "lopen"-radicaal). 旁边 = de zijkant van iets, dus "naast". Het vraagt altijd een referentiepunt: 我的旁边, 学校的旁边.
De zinsbouw is een reeks: werkwoord 1 (来了) + werkwoord 2 (坐在...). Het Chinees hoeft geen "en" of "toen" te gebruiken; de volgorde vertelt het verhaal. Hetzelfde patroon zie je in 她来了,坐下 en in 我吃了饭就去.
Valkuil: 旁边 is niet "in de buurt" — dat is 附近. En 了 staat direct achter 来, niet achter 坐在.
Zij ziet dat er Chinese tekens in zijn boek staan — dat wordt het begin van hun gesprek.
- 看 = kijken: een hand (手) boven een oog (目). - 见 = zien. 看见 = kijken + zien = te zien krijgen: 看 is de handeling, 看见 het resultaat. - 书 = boek, 上 = op: 书上 = op de bladzijde. - 有 = er is. - 汉 = Han (met 氵, water), 字 = teken (宀 met 子). 汉字 = Chinese tekens.
De constructie is plaats + 有 + ding: 书上有汉字 = "op het boek staan Chinese tekens". 有 betekent hier niet "hebben" maar "er bevindt zich".
In het Nederlands wordt dit een bijzin met "dat": "ze zag dat er ... stonden". Het Chinees plakt de twee delen aan elkaar, zonder 说 en zonder extra 了 bij 看见.
Valkuil: de ontkenning van 看见 is 没看见, niet 不看见 — een afgeronde waarneming ontken je met 没. Vergelijk zin 6, waar 不认识 wél 不 heeft omdat het een toestand is.
汉语 (de taal) en 汉字 (de tekens) delen 汉; in zin 11 komt 汉语 terug.
Zij opent het gesprek met een vraag, en dat is meteen het ijsbrekermoment van het verhaal.
- 她 = zij, 问 = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) eronder. - 你 = jij. - 也 = ook. - 学 = leren (zin 3). - 汉 = Han, 语 = taal (讠 met 吾): 汉语 = de taal van de Han = Chinees. - 吗 = vraagpartikel.
De vraagzin kent geen inversie: je neemt 你学汉语 en zet 吗 achteraan. 吗 maakt van een mededeling een ja/nee-vraag. Antwoorden doe je met 对 (zoals in zin 12) of 是, of door het werkwoord te herhalen (学).
也 is hier belangrijk: "leer jij óók Chinees?" — de spreekster leert het zelf, dus 也 vooronderstelt dat. Zulke bijwoorden verraden veel over de context.
Het citaat staat tussen :“ en ”, met Chinese leestekens op volle breedte. De vraag houdt haar eigen 吗.
Valkuil: gebruik 吗 nooit samen met een vraagwoord; 你学什么 is al een vraag. En 学 staat hier met een object; zonder object zeg je 学习.
说 (shuō) = zeggen: links 讠, het verkorte 言 (woord, spraak), rechts 兑 dat de klank aangeeft. Dat 讠 kom je overal tegen waar iemand iets zegt.
对 = juist, kloppen; ook "tegenover, tegen" (对你说 = tegen jou zeggen). Als los antwoord betekent het "klopt, ja" — het antwoord op de 吗-vraag van zin 11. Het teken is 又 (hand) + 寸 (hand met punt, "maat").
很 = heel, zeer; het radicaal 彳 (stappen) zie je ook in 得 en 街, rechts geeft 艮 (gèn) de klank.
喜 = blij (een trommel 壴 boven 口, mond: muziek en gelach), 欢 = vreugde (又 + 欠, een open mond). Samen 喜欢 = "blij + vreugde" = graag doen, leuk vinden.
Grammatica: 很 staat tussen onderwerp en werkwoord: 我很喜欢; in een antwoord valt het onderwerp weg: 很喜欢.
Valkuil: 喜欢 krijgt zijn object direct, zonder 的 en zonder maatwoord (喜欢汉语, 喜欢看书), en 对 is hier geen voorzetsel maar een bevestiging.
她 = zij: 女 (vrouw) + 也, dat de klank tā geeft. 他 (亻) is "hij", 它 is "het"; je hoort geen verschil, alleen het schrift toont het geslacht.
也 = ook. Het staat altijd vóór het werkwoord of bijwoord en nooit achteraan: 我也很喜欢, niet 我很喜欢也.
汉语 = Chinees, de taal: 汉 = de Han, het volk dat zijn naam aan de taal gaf (氵 water + 又), 语 = taal (讠 + 吾, wú als klank). Onderscheid: 汉语 is de Chinese taal, 中文 is Chinees in het algemeen en in geschreven vorm, 普通话 is het Standaardmandarijn.
De rest ken je: 说 uit zin 12, 很 + 喜欢 uit zin 12, 我 uit zin 1. Deze zin is dus een echo van de vorige, met 也 en 汉语 erbij — zo antwoord je in een gesprek: je herhaalt de vorm van de ander.
Valkuil: 也 komt vóór 都 en vóór 是 (我们也都喜欢, 他也是学生), nooit erna. Let op de toon: yě is derde toon en wordt vóór een andere derde toon bijna tweede (yě hěn klinkt als yé hěn).
但是 = maar: 但 (亻 + 旦, "ochtend") + 是 (zijn). In spreektaal hoor je vaak 可是 of gewoon 但.
得 = partikel van de manier (hier de, neutrale toon; in woordenlijsten vaak dé geschreven): werkwoord + 得 + hoe het gaat. 说得好 = goed spreken, 说得不好 = niet goed spreken, 说得怎么样? = hoe spreek je het? Het is hetzelfde 得 als in 写得很好 (zin 23).
不好 = niet goed: 不 staat vóór het bijvoeglijk naamwoord, dus niet 不说得好. De ontkenning hoort bij 好, niet bij 说.
Drie lezingen van 得: dé = krijgen (得到), de = partikel van de manier, děi = moeten. Alleen de toon en de plaats in de zin maken het verschil.
Valkuil: 的, 得 en 地 klinken alle drie als de. 的 hoort bij bezit (我的书, zin 2), 得 bij werkwoord + manier, 地 bij een bijwoord van manier (慢慢地说). En 但是 staat aan het begin van de tweede helft, nooit achteraan.
笑 = lachen: boven 竹 (bamboe), onder 夭. Ezelsbrug: bamboe die in de wind buigt, ziet eruit als iemand die lacht. De oude opbouw is niet zeker, dus leer het teken als "lachen".
了 = partikel van verandering: 她笑了 = ze lachte, ze begon te lachen. Het staat direct achter het werkwoord en markeert dat de toestand nieuw is; vergelijk 认识了 in zin 5 en 她来了 in zin 9.
没关系 = geen probleem: 没 = niet hebben (de ontkenning van 有), 关 = sluiten, verband, 系 = band, systeem. Letterlijk "het heeft geen verband" — het vaste antwoord op 对不起 (sorry).
Grammatica: na 笑了 volgt 说 zonder nieuw onderwerp: "ze lachte en zei". Het Chinees rijgt werkwoorden gewoon achter elkaar, zonder "en".
Valkuil: 没关系 heeft 没, niet 不: niet 不关系. En de aanhalingstekens gaan hier open en sluiten pas in zin 16 — de spreker wordt in twee stukken geknipt.
我们 = wij: 我 + 们 (亻 + 门), het meervoudsachtervoegsel. Zo maak je ook 你们 (jullie) en 他们 (zij).
可以 = kunnen, mogen: 可 (kunnen, toestaan) + 以. Hetzelfde 可以 stond in zin 8 (可以和谁说话); het is de vorm voor "het is mogelijk of toegestaan", niet voor een aangeleerde vaardigheid.
一起 = samen, letterlijk "op één plek": 一 (één) + 起 (opstaan, 走 + 己). Het staat vóór het werkwoord: 一起学习, nooit 学习一起.
学习 = leren, studeren: 学 = een kind (子) onder een dak waar handen onderwijzen, 习 = oefenen, herhalen. Leren én oefenen, dat is studeren.
Grammatica: 可以 + werkwoord is een voorstel: "we kunnen samen studeren". Een vraag ervan maak je met 吗 of met 好不好.
Valkuil: 会 (iets geleerd hebben, zin 20), 能 (in staat zijn) en 可以 (mogen, mogelijk) overlappen, maar zijn niet uitwisselbaar; 可以 is hier geen toestemming van een ander.
从 = vanaf: twee mensen (人) achter elkaar, "van hier af". 开始 = beginnen: 开 is de grendel van een deur die opengaat, 始 = beginnen. Samen 从 ... 开始 = vanaf ...
每 = elke, iedere: 每天 = elke dag, 每次 = elke keer, 每年 = elk jaar. 都 = allemaal, zonder uitzondering; het hoort bij 每, want 每天 vraagt om 都. Vergeet je 都, dan klinkt de zin niet af.
见 = zien, ontmoeten: in het oude teken zit een oog (目) op benen (儿). 见面 = elkaar ontmoeten, maar let op: je zegt niet 见面他.
Woordorde: tijd vóór het werkwoord. 从那天开始 (tijd) | 我们 (onderwerp) | 每天 (tijd) | 都 (bijwoord) | 见 (werkwoord). Net als 去年 in zin 5 en 那天 in zin 6.
Valkuil: geen 了 nodig; 每天 maakt er een gewoonte van, en 了 zou er een eenmalige gebeurtenis van maken.
上课 = les hebben, naar de les gaan: 上 = naar boven, naar iets toe, 课 = les (讠 + 果 als klank). De leraar zegt 讲课 (les geven) of 上课 in de zin van "de les begint".
看 = kijken, lezen: een hand boven een oog (目), de hand die de ogen tegen de zon afschermt. 书 = boek. 看书 = lezen, letterlijk "naar een boek kijken".
Grammatica: twee keer dezelfde werkwoordgroep met 也 ertussen: 我们一起上课,也一起看书. Het onderwerp 我们 valt in de tweede helft weg; 也 staat vóór 一起 en dus vóór het werkwoord.
Valkuil: 看书 (stil lezen) tegenover 读书 (lezen, studeren, soms hardop) in zin 20. Voor boeken en kranten zeg je 看, voor studeren 读.
Verband: 一起 komt uit zin 16; dezelfde 也-truc met een herhaald werkwoord zie je in zin 21 en 22, en de 也 alleen in zin 13.
上午 = voormiddag: 上 (boven, vóór) + 午 (het middaguur). Zo ook 下午 (namiddag), 中午 (rond de middag), 午饭 (lunch).
在 = zich bevinden; als voorzetsel "in, op, bij". Hier 在教室 = in het klaslokaal. Let op de plaats: in deze zin staat 在 + plaats vóór het werkwoord (在教室学习), terwijl 坐在 in zin 7 en 9 erachter staat (坐在教室里).
教室 = klaslokaal: 教 = onderwijzen (攵, de hand met de stok, naast 孝) + 室 = kamer (宀, dak + 至, aankomen). De kamer waar lesgegeven wordt.
学习 = leren, studeren, zoals in zin 16; 我们 uit zin 5.
Valkuil: geen 了, want dit is een gewoonte. En 上午 alleen betekent niet "gisteren"; daarvoor zeg je 昨天上午.
下午 = namiddag: 下 (onder, na) + 午 (middaguur). De tegenpool van 上午 uit zin 19; 中午 zit er precies tussen.
还 (hái) = nog, bovendien; 还会 = "nog steeds kunnen", "ook nog". Let op de tweede lezing huán = teruggeven (还书).
会 = kunnen omdat je het geleerd hebt, en ook "zullen" bij een verwachting. Het teken is 人 boven 云 (wolk), van oorsprong "samenkomen"; leer het hier als modaal werkwoord.
读书 = lezen, studeren: 读 (讠 + 卖) + 书 (boek). Anders dan 看书 (zin 18) legt 读书 de nadruk op studeren en op hardop lezen.
Woordorde: tijd | onderwerp | 还 | 会 | 一起 | werkwoord: 下午 | 我们 | 还会 | 一起 | 读书. Bijwoorden als 还 en 会 staan in die vaste volgorde vóór 一起.
Valkuil: 会 is geen "mogen" (dat is 可以, zin 16) en geen lichamelijk kunnen (能). En 还 staat vóór 会, niet erna.
喜欢 = graag doen, leuk vinden: 喜 (blij) + 欢 (vreugde), uitgelegd in zin 12. Hier staat het twee keer, met 也 ertussen.
读 = lezen, hardop lezen: 讠 (woord) + 卖 (mài, klank). 书 = boek. 读书 = lezen en studeren (zin 20).
写 = schrijven: 冖 (een dak) boven 与; het teken betekende oorspronkelijk "neerzetten, plaatsen". 字 = teken: 宀 (dak) + 子 (kind), een kind onder het dak; later werd het "geschreven teken". 写字 = tekens schrijven; 汉字 zijn de Chinese tekens (zin 10).
Grammatica: dezelfde bouw als zin 18: werkwoordgroep, 也, werkwoordgroep. 喜欢 wordt herhaald omdat het object verschilt; zonder die herhaling loopt de zin scheef.
Valkuil: 写字 gaat over tekens, 写作 over een tekst schrijven; 字 (teken) is iets anders dan 词 (woord).
听 = luisteren: 口 (mond) + 斤 (bijl, als klank). Opvallend: het vereenvoudigde teken heeft 口 en niet 耳 (oor), terwijl het oude 聽 het oor wél in zich had. Ezelsbrug: mond stil, oor open.
喜欢 = graag doen (zin 12), hier met een werkwoord als object: 喜欢听 = graag luisteren, 喜欢说 = graag spreken. Dat werkwoord krijgt geen 的 of 得.
汉语 = Chinees (zin 13): 汉 (Han) + 语 (taal). Merk op dat 汉语 alleen bij 说 hangt; bij 听 hoort geen object, "luisteren" is genoeg.
Grammatica: opnieuw de 也-reeks uit zin 18 en 21: 我喜欢听,也喜欢说汉语. Het onderwerp 我 valt in de tweede helft weg en 也 staat vóór het werkwoord.
Valkuil: 听说 betekent "naar verluidt, ik heb gehoord dat". Zet die twee niet aan elkaar als je "luisteren en spreken" bedoelt — dan moet er 也 of een komma tussen.
De verteller blijft bij zijn klasgenoot: zij schrijft de Chinese tekens bijzonder mooi. De komma betekent dat zin 24 het verhaal afmaakt met een tegenstelling.
写 (xiě) = schrijven (zin 21). 汉字 = Chinese tekens (zin 10): 汉 (Han-volk) + 字 (teken).
得 (de, neutrale toon) is de partikel van de manier, net als in zin 14: werkwoord + 得 + hoe het gaat. 写得很好 = schrijven gaat heel goed, 写得慢 = langzaam schrijven. Zonder 很 klinkt 写得好 als "goed kunnen schrijven", niet als een gewone mededeling.
De grammatica: 写 staat twee keer — eerst met zijn object (写汉字), dan als opener van de aanvulling (写得很好). Je kunt het object ook vooraan zetten: 汉字写得很好 of 她的汉字写得很好. Het Nederlands zegt "ze schrijft heel mooi Chinese tekens"; het Chinees splitst dat in twee blokken.
Valkuil: schrijf 得, niet 的 of 地 (zin 14). En 女 in 她 toont dat het om een vrouw gaat (zin 3).
Nu de tegenstelling: zij schrijft mooi, maar er zijn tekens die de verteller zelf nog niet kan schrijven. 有些 opent de zin als "sommige".
些 is geen zelfstandig woord: het komt alleen in combinaties voor en maakt een aantal vaag en meervoudig — 有些 (sommige), 一些 (een paar), 这些 (deze), 那些 (die).
还 (hái) = nog, nog steeds (zin 20). 会 = kunnen omdat je het geleerd hebt (zin 16 en 20); 不会 = het nog niet onder de knie hebben.
De grammatica draait de volgorde om: het lijdend voorwerp 有些汉字 staat vooraan, als onderwerp van de mededeling, en pas daarna komt 我 met de rest. Letterlijk: "sommige tekens, ik kan nog niet schrijven". Het Nederlands maakt daar "er zijn tekens die ik nog niet kan schrijven" van.
Valkuil: 不会 is niet 不能 (niet in staat) of 不可以 (niet toegestaan). En 还 staat vóór 不会: 我还不会写, niet 我不还会写.
De verteller springt terug in de tijd: op een dag liet de lerares de klas tekens schrijven. 有一次 is de opening van een herinnering, "eens, op een keer".
有 = er is (zin 10), 一次 = één keer: 有一次 staat als tijdsblok vooraan, net als 去年 in zin 5 en 那天 in zin 6.
老师 = leraar: 老 = oud, 师 = meester. 让 (ràng) = laten, iemand iets laten doen; het teken is 讠 (spraak) + 上. 我们 = wij (zin 5).
De grammatica is de zogeheten pivot-constructie: 让 + persoon + werkwoord. Het werkwoord na de persoon hoort bij die persoon: 老师让我们写字 = de lerares liet ons tekens schrijven. Hetzelfde patroon komt terug in 她让我自己再写一次 (zin 31).
Valkuil: 让 vraagt eerst de persoon en dan het werkwoord; 让写字我们 is onmogelijk. 让 is een opdracht of toestemming, 请 is beleefd vragen, 叫 is informeler. Let op de toon: 一 vóór een vierde toon klinkt als yí (yí cì).
De verteller staart naar het teken: hij keek er lang naar, maar het lukte niet.
看 = kijken, lezen (zin 10 en 18). 长 (cháng) = lang; let op de tweede lezing zhǎng = groeien, ouder worden. 时间 = tijd: 时 (zon + 寸, het uur) + 间 (de ruimte tussen twee dingen). 长时间 = een lange tijd.
了 = partikel van de afgeronde handeling (zin 5, 9, 15). Het staat hier direct achter 看 en vóór de tijdsduur: 看了很长时间 = keek een lange tijd.
De grammatica: werkwoord + 了 + tijdsduur. Die duur is geen lijdend voorwerp maar een aanvulling: hoe lang de handeling duurde. Dezelfde bouw zie je in 我学了两年汉语. De zin eindigt met een komma; zin 27 maakt hem af met 还是.
Valkuil: de duur staat ná het werkwoord, dus niet 我很长时间看了. En 了 betekent hier niet "verleden tijd": het zegt dat het kijken afgerond is. 很长时间 heeft 很 nodig; 长时间 alleen klinkt in spreektaal kaal.
Het vervolg op zin 26: hij had lang gekeken, maar wist nog steeds niet hoe dat ene teken geschreven moest worden. 还是 = nog steeds.
还是 (háishì) = nog steeds, toch nog; hetzelfde woord betekent "of" in een vraag met twee mogelijkheden (你喝茶还是咖啡). 知道 = weten (zin 8).
这个 = dit: 这 (dit) + 个, het algemene maatwoord (zin 6: 那个). 字 = teken (zin 21), 怎么 = hoe.
De grammatica: een vraagwoord binnen een mededeling. 怎么写 is de vraag "hoe schrijf je het?", maar na 不知道 wordt het een bijzin: "ik weet niet hoe ik het moet schrijven". De woordorde van de vraag blijft staan. Let op het verschil met 或者: 还是 hoort bij vragen, 或者 bij mededelingen.
Valkuil: 怎么 vraagt naar de manier, 什么 naar het ding en 为什么 naar de reden. En 知道 ontken je met 不, niet met 没 (zin 8).
Zij ziet dat hij worstelt, komt naar hem toe en helpt. Drie handelingen achter elkaar, met één onderwerp.
看见 = zien, gewaarworden: 看 (kijken) + 见 (resultaat), uitgelegd in zin 10. 了 = de waarneming is afgerond (zin 10 en 15).
过来 = deze kant op komen: 过 (over, voorbij) + 来 (komen, zin 9). De tegenhanger is 过去 = daarheen gaan. Hier staat 过来 als zelfstandig werkwoord na 了; het kan ook achter een ander werkwoord staan als richtingsaanvulling: 走过来, 跑过来.
De grammatica: het Chinees rijgt de werkwoorden aan elkaar — 看见了,过来帮我. Geen "en", geen "toen": de volgorde vertelt wat er gebeurt. 帮 = helpen; 帮我 = mij helpen, met de persoon direct achter het werkwoord.
Valkuil: 帮忙 is een vast werkwoord met 忙 erin; het kan geen persoon als object nemen: niet 帮忙我, wel 帮我 of 帮我忙. En 过来 wijst naar de spreker; zit de helper al naast hem, dan past 过来 niet.
Zij pakt haar schrift en schrijft het teken één keer voor.
在 = in, op (zin 19): 在本子上 = op het schrift. 本子 = schrift, cahier: 本 (stam, oorspronkelijk de wortel van een boom) + 子, dat van 本 een ding maakt.
上 = op, boven; na een zelfstandig naamwoord werkt het als plaatswoord: 书上 (zin 10), 本子上, 桌子上. 写 = schrijven (zin 21), 了 = afgerond, 一次 = één keer.
De grammatica: plaats vóór het werkwoord (在 + plaats + 上), daarna werkwoord + 了 + frequentie. 写了一次 = heeft één keer geschreven; 一次 is een aanvulling achter het werkwoord, geen lijdend voorwerp.
Valkuil: voor de bladzijden van een schrift zeg je 本子上, niet 本子里; 里 gebruik je voor de binnenkant van een kamer of doos. En 一次 (één keer) is iets anders dan 一遍 (één keer helemaal door, van begin tot eind).
Daarna laat ze hem zien wat ze geschreven heeft — het teken staat nu in haar schrift.
再 = dan, daarna; ook "opnieuw". In een verhaal markeert het de volgende stap. 给 (gěi) = geven; hier werkt het als voorzetsel "voor, aan": 给我看 = aan mij laten zien.
看 = kijken (zin 10), maar 给 + persoon + 看 = aan iemand laten zien. 她写的汉字 = de Chinese tekens die zij geschreven heeft: 她写 + 的 + 汉字. Alles vóór 的 beschrijft het woord erna, net als 我在学校认识的同学 in zin 3.
De grammatica: 给 + persoon + werkwoord is een vaste bouw: 给我看 (laat me zien), 给他打电话 (bel hem), 妈妈给我做饭 (mama kookt voor mij). De persoon staat tussen 给 en het werkwoord.
Valkuil: 再 en 又 lijken op elkaar, maar 又 hoort bij iets wat al gebeurd is (她又笑了), 再 bij iets wat nog komt of opnieuw moet (再写一次, zin 31 en 33). En zeg niet 看给我; de persoon staat direct achter 给.
Zij moedigt hem aan: nu moet hij het zelf opnieuw proberen.
让 = laten (zin 25). 自己 = zelf: 自 (zelf) + 己 (zichzelf). 我自己 = ik zelf, 她自己 = zij zelf.
再 = opnieuw (zin 30); 一次 = één keer (zin 25 en 29). Samen 再 ... 一次 is de vaste omlijsting voor "nog één keer".
De grammatica: 让 + persoon + 自己 + 再 + werkwoord + 一次. 自己 legt de nadruk op de persoon: niet zij, maar hij moet het doen. De bijwoorden staan in vaste volgorde: 自己 vóór 再, 再 vóór het werkwoord, en 一次 sluit de zin af.
Valkuil: 自己 is geen "ik"; het verwijst terug naar het onderwerp. 我自己 schrijf ik, 你自己 schrijf jij. En 一次 is niet 一遍: 一次 telt de keren, 一遍 gaat over één keer helemaal door (zin 29).
Hij probeert het en schrijft het de eerste keer fout. Zij lacht niet — dat is het vriendelijke moment van de les.
第一次 = de eerste keer: 第 maakt van een getal een rangtelwoord (第一, 第二), 次 = keer. 写错 = verkeerd schrijven: 写 + 错 (fout). 错 is een resultaatsaanvulling: het zegt hoe het schrijven afliep.
了 = afgerond (zin 5). 没有 = niet hebben, de ontkenning van 有; hier 没有 + 笑 = heeft niet gelachen. 笑 = lachen (zin 15).
De grammatica: in de bevestiging staat 了 (写错了), in de ontkenning 没有 en dan valt 了 weg: 她没有笑, niet 她没有笑了. Dat is een van de vaste regels van de Chinese ontkenning.
Valkuil: 第一次 (de eerste keer, rangtelwoord) tegenover 一次 (één keer, aantal). En 写错 is niet hetzelfde als 写不了: 写错 = fout geschreven, 写不了 = kan het niet schrijven.
Haar reactie maakt de cirkel rond: precies de woorden die zij in zin 15 al gebruikte, nu als troost.
说 = zeggen (zin 12). 没关系 = geen probleem: 没 (niet hebben) + 关 (verband, sluiten) + 系 (band). Letterlijk "het heeft geen verband" — het standaardantwoord op een excuus of een zorg.
再 = opnieuw, nog eens (zin 30 en 31); 写一次 = één keer schrijven, met 一次 achter het werkwoord.
De grammatica: een citaat tussen :“ en ”, met Chinese leestekens op volle breedte. Binnen het citaat staat een bevel: 再写一次 = schrijf het nog eens. Bij een bevel of een plan gebruikt het Chinees 再, bij iets wat al gebeurd is 又.
Valkuil: 没关系 heeft 没, niet 不; 不关系 bestaat niet. En de punt staat hier binnen de aanhalingstekens, zoals in het Chinees gebruikelijk is als het citaat de hele zin is.
Na de les van zin 33 wil hij haar bedanken. 下课后 begint de zin met een tijd: wanneer, wie, wat.
下 (xià) is "beneden": een korte streep boven een lange. In 下课 betekent het "af", de les is afgelopen — het tegendeel van 上课 in zin 18. 课 (kè) "les" heeft links 讠, de spraakradicaal, rechts 果 "vrucht". 后 (hòu) is "achter, na"; in het vereenvoudigde schrift staat het ook voor het oudere 後, dus de vorm zegt weinig over de betekenis.
想 (xiǎng) "denken, willen" is 相 boven 心 "hart": iets met je hart voor je zien. 想 + werkwoord = willen: 我想谢谢她. 谢谢 (xièxie) "bedanken": 谢 = 讠 + 射 "schieten", ezelsbrug "met woorden iemand raken"; de verdubbeling maakt het vriendelijker, net als 说说 in zin 1.
Er staat geen 了, toch lees je "wilde": het Chinees kent geen verleden tijd, 下课后 en het verhaal doen het werk. Let op dat 想 met een werkwoord erachter "willen" is, niet "missen" (想你).
Na haar "geen probleem" (zin 33) bedankt hij haar met melkthee en brood. De zin toont hoe je zegt "voor iemand iets kopen".
给 (gěi) "geven" is 纟 (zijde) + 合; hier betekent het "voor (iemand)": 我给她买 = ik kocht voor haar, net als 给我看 in zin 30. 买 (mǎi) "kopen" — let op 卖 (mài) "verkopen": in het vereenvoudigd schrift is dat 买 met een 十 erboven, ezelsbrug "bij verkopen komt er tien (geld) bij".
奶茶 (nǎichá) = 奶 "melk" (女 + 乃) + 茶 "thee" (艹 plant boven 木 boom). 面包 (miànbāo): 面 is "meel" (hetzelfde teken als "gezicht"; 面 en 麵 vallen samen), 包 is "zak" — een meelzak is brood. Maatwoorden: 一杯奶茶 (bēi), 一个面包.
Volgorde: 我 + 给 + persoon + 买 + 了 + ding; 了 markeert de afgeronde aankoop. Niet 我买给她了奶茶: de 给-groep staat vóór het werkwoord. 和 verbindt naamwoorden; voor werkwoorden gebruik je 也 (zin 39).
De melkthee werkt: zij bedankt hem, warmer dan de zakelijke 谢谢 uit zin 33, nu met een uitroepteken. Weer een citaat: 说 + dubbele punt + “ … ”, zoals in zin 33 en 37.
说 (shuō) "zeggen" is 讠 + 兑. 真 (zhēn) "echt" is 十 boven 具; ezelsbrug: wat je met eigen ogen (目, in 具) hebt gezien, is echt. 好 (hǎo) "goed" is 女 "vrouw" + 子 "kind" — een vrouw met een kind, van ouds het beeld van "goed". Samen 你真好: "jij bent echt aardig".
真 is hier een bijwoord bij 好, geen "waar". Bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde laat je 是 weg: 你真好, niet 你是真好. 真 maakt het gemeend; 你很好 klinkt vlakker.
谢谢 staat alleen, zonder 你: dat mag, 谢谢 is op zich al een volledige beleefdheid, terwijl het Nederlands "dank je" nodig heeft. 谢谢你 kan ook en klinkt nadrukkelijker. Let op de toon: zhēn (1) + hǎo (3), geen sandhi, maar spreek beide tonen duidelijk uit.
Hij antwoordt zoals het hoort: 不客气, "geen dank", en noemt de reden — 我们是朋友. Daarmee is de vriendschap uit zin 4 bezegeld. Weer een citaat met 说:“ … ” (zin 33, 36).
客气 (kèqì) "hoffelijk" is 客 "gast" (宀 dak + 各) + 气 "lucht, adem": je behandelt de ander als een gast. Met 不 ervoor wordt 不客气 letterlijk "niet hoffelijk", maar als vaste formule betekent het "graag gedaan". Dat is de valkuil: de letterlijke betekenis is het tegendeel.
我们 = 我 + 们, het meervoudssuffix voor personen (亻 + 门). 是 (shì) "zijn" is 日 "zon" boven 正 "recht". 朋友 (péngyǒu): 朋 zijn twee 月 naast elkaar, 友 is hand boven hand. Bij een zelfstandig naamwoord heb je wél 是 nodig: 我们是朋友, niet 我们朋友.
Let op de toon van 不: normaal bù, maar vóór een vierde toon wordt het bú — 不客气 = bú kèqì, net als in 不是 (bú shì). 不客气 is het standaardantwoord op 谢谢 uit zin 36.
Na het bedanken volgt het dagelijkse ritme: samen eten op school. De zin toont de vaste volgorde tijd → wie → waar → hoe → wat.
中午 (zhōngwǔ): 中 is "midden" (een streep door een vierkant), 午 is "middag", hetzelfde teken als in 上午 en 下午 (zin 19-20). 经常 (jīngcháng) "vaak" is 经 (纟 + 巠) + 常 (尚 + 巾); het ligt dicht bij 常常. 学校 (xuéxiào): 学 toont een kind onder een dak met twee handen, 校 is 木 + 交, een schoolgebouw van hout.
在 + plaats = "in/op": 在学校 "op school"; in zin 3 stond 在 meer als "zijn". 一起 (yìqǐ) "samen": 一 + 起; 一 wordt yì vóór een derde toon. 吃饭 (chīfàn) is letterlijk "rijst eten" en betekent gewoon "eten"; 饭 = 饣 + 反.
Volgorde: 中午 我们 经常 在 学校 一起 吃饭. De 在-groep staat vóór het werkwoord, nooit erna: niet 我们吃饭在学校. De vertaling zegt "ate", maar het Chinees heeft geen verleden tijd; 经常 en het verhaal maken de gewoonte duidelijk. Vergelijk 经常 met 有时 (zin 41-42).
Zij houdt van rijst en van vis. De vorm is die van zin 21 (她喜欢读书,也喜欢写字): eerst het werkwoord, dan 也 + hetzelfde werkwoord, en het onderwerp valt de tweede keer weg.
喜欢 (xǐhuān) "leuk vinden" = 喜 (壴 + 口) + 欢 (又 + 欠), "blij + vreugde". 米饭 (mǐfàn): 米 zijn rijstkorrels (een kruis met vier stipjes), 饭 is gekookte rijst; 米饭 is dus gekookte rijst, niet het rauwe 米. 鱼 (yú) "vis" is een tekening van een vis met kop, lijf en staart; de vier puntjes van 魚 werden in het vereenvoudigde schrift één streep.
也 staat vóór het werkwoord, niet aan het eind. Structuur: 她喜欢 A,也喜欢 B; 她 hoeft niet herhaald. Zonder maatwoord spreek je in het algemeen over rijst en vis; een portie is 一碗米饭 (wǎn, kom) of 一条鱼 (tiáo, voor lange vissen).
喜欢 mag zowel een ding als een handeling als object hebben, maar 很 kan niet tussen 也 en 喜欢. In zin 40 komt hetzelfde patroon terug met 我.
Nu hij aan de beurt: noedels en dumplings. De tweelingbroer van zin 39, met ander onderwerp en ander eten.
面条儿 (miàntiáo'r): 面 "meel" (zie zin 35), 条 "reep, lang dun ding" (夂 boven 木) — meelrepens. De 儿 is geen woord maar erhua: een noordelijke, informele r-klank op de vorige lettergreep; in het zuiden zegt men 面条. 饺子 (jiǎozi): 饺 = 饣 + 交, 子 is een achtervoegsel dat zelfstandige naamwoorden maakt, net als in 本子 uit zin 29.
Ook hier staat 也 vóór het werkwoord en valt het onderwerp in het tweede deel weg. Maatwoorden: 一碗面条 (een kom), 一个饺子 of 一盘饺子 (een bord). De 子 in 饺子 is neutraal (zi), niet zǐ.
Valkuil: 面条儿 is geen drie losse lettergrepen — miàn-tiáo-r. En verwar 饺子 niet met 包子 (gestoomd broodje met vulling). Cultureel: in Noord-China horen dumplings bij Nieuwjaar, en lange noedels bij een verjaardag — ze symboliseren een lang leven, dus je knipt ze niet door.
Soms maken ze samen eten klaar. De zin combineert 有时 "soms" en 一起 "samen" met 还会.
有时 (yǒushí) "soms": 有 "hebben" + 时 "tijd" (日 + 寸), "er zijn tijden dat". 还 (hái) "nog, bovendien" + 会 (huì) "kunnen, zullen" = 还会, "en dan ook nog, soms zelfs". 会 is hier geen aangeleerde vaardigheid (zoals 我会写汉字), maar een verwachting: "dan zouden we weleens samen koken". 做饭 (zuòfàn): 做 = 亻 + 故, 饭 = dezelfde 饭 als in 吃饭 (zin 38); 做饭 is het máken, 吃饭 het eten.
Volgorde: 有时 + onderwerp + 还会 + 一起 + 做饭. 有时 mag ook vooraan staan (zin 42), 一起 staat vóór het werkwoord. Let op het verschil 会 / 能 / 可以: 能 = kunnen in de zin van mogen of mogelijk zijn, 可以 = toestemming, 会 = vaardigheid of verwachting.
Vergelijk zin 20: 下午我们还会一起读书 — precies hetzelfde 还会一起 + werkwoord. Met dat patroon maak je zelf 我们还会一起看电影.
Op zondag gaan ze er soms samen op uit. De zin begint met een tijd en een komma, zoals in zin 38 en 34.
星期天 (xīngqītiān) "zondag": 星 = 日 + 生 (sterren), 期 = 其 + 月 (periode), 天 = "hemel, dag". 星期 is de sterrenperiode van zeven dagen; de zevende is 星期天 of 星期日 — 天 is spreektaal, 日 schrijftaal. 有时 "soms" kent u uit zin 41; hier staat het ná het onderwerp, daar vóór. 一起: weer yì vóór de derde toon.
出去 (chūqù): 出 "uit" (een voetstap die uit een omhulsel komt), 去 "gaan" (土 + 厶). Het is een richtingscomplement: werkwoord + 出去 = weg van de spreker; 出来 komt juist naar de spreker toe, zoals 过来 in zin 28.
Valkuil: 星期天 is niet 星期七 — de zevende dag heeft een eigen naam. En 出去 is niet hetzelfde als 去: 出去 is "naar buiten", zonder bestemming. Geen 了: het gaat om een gewoonte, niet om één keer. De vertaling staat in het verleden, het Chinees markeert die tijd niet.
Als het weer meezit, gaan ze te voet. Een voorwaarde-zin zonder 如果: eerst de situatie, dan het gevolg met 就.
外面 (wàimiàn): 外 = 夕 "avond" + 卜, 面 = "kant, gezicht". 天气 (tiānqì): 天 "hemel" + 气 "lucht, adem" (气 begon als drie golvende streepjes). 好 "goed" = 女 + 子, zoals in zin 36. Let op: 天气好 zonder 很 klinkt vergelijkend, "goed genoeg om te lopen"; 天气很好 is vlakker.
就 is hier "dan, meteen" en koppelt gevolg aan voorwaarde: [situatie],[onderwerp] 就 [gevolg]. 走路 (zǒulù): 走 "lopen" (een mens met een voet), 路 "weg" (足 + 各); 走路 is te voet gaan, terwijl 走 alleen ook "weggaan" kan zijn.
Valkuil: 就 staat vóór het werkwoord, niet aan het begin. Zonder 如果 is de voorwaarde impliciet; met 如果 wordt ze expliciet: 如果天气好,我们就走路. En 好 krijgt geen 是 — bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde nooit 是 (zin 36).
Onderweg zien ze bloemen en vogels. 看见 staat in beide helften, verbonden met 也 — de bouw van zin 39 en 40, nu met een werkwoord.
看见 (kànjiàn): 看 is 手 boven 目 (een hand boven een oog), 见 is "zien" (目 op poten). 看 = kijken (de handeling), 看见 = zien (het resultaat): je kunt 看 zonder iets te 看见. Dat resultaatcomplement kent u van 写错 (zin 32) en 走累 (zin 45). 很多 "heel veel": 很 is de graadpartikel, 多 is "veel" (twee 夕, veel nachten).
花 (huā) "bloem" = 艹 "plant" + 化 (huà), ezelsbrug: de plant die opengaat. 小鸟 (xiǎoniǎo): 小 "klein", 鸟 "vogel" — een tekening van een vogel; de puntjes van 鳥 werden één streep. 小鸟 klinkt vertederend, als "vogeltje". Maatwoorden: 一朵花 (duǒ), 一只鸟 (zhī).
Valkuil: gebruik niet 看 waar je "zien" bedoelt — 我看见了很多花 is goed, 我看了很多花 betekent "ik keek naar veel bloemen". 也 staat weer vóór het werkwoord. In zin 10 stond 她看见我的书上有汉字, met hetzelfde 看见.
De wandeling eist haar tol: ze worden moe en gaan zitten om uit te rusten. Eerst de oorzaak (走累了), dan het gevolg met 就, "en dan meteen".
- 走 = lopen: onderaan 止 (voet), daarboven een mens in beweging; 走 is zelf een radicaal. - 累 = moe: 田 (veld) boven 糸 (zijde); het betekent ook "opstapelen". - 坐 = zitten: twee mensen (人) op de aarde (土), zoals in zin 9. - 下 = naar beneden (zin 20). - 休息 = rusten: 休 is een mens (亻) tegen een boom (木), 息 is adem (自, de neus, boven 心, het hart).
Grammatica: 走累了 is niet "moe gelopen" maar "van het lopen moe geworden": 累 is resultaatcomplement bij 走 en 了 zet de overgang. 坐下来 = werkwoord + richting: 坐下 (gaan zitten) plus 来, de beweging naar de grond toe. Zo ook 站起来 (overeind komen).
Valkuil: 来 is hier geen zelfstandig "komen" maar een richtingscomplement, en 就 mag je niet weglaten.
Nu het plezier van hun vriendschap: zij zingt graag, hij luistert graag. De komma scheidt twee volledige zinnen, elk met een eigen onderwerp (她 / 我) — een contrast dat je in het Chinees gewoon naast elkaar zet, zonder "maar".
- 唱 = zingen: 口 (mond) naast 昌, dat de klank aangeeft. - 歌 = lied: 哥 (klank) boven 欠, "de mond opendoen, adem happen". - 唱歌 is letterlijk "een lied zingen", een werkwoord-objectcombinatie zoals 做饭 en 写字. - 喜欢 = graag doen: 喜 (blij) + 欢 (vreugde), zie zin 12.
Grammatica: 喜欢 neemt een werkwoord als object: 我喜欢听 = ik luister graag. Het object van 听 blijft weg omdat de context het geeft. Bij 唱歌 hoort 首 als maatwoord: 一首歌 (yì shǒu gē), voor liedjes en gedichten.
Let op de tegenstelling: in zin 21 stond 也, hier botsen de onderwerpen. Valkuil: 唱歌 is geen zelfstandig naamwoord — "het lied" is 歌.
De verteller geeft haar een compliment: het lied dat zij zingt, klinkt bijzonder mooi. Het onderwerp is niet 她 maar 她唱的歌 — "het lied dat zij zingt".
- 的 is hier geen bezitspartikel maar de verbinder van bijzin en zelfstandig naamwoord: 她唱 + 的 + 歌. - 非常 = buitengewoon: 非 (niet) + 常 (gewoon), zin 2. - 好听 = mooi om te horen: 好 (goed) + 听 (luisteren). Net zo 好看 (mooi om te zien), 好吃 (lekker), 好闻 (lekker om te ruiken).
Grammatica: deze 的-constructie is de gewone manier om "wat ik doe" te zeggen: 我买的书 (het boek dat ik kocht), 她写的汉字 (zin 30). De bijzin staat vóór het zelfstandig naamwoord, dus andersom dan in het Nederlands.
Valkuil: 好听 gaat alleen over geluid en stemmen; over een gezicht zeg je 好看. Verwar 好听 ook niet met 唱得好 (zin 48): hier prijst hij het lied, daar vraagt hij naar haar techniek.
Hij is onder de indruk en stelt een vraag: hoe krijg je dat zo mooi voor elkaar? De aanhalingstekens openen directe rede, net als in zin 11 en 15.
- 问 = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) eronder (zin 11). - 怎么 = hoe (zin 26): een vraagwoord dat blijft staan waar het hoort, zonder 吗. - 那么 = zo, zó erg: 那 (die) + 么; het verwijst naar iets wat je net hoorde of zag. - 得 (neutrale toon) is het partikel van de graad: 唱得 + bijvoeglijk naamwoord.
Grammatica: V + 得 + 那么 + 好 = "zó goed zingen". Het patroon uit zin 14 (我说得不好) komt hier terug, nu met 那么 in plaats van 很. Je kunt ook vragen: 你唱得怎么样? (hoe zing je?) of 你唱得很好 (je zingt goed).
Valkuil: 得 en 的 klinken bijna gelijk, maar 的 hoort bij een zelfstandig naamwoord (zij 唱的歌, zin 47) en 得 bij een bijvoeglijk naamwoord na een werkwoord. Zet ook geen 吗 in een zin met 怎么 — dat is dubbelop.
Haar antwoord is nuchter: ze zingt gewoon vaak thuis. De zin binnen de aanhalingstekens is een volledige mededeling met een frequentiewoord.
- 经常 = vaak, geregeld: 经 heeft 纟 (zijde, draad) naast 巠 als klank, 常 betekent "gewoon, altijd". Samen: "met vaste regelmaat". - 在 = in, op, thuis (zin 19). - 家 = huis: 宀, het dakradicaal, met 豕 eronder (zin 1). - 在家 = thuis zijn, thuis. - 唱 = zingen (zin 46), hier zonder object, want het lied is al genoemd.
Grammatica: de volgorde is onderwerp + frequentie + plaats + werkwoord: 我 + 经常 + 在家 + 唱. Frequentiewoorden als 经常, 常常, 有时 (zin 42) en 每天 (zin 17) staan altijd vóór het werkwoord en nooit achteraan.
Valkuil: 很经常 bestaat niet; 经常 is op zichzelf al sterk genoeg. Ook 我唱经常 is fout — het bijwoord hoort bij het werkwoord te staan, niet erna. En 在家 alleen betekent al "thuis", je hoeft er geen 里 bij te zetten.
Het verhaal slaat om: op een dag komt zij niet naar de les. 有一天 is de klassieke opening van een gebeurtenis in een verhaal, net als 有一次 in zin 25.
- 有 = er is, er was: letterlijk "er was een dag" = op een dag. - 一天 = één dag (一 + 天, zin 1). - 没有 = niet hebben; vóór een werkwoord wordt het gewoon "niet". - 来 = komen (zin 9). - 上课 = les hebben, naar de les gaan (zin 18): 上 (naar iets toe) + 课 (les).
Grammatica: 没有 + werkwoord ontkent een gebeurtenis in het verleden: 她没有来 = zij is niet gekomen. Het verschil met 不 + werkwoord is belangrijk: 不来 zou "zij komt niet" zijn, een weigering of gewoonte; 没有来 zegt dat het niet gebeurd is. 来上课 zijn twee werkwoorden achter elkaar: komen om les te hebben.
Valkuil: zeg nooit 没有来了 — 没有 sluit 了 uit. En 没有 mag je inkorten tot 没: 她没来上课.
In plaats van te zeggen "zij was er niet", kijkt de verteller naar haar lege stoel. Dat detail vertelt genoeg — zo werkt Chinees vertellen graag: via een concreet beeld.
- 看 = kijken (zin 10, 26). - 椅 = stoel: 木 (hout) naast 奇, dat de klank aangeeft; meubels zijn vaak van hout, dus 木. - 子 is hier een achtervoegsel dat van 椅 een zelfstandig naamwoord maakt, zoals in 本子 (zin 29), 桌子 en 杯子. - 的 = bezitspartikel: 她的椅子 = haar stoel (zin 2).
Grammatica: 看 + 了 + 看 = "eventjes kijken", een korte, bijna achteloze handeling. Het is hetzelfde patroon als 说一说 in zin 1 (V + 一 + V), maar met 了 in plaats van 一: 看了看, 想了想, 笑了笑. Die herhaling maakt de handeling kort en vrijblijvend.
Valkuil: de 了 hier betekent niet "voltooid" maar hoort bij de herhaling — 看了 alleen is gewoon "keek". Verwar 椅子 (stoel) ook niet met 桌子 (tafel): allebei met 子, maar een ander eerste teken.
De les is voorbij en nog steeds is zij er niet. De zin telt twee delen: de les eindigt (met 了) en daarna blijft haar stoel leeg.
- 下课 = de les is afgelopen: 下 (naar beneden, van de les af) + 课 (les). Precies het tegenovergestelde van 上课 (zin 18), zoals 下车 (uitstappen) tegenover 上车 (instappen). - 还是 = nog steeds, toch (zin 27): 还 (nog) + 是 (zijn). - 没有 = niet (zin 50). - 来 = komen (zin 9).
Grammatica: de 了 achteraan de eerste zin is een veranderingspartikel: "de toestand is nu anders, de les is om". Vergelijk 她来了 in zin 9. Daarna volgt 还是 + 没有 + werkwoord: "en toch is ze nog niet gekomen". 还是 kan ook "of" betekenen in een vraag (A 还是 B); hier is het bijwoord "nog steeds".
Valkuil: 下课了 is geen verleden tijd — het Chinees kent die vorm niet; 了 markeert een nieuwe situatie in het heden van het verhaal. Zeg ook niet 还是不来了: dat zou "liever niet komen" betekenen.
De verteller maakt zich zorgen: hij wil echt weten wat er met haar aan de hand is. De zin heeft een bijzin als object — "weten" + "wat er is".
- 很 = heel, erg; het staat vóór 想 en versterkt de wens. - 想 = denken, willen (zin 1). - 知 = weten: 矢 (pijl) boven 口 (mond); 道 = weg (辶, het "lopen"-radicaal). 知道 = "de weg weten" = weten (zin 8). - 怎么 = hoe (zin 26). - 了 = veranderingspartikel.
Grammatica: 想知道 + bijzin. 她怎么了 is een vaste uitdrukking: "wat is er met haar?", "wat heeft ze?". Letterlijk "hoe is zij geworden", maar bedoeld wordt: er is iets met haar veranderd. 想 + werkwoord = van plan zijn of willen, dus 我很想知道 = ik wil het heel graag weten.
Valkuil: verwar 怎么了 niet met 怎么样: dat laatste vraagt hoe iets is of hoe het met iemand gaat, zonder dat er iets mis is. En 很 staat vóór 想, niet erna.
Hij wacht niet langer en belt haar op. De zin begint met een tijdsaanduiding en heeft daarna een duidelijk patroon: iemand iets doen.
- 下课后 = na de les: 下课 (zin 52) + 后 = na, achter. 后 is in het vereenvoudigde schrift samengevallen met een ander teken; in de betekenis "na" is het de gewone vorm, zoals in 以后 (later) en 饭后 (na het eten). - 给 = geven; als voorzetsel "aan, voor": 我给她打电话 = ik bel haar, letterlijk "ik voer voor haar een telefoongesprek". - 打电话 = bellen: 打 = slaan, hier "voeren"; 电 = elektriciteit (zin 8: 电话 = spraak door elektriciteit).
Grammatica: het patroon is 给 + persoon + werkwoord: 给他打电话, 给我写信. De persoon staat dus tussen 给 en het werkwoord, nooit erna.
Valkuil: 我打电话她 is fout; de ontvanger hoort bij 给. En 打电话 is een werkwoord-objectcombinatie: je zegt 打一个电话 of 打个电话 voor "even bellen", niet 打电话一个.
Daar komt het antwoord, en het is meteen de kern van het verhaal: zij is ziek. De zin eindigt met een komma, want het citaat loopt door in zin 56 ("… dus ik kan vandaag niet naar school").
- 生 = geboren worden, voortbrengen: een plant die boven de aarde uitkomt. - 病 = ziekte: 疒 is het "ziekte"-radicaal, een mens op een bed; 丙 geeft de klank. - 生病 = ziek worden. - 了 = veranderingspartikel: de situatie is nu anders.
Grammatica: 我生病了 is de standaardmelding. 生病 is werkwoord + object, dus geen 很 ervoor; wel 我病得很重 (ik ben erg ziek). In het Chinees meldt men dit kort, zonder verontschuldiging.
Valkuil: 有病 klinkt in het Chinees al snel als "niet goed wijs" — gebruik het niet voor een gewone verkoudheid. En zonder 了 klinkt 我生病 als een algemene waarheid; de 了 maakt het "nu, mij overkomt het".
Het citaat van zin 55 loopt door: "ik ben ziek, vandaag kan ik niet naar school komen". In de directe rede valt 我 weg; de zin begint met de tijd.
今 (jīn) "nu" heeft een dak-achtig deel boven een haak; 天 (tiān) is 一 boven 大, een mens onder de hemel. 今天 = vandaag (zin 1). 来 = komen (zin 9). 学校 = school: 学 is een kind onder een dak, 校 is 木 + 交 (zin 38).
不能 = 不 "niet" + 能 "kunnen, in staat zijn": niet kunnen door de omstandigheden. 能 is geen "mogen" (可以, zin 8) en geen geleerde vaardigheid (会, zin 24): 我会游泳 = ik kan zwemmen, 我今天不能游泳 = vandaag kan het niet.
Grammatica: tijd vooraan, 不 direct voor 能, en 来 + plaats = naar ... komen. Volgorde: 今天 + 不能 + 来 + 学校.
Valkuil: 不来学校 zou "komt niet" zijn, als weigering of gewoonte; 不能来 zegt dat het niet kán. Zeg niet 不可以来 voor "ik ben ziek": dat klinkt als een verbod. De toon blijft bù néng — geen sandhi.
Hij belde net (zin 54) en vraagt hoe het met haar gaat. De vraag staat in directe rede: 问 + persoon + citaat.
问 = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) (zin 11). 她 = 女 + 也 (zin 3), 你 = 亻 + 尔 (zin 11). 现在 = nu (zin 4): 现 is 王 (jade) + 见, 在 is 土 (aarde) met een schuine streep erboven. 怎么样 = hoe gaat het: 怎 is 乍 boven 心, 么 is vaag vraagteken, 样 = 木 + 羊 ("vorm"). Letterlijk "hoe ziet het eruit".
Grammatica: 问 neemt de persoon direct: 我问她 = ik vroeg haar; daarna het citaat. Anders dan bij 给 (zin 54), waar de persoon achter 给 staat. Geen 吗: 怎么样 is zelf een vraagwoord en staat achteraan. 现在 staat na het onderwerp.
Gebruik: zorgzaam en neutraal; bij een zieke vriendelijker dan 你怎么了 (zin 53). 你怎么样 kan ook "wat vind jij ervan?" zijn.
Valkuil: verwar 怎么样 niet met 怎么 (op welke manier, zin 48) of 怎么了 (wat is er?). Geen 吗 erbij. 问 is wèn (vierde toon); 她 achter 问 is "haar".
Het antwoord: haar hoofd doet een beetje pijn. De komma betekent dat de zin doorloopt in zin 59.
头 = hoofd, de vereenvoudigde vorm van 頭: 大 als onderkant met twee puntjes erboven. 的 = bezitspartikel (zin 2). 有 = hebben (zin 10), 点 = punt (占 boven 灬, vier stippen), 儿 = erhua (zin 40). 有点儿 = "een beetje", bij een gevoel dat je niet wilt: 有点儿疼, 有点儿累.
疼 = pijn doen: 疒 is het ziekte-radicaal (een mens op een bed onder een dak), 冬 geeft de klank. 疼 is spreektaal, 痛 schriftelijker. 我的头疼 of 我头疼; bij een lichaamsdeel is 的 niet verplicht.
Grammatica: 有点儿 staat vóór het bijvoeglijk naamwoord, nooit erna. 一点儿 staat juist achter een bijvoeglijk naamwoord of vóór een zelfstandig naamwoord (zin 61, 67). Geen 是: 我的头有点儿疼.
Valkuil: 有点儿 hoort bij onaangename dingen; "een beetje mooi" zeg je niet zo. Verwar 疼 niet met 累 (zin 45); in medische termen zegt men vaker 痛 (头痛).
Ze voegt toe dat ook haar lichaam niet lekker voelt. 也 sluit aan bij 头有点儿疼 (zin 58): eerst het symptoom, nu het algemene gevoel.
身 = lichaam: een mens met een uitstekende buik. 体 = 亻 + 本 (wortel, oorsprong), "de stam van de mens". 身体 = lichaam en ook gezondheid: 身体好 = gezond. 太 = te (大 met een punt). 舒服 = zich prettig voelen: 舒 = 舍 + 予, 服 = 月 (lichaam) + 卩.
Grammatica: 不太 + bijvoeglijk naamwoord = "niet erg, niet zo": een understatement. De volgorde ligt vast: 不 vóór 太, dus 不太舒服. 太不舒服 betekent "heel erg oncomfortabel" en is veel sterker.
Gebruik: 不舒服 is de gewone, beleefde manier om "ik ben ziek" te zeggen; je noemt geen ziekte. Een arts vraagt 你哪里不舒服? ("waar hebt u last van?").
Valkuil: geen 是 (身体不太舒服). 舒服 gaat over lichamelijk gemak; "blij" is 高兴 (zin 66).
Nu geeft hij advies. 我说 opent weer een citaat (zin 37, 57); de komma wijst vooruit naar zin 61.
要 = willen, moeten, nodig hebben. Bovenin een 西-achtig deel, onderaan 女; leer 要 als één blok. 多 = veel, meer: twee keer 夕 (avond), "veel nachten" (zin 44). 休息 = rusten: 休 is een mens (亻) tegen een boom (木), 息 is adem (自, de neus, boven 心, het hart).
Grammatica: 要 + werkwoord = moeten: 你要多休息 = je moet meer rusten. Geen bevel, wel een duidelijke aanwijzing. 多 staat vóór het werkwoord: 多吃, 多喝水. Het tegenovergestelde is 少 + werkwoord.
Gebruik: de standaardzin van iemand die voor een zieke zorgt. Zachter: 你应该多休息 of 最好多休息. 要 alleen kan ook "willen" zijn: 我要喝水.
Valkuil: 多 + werkwoord, nooit 休息多. 休息 is onovergankelijk. Verwar 休息 niet met 睡觉: 休息 kan ook "even op adem komen" zijn.
Het tweede advies, met 也: ook wat meer water drinken. 也 koppelt aan zin 60 — eerst rust, dan water.
喝 = drinken: 口 (mond) + 曷 (klank). 水 = water: een stroom met druppels aan weerskanten, een van de oudste pictogrammen. 一点儿 = een klein beetje: 一 + 点 + 儿 (erhua, zin 40); 一 wordt yì vóór de derde toon.
Grammatica: 也 + 要 + 多 + 喝 + 一点儿 + 水. 多 hoort bij het werkwoord, 一点儿 is de hoeveelheid vóór 水. Zo ook 多吃一点儿饭. De 要 uit zin 60 geldt nog: één advies in twee delen.
Gebruik: de meest gehoorde zin in China bij een zieke — water, liefst warm: 多喝热水. Het klinkt zorgzaam, niet medisch.
Valkuil: 一点儿 is niet 有点儿 (zin 58). 有点儿 staat vóór een bijvoeglijk naamwoord (有点儿疼), 一点儿 achter een werkwoord of vóór een zelfstandig naamwoord (喝一点儿水, 好一点儿 in zin 67). Niet 多喝水一点儿, niet 一点儿的水.
De volgende dag gaat hij bij haar langs. De zin opent met een tijd (zin 34, 54) en heeft daarna twee werkwoorden: gaan en kijken.
第 = rangtelwoord-voorvoegsel: 竹 boven 弟. 第二天 = de tweede dag, in een verhaal "de volgende dag" (zin 32: 第一次). 二 = twee, 天 = dag (zin 1). 去 = gaan (土 + 厶). 家 = huis: 宀 (dak) met 豕 (varken) eronder (zin 49). 看 = kijken, hier "bezoeken" (zin 10).
Grammatica: 去 + plaats = naar ... gaan. Bij 家 laat je 的 weg: 我家, 她家. Daarna een tweede werkwoord met eigen object: 看她. Die opeenvolging (gaan + plaats + doen) drukt het doel uit; er is geen woord voor "om te".
Gebruik: 看她 betekent "bij haar op bezoek gaan", niet alleen "naar haar kijken". In China kom je bij een zieke met fruit of melk (zin 63).
Valkuil: 第二天 is geen datum; de tweede van de maand is 二号. 去她的家 kan, maar 她家 is normaal. 看 is "kijken, bezoeken"; "zien" is 看见 (zin 66).
Op weg naar haar huis koopt hij appels en melk — het klassieke inkopen doen voor een zieke.
买 = kopen; 卖 = verkopen is 买 met een 十 erboven (zin 35). 了 markeert de afgeronde aankoop (zin 29, 35). 一些 = een paar: 一 + 些. 些 is geen zelfstandig woord; het maakt een aantal vaag en meervoudig, zoals in 有些 (zin 24), 这些 en 那些.
苹果 = appel: 苹 is 艹 (plant) + 平, 果 is een vrucht boven een boom (een 田-achtig deel boven 木). Maatwoord: 一个苹果. 牛奶 = melk: 牛 is een os met hoorns, 奶 = 女 + 乃. 和 = en (禾 + 口), en het verbindt alleen naamwoorden.
Grammatica: 我 + 买 + 了 + 一些 + 苹果 + 和 + 牛奶. 一些 vervangt het maatwoord: niet 一些个苹果. Het zelfstandig naamwoord verandert niet van vorm.
Valkuil: 一些 = "enkele", 一点儿 = "een klein beetje" (zin 61); bij appels zeg je 一些. Nooit 苹果一些. 和 verbindt geen zinnen — daarvoor 也 of 而且.
Hij komt binnen en treft haar rustend in haar kamer. De zin is eenvoudig maar toont het vaste plaats-patroon.
房 = huis, kamer: 户 (deur) met 方 (klank). 间 = ruimte: 门 (deur) met 日 (zon) erin — licht tussen de deuren. 房间 = kamer. 里 = binnen: 田 (veld) boven 土 (aarde); denk aan een veld binnen de muren. 休息 = rusten (zin 60).
Grammatica: 在 + plaats + 里 + werkwoord. 里 hoort bij een ruimte met een binnenkant: 房间, 教室 (zin 7), 家里. Bij open plaatsen laat je het weg: 在学校, 在家, 在公园. De plaatsgroep staat vóór het werkwoord.
Gebruik: het antwoord op 她在哪儿? ("waar is ze?"). 在 kan ook "zijn": 她在房间里 = ze is in de kamer; met 休息 erbij weet je wat ze doet.
Valkuil: 她休息在房间 is fout. Uitzondering: 坐在, waar 在 resultaatcomplement is (zin 7, 9). Verwar 房间 (kamer) niet met 房子 (huis).
Hij geeft haar wat hij kocht: een appel en melk. De woorden komen uit zin 63; nieuw is het dubbele object.
给 = geven: 纟 (zijde) + 合 (samenvoegen) — iets van jou naar de ander. 苹果 en 牛奶 kent u uit zin 63: 苹 = 艹 + 平, 果 = vrucht boven 木, 牛 = os met hoorns, 奶 = 女 + 乃. 和 = en, voor naamwoorden.
Grammatica: 给 + ontvanger + ding: 我给她苹果 = ik geef haar een appel. De persoon staat direct achter 给, het ding daarna, zonder voorzetsel. Vergelijk zin 35 en 54, waar nog een werkwoord volgt: 我给她买奶茶 (voor haar kopen), 我给她打电话 (haar bellen). 给 is dus "aan" én "voor".
Gebruik: bij het overhandigen zeg je 给你 ("alsjeblieft"). Met 了 wordt het afgerond: 我给了她苹果. Zonder 了 is het de kale handeling; het Chinees markeert geen verleden tijd.
Valkuil: 我给苹果她 is fout. En 给 + persoon + werkwoord (voor iemand iets doen) is een ander patroon dan 给 + persoon + ding; de context beslist.
Als ze hem ziet, klaart ze op. Eerst wat ze doet — 看见我 — dan het onderwerp met zijn gemoed: 她很高兴.
看见 = zien: 看 is een hand boven een oog (目), 见 is een oog op poten; samen "kijken met resultaat" (zin 44). 高 = hoog: een toren met een dak en een opening onderaan. 兴 = opkomen, opleven; 高兴 = blij, opgewekt — de vrolijkheid van het moment, geen diep geluk.
Grammatica: 看见我 is een bijzin zonder eigen onderwerp: "(toen zij) mij zag". Daarna 她 + 很高兴. Eerst de gebeurtenis, dan de reactie; vergelijk 走累了,我们就坐下来 (zin 45) en 下课了 (zin 52). Bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde: 很, geen 是.
Gebruik: 高兴 is "blij, ingenomen", de beleefdheid in 很高兴认识你 ("aangenaam"). Spreektaal: 很开心; 快乐 is "gelukkig".
Valkuil: 她是很高兴 alleen bij contrast of tegenspraak; anders is 是 fout. 看 is niet 看见: 看 alleen zegt niet dat je iets echt zag. En 高兴 is een stemming, geen blijvende eigenschap.
De verteller is op bezoek bij zijn zieke vriendin en vraagt hoe het met haar gaat. 问 (wèn) = vragen: 门 is ‘deur’ en 口 ‘mond’, iemand bij de deur met de mond open. 今天 = vandaag: 今 ‘nu’ + 天 ‘dag’. 你 = jij, met 亻 ‘mens’.
好 (hǎo) = goed, uit 女 (vrouw) en 子 (kind): een vrouw met haar kind, het klassieke beeld van ‘goed’. 一点儿 (yìdiǎnr) = een beetje: 一 ‘één’, 点 ‘puntje, druppel’ (met 灬, vier puntjes vuur) en 儿, de noordelijke er-uitgang. Zie ook zin 61.
De kern is de vergelijking: 好一点儿 = ‘een beetje beter’, dus 好 plus graadwoord, zonder 比. ‘Beter dan gisteren’ hoef je niet te zeggen; 今天 zet alleen het moment. De vraag maakt 吗, zonder inversie: 你好一点儿吗?
Valkuil: zeg niet 一点儿好, het bijvoeglijk naamwoord staat eerst. Verwar 一点儿 niet met 有一点儿, dat ‘een beetje’ als zwakke, vaak negatieve bewering geeft. En 问 is niet 说: 问 vraagt, 说 zegt, 告诉 vertelt iemand iets (zin 71).
Het antwoord van de vriendin: het gaat beter, maar nog niet goed genoeg voor school. 她 = zij (女 ‘vrouw’). 说 = zeggen: 讠 ‘spraak’ + 兑.
好 = goed (女 + 子). 一些 (yìxiē) = ‘wat, een aantal’: 一 + 些 ‘enkele, wat’. Het is de losse tegenhanger van 一点儿 uit zin 67: 一点儿 gaat over een kleine hoeveelheid van iets ontelbaars, 一些 is breder en kan ook bij telbare dingen (一些问题).
Belangrijker is 了: 好一些了 = ‘het is nu wat beter dan eerst’. 了 achteraan is het veranderingspartikel: de toestand is veranderd. Zonder 了 klinkt het als een neutrale mededeling; met 了 hoor je ‘inmiddels’. Hier staat 了 midden in de uiting, want zin 69 gaat met 但是 verder.
Valkuil: 一些 combineer je niet met 个; zeg niet 一个好一些. En 了 achter 好 is geen verleden tijd: het Chinees vervoegt niet op tijd, 了 markeert een nieuwe stand van zaken.
De vriendin maakt haar antwoord af: beter, maar ze kan nog niet naar school. 但是 (dànshì) = maar: 但 + 是, allebei ‘maar, echter’. Andere woorden voor ‘maar’ zijn 可是 en 不过.
还是 (háishi) = ‘nog steeds’: 还 ‘nog’ + 是 ‘zijn’. Het betekent ook ‘of’ in een vraag (你去还是不去?), maar hier is het bijwoordelijk. 不能 = ‘niet kunnen’: 不 + 能 ‘kunnen, mogen’. 去 = gaan. 学校 = school: 学 ‘leren’ + 校 (met 木 ‘hout’, vroeger een houten gebouw).
De constructie is een gewone ontkenning met een modaal werkwoord: 不能 + werkwoord. 还是 staat vóór 不能, want het zegt iets over de hele bewering. Vergelijk zin 61: 也要多喝水, ook een bijwoord vóór het werkwoord.
Valkuil: 不 + 能, niet 没 + 能. 不 wordt bú vóór een vierde toon (不是), maar 能 is tweede toon, dus 不能 blijft bù néng. Verwar 去 (heen) niet met 回 (terug, zin 75).
De verteller biedt hulp aan: hij kan haar met leren helpen. 我 = ik (hand 扌 + 戈). 说 = zeggen (讠 + 兑). 可以 = ‘kunnen, mogen’: 可 + 以, de beleefde vorm voor toestemming en mogelijkheid.
帮 (bāng) = helpen: 邦 ‘land, staat’ met 巾 ‘doek’ eronder, het beeld van iemand de helpende hand reiken. 你 = jij (亻 + 尔). 学习 = leren, studeren: 学 ‘leren’ (kind onder een dak) + 习 ‘oefenen’ (vleugels van een vogel die leert vliegen).
De constructie is 帮 + persoon + werkwoord: 帮你学习 = ‘jou helpen leren’. Het tweede werkwoord is wat je voor de ander doet; er komt geen 的 of 得 tussen. 可以 + werkwoord klinkt beleefder en zwakker dan 能: een aanbod, geen opschepperij.
Valkuil: 可以 is toestemming of mogelijkheid, 会 een aangeleerde vaardigheid (我会游泳), 能 eerder een lichamelijke of praktische mogelijkheid. Zeg niet 我可以帮你学习吗 als je gewoon iets aanbiedt; die 吗 vraagt om toestemming.
De verteller vertelt haar wat hij die dag op school geleerd heeft. 告诉 = vertellen: 告 (met de mond 口 onderaan, ‘meedelen’) + 诉 (讠 ‘spraak’ + 斥). 她 = zij. 今天 = vandaag (今 ‘nu’ + 天 ‘dag’).
学了 = ‘heeft geleerd’: 了 achter het werkwoord markeert een afgeronde handeling. 什么 = wat: 什 + 么, een vraagwoord dat blijft staan waar het hoort, zonder inversie. Omdat het een bijzin is, vervalt 吗: ‘ik vertelde haar wat ik vandaag geleerd had’.
告诉 + persoon + zin is de standaardmanier om iets mee te delen; de persoon komt direct na 告诉, zonder 给. In zin 65 stond 给我 (‘aan mij geven’), met 给 als voorzetsel; bij 告诉 heb je dat niet nodig.
Valkuil: 告诉 zonder persoon klinkt raar; 我告诉今天学了什么 mist ‘aan wie’. Wil je ‘aan mij’, dan 告诉我. En 了 na 学 is actie-了 (afgerond), niet de 了 achteraan uit zin 68 en 69, die de verandering markeert.
Zij stelt hem veel vragen over wat hij geleerd heeft. 问 = vragen (deur 门 + mond 口, zoals in zin 67). 了 na 问: de handeling is afgerond. 我 = mij, meewerkend voorwerp.
很多 = heel veel: 很 ‘heel’ + 多 ‘veel’, de gewone versterking. 问题 = vraag, maar ook ‘probleem’: 问 ‘vragen’ + 题 ‘onderwerp, kwestie’ (met 页 ‘hoofd, bladzijde’ rechts). Het maatwoord is 个: 一个问题.
De volgorde is 她 + 问 + 了 + 我 + 很多问题: eerst wie vraagt, dan de ontvanger, dan wat gevraagd wordt. 了 staat direct achter het werkwoord, vóór het meewerkend voorwerp; die vaste plek zie je ook in zin 73.
Valkuil: 很多问题 heeft geen 的 nodig; 很多 staat direct voor het zelfstandig naamwoord. Verwar 问 niet met 问题 als ‘probleem’: 没问题 = ‘geen probleem’. En 了 hoort niet achteraan de zin als er nog een voorwerp volgt.
Hij beantwoordt haar vragen één voor één. 一个 (yígè) = één: 一 + 个, het algemene maatwoord voor mensen en dingen. 一 is hier yí, want 个 heeft de vierde toon: één + vierde toon wordt tweede toon.
De verdubbeling 一个一个 = ‘één voor één, stuk voor stuk’: je herhaalt het maatwoordgroepje om ‘elk apart’ uit te drukken. 地 (hier de, niet dì) is het bijwoordpartikel: het maakt van 一个一个 een bepaling bij 告诉. 告诉 = vertellen (zin 71), 她 = haar.
De constructie is bepaling + 地 + werkwoord, zoals 高兴地说 (‘blij zeggen’) of 慢慢地走 (‘langzaam lopen’). 地 staat dus tussen de bepaling en het werkwoord, nooit aan het eind van de zin.
Valkuil: schrijf niet 一个一个的告诉她. 的 hoort bij bezit of bij een bijvoeglijk naamwoord vóór een zelfstandig naamwoord, 地 bij een bijwoord vóór een werkwoord. En 地 als partikel is de, als zelfstandig naamwoord dì (‘grond, aarde’).
Daarna lezen ze samen een tijdje. 我们 = wij: 我 + 们, de meervoudsuitgang met 亻 ‘mens’. 又 = weer, opnieuw: dezelfde handeling als eerder. 一起 = samen: 一 + 起 ‘opstaan, beginnen’ (走 ‘lopen’ + 己).
读 = lezen, hardop lezen: 讠 ‘spraak’ + 卖 ‘verkopen’; 读书 is lezen in een boek, vaak hardop of studerend. 了 achter 读 markeert de afgeronde handeling. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 ‘moment’ + 儿.
De volgorde is bijzonder: 读 + 了 + 一会儿 + 书. De duur staat tussen werkwoord en voorwerp. Dat is de gewone plek voor een tijdsduur: 我学了三年中文. Het werkwoord houdt zijn 了 direct achter zich.
Valkuil: 又 = weer (dezelfde handeling herhaalt zich), 再 = nog eens (een nieuwe keer, vaak toekomst). Zeg niet 我们又一起读书了一会儿: de duur hoort vóór 书. En 书 heeft hier geen maatwoord nodig; 一本书 telt exemplaren.
Drie dagen later gaat ze terug naar school. 过 = oversteken, voorbijgaan: 辶 ‘lopen’ + 寸. 过了三天 = ‘nadat er drie dagen voorbij waren’, een vaste tijdsaanduiding vooraan de zin. 三天 = drie dagen.
她 = zij. 回 = teruggaan: een omheining 囗 met 口 erin, het beeld van terugkeren naar binnen. 学校 = school (zin 69). De tweede 了 staat achteraan: 她回学校了 = ‘ze is weer op school’, een verandering van toestand — ze is niet meer ziek thuis.
Let op de twee 了’s: 过了三天 is actie-了 na het werkwoord (de dagen zijn voorbij), 回学校了 is de veranderings-了 aan het eind. In één zin kunnen beide soorten staan. Het patroon 过了 + tijd + ,+ zin is een gewone overgang in een verhaal.
Valkuil: 过 is hier een gewoon werkwoord ‘voorbijgaan’, niet het aspectpartikel 过 voor ‘ooit beleefd’ (我去过中国). Verwar 回 (terug) niet met 去 (heen, zin 69): 回学校 = terug naar school, 去学校 = naar school gaan.
Zodra hij haar ziet, moet hij lachen. 一 … 就 … is het vaste patroon voor ‘zodra … dan …’: 我一看见她,就笑了. 一 kondigt de eerste gebeurtenis aan, 就 de onmiddellijke reactie.
看见 = zien: 看 ‘kijken’ (hand 手 boven oog 目) + 见 ‘zien’ (een oog op poten). 她 = haar. 就 = ‘dan, meteen’, een bijwoord vóór het werkwoord. 笑 = lachen: 竹 ‘bamboe’ boven 夭, iemand die zich buigt. 了 achteraan = de verandering: van neutraal naar lachend.
De constructie is 一 + werkwoord 1 + voorwerp + ,+ 就 + werkwoord 2. Het tweede deel heeft geen onderwerp nodig als dat hetzelfde is; 我 hoeft niet herhaald. In de pinyin staat 一 als yī: in dit vaste patroon wordt het vaak zo uitgesproken, ook al zou de toonregel vóór een vierde toon yí geven.
Valkuil: verwar 就 (meteen, dan) niet met 才 (‘pas, alleen dan’), dat juist een late reactie aangeeft. En 了 hoort achteraan, want de gebeurtenis is nieuw; niet achter 看.
Ze bedankt hem dat hij haar is komen opzoeken. 谢谢 = dank je: 谢 met 讠 ‘spraak’ + 射; de verdubbeling is de gewone, hartelijke vorm. 你 = jij, hier ‘jou’.
来 = komen, het tegenovergestelde van 去. 看 = kijken, maar ook ‘bezoeken, opzoeken’: 看朋友 = een vriend opzoeken, zoals in zin 62 (去她家看她). 来看我 = ‘komen om mij te zien’; het tweede werkwoord zegt met welk doel je komt.
De constructie is 谢谢 + persoon + werkwoordgroep: 谢谢你来看我. Je kunt ook alleen 谢谢你 zeggen, of 谢谢你帮我 (zin 70). 来 + een ander werkwoord is een gewone reeks; er komt geen 的 of 得 tussen.
Valkuil: 谢谢 neemt geen hele zin als lijdend voorwerp; voor ‘bedankt dat …’ gebruik je 谢谢你 + werkwoord, zonder 因为 en zonder 了. En 看 alleen is ‘kijken, lezen’; dat het ‘bezoeken’ is, maak je uit de context op.
De verteller antwoordt op een bedankje en draait de rollen om: jij helpt mij óók vaak. 说 (shuō) = zeggen, met 讠, het spraakradicaal dat je ook in 话 en 词 ziet; rechts staat 兑. 我 = ik, 你 = jij (亻 + 尔).
也 (yě) = ook, altijd vóór het werkwoord, nooit achteraan zoals in het Nederlands. 经常 (jīngcháng) = vaak: 经 (纟 + 圣) + 常 (尚 + 巾). Het staat tussen onderwerp en werkwoord en is de nette tegenhanger van 常常; 有时 (zin 41-42) is de andere helft van dat paar.
帮 (bāng) = helpen (邦 + 巾), met de persoon direct erachter: 帮我, 帮你 (zin 28, zin 70). De volgorde is dus: 你 + 也 + 经常 + 帮 + 我 + 啊.
啊 (a) is een uitroeppartikel achteraan de zin; het maakt de toon levendig en een tikje verontwaardigd: “hoor, jij helpt mij anders ook vaak!” Zonder 啊 klinkt het als een droge mededeling. Valkuil: 也 nooit achteraan, en niet 帮忙我 — wel 帮我 (zin 28).
Na het gesprek trekt de verteller de conclusie: ik ben blij met zo'n vriend. 我 = ik. 很 (hěn) = heel, maar let op: bij een bijvoeglijk naamwoord als gezegde is 很 vaak niet meer dan een bruggetje — 我很高兴 klinkt gewoon als “ik ben blij”, niet als “ik ben héél blij”.
高兴 (gāoxìng) = blij, opgewekt; je zag het in zin 66 bij 她很高兴, waar 兴 (xìng) “opleven” is en 高 “hoog”. 有 = hebben, er is: met een hand boven 月, het werkwoord van bezit, met 没有 als ontkenning.
这样 (zhèyàng) = zo, op deze manier: 这 “dit” + 样 “vorm, manier” (木 + 羊). Met 的 wordt het een bepaling vóór een zelfstandig naamwoord: 这样的朋友 = “zo'n vriend”. Vergelijk 那样 (dat soort).
朋友 (péngyǒu) = vriend: 朋 is twee keer 月 naast elkaar, 友 toont twee handen boven elkaar — samen vasthouden. Zie zin 2 en 4. De constructie is 高兴 + 有: blij zijn om te hebben. Valkuil: niet 我有很高兴, en 的 mag hier niet weg: 这样朋友 is fout.
Twee dingen naast elkaar: samen leren en samen spelen. 我们 = wij: 我 + 们, en 们 (亻 + 门) is de meervoudsuitgang die alleen bij mensen werkt — niet bij dingen of dieren.
一起 (yìqǐ) = samen, letterlijk “op één plek”: 一 + 起 (走 + 己). Het staat vóór het werkwoord, nooit erachter: 一起学习, 一起玩. Je zag het al in zin 16, 18 en 74, telkens op precies deze plek.
学习 (xuéxí) = leren, studeren: 学 heeft een dak (冖) met een kind (子) eronder, 习 toont twee vleugels, het beeld van herhalen en oefenen. 玩 (wán) = spelen, plezier maken (王 + 元); in het noorden vaak 玩儿, en in 玩手机 betekent het “op je telefoon zitten”.
De tweede helft 也一起玩 heeft geen eigen onderwerp: 也 “ook” en de gedeelde 我们 uit het eerste lid. Dat weglaten is normaal Chinees; het Nederlands moet er “en” bij zeggen. Valkuil: 也 hoort vóór 一起, en de komma vervangt “en” — zeg niet 我们学习一起.
Nu gaat het over wederkerigheid: zij heeft het druk, ik help haar. 她 (tā) = zij, 女 “vrouw” + 也; 他 is dezelfde klank met 亻, 它 voor dingen. Alleen in schrift zie je het verschil, in spraak beslist de context.
有事 (yǒushì) = “iets hebben”, dus het druk hebben of hulp nodig hebben: 有 + 事 (een zaak, met 一 boven 口). Het is een vriendelijke, vage formule — je zegt niet meteen wát er is. Vergelijk 我有事, “ik kan niet, ik heb iets”. In zin 82 komt precies dezelfde wisseling terug.
会 (huì) betekent hier niet “kunnen omdat je het geleerd hebt” (zin 20 en 24), maar “zullen, gaan”: 我会帮她 = “ik zal haar helpen”, een belofte. 帮 + persoon, zoals in zin 28 en 70.
De opbouw is een conditionele parataxis: 她有事,我会帮她 — twee zinnen naast elkaar, zonder 如果 … 就. Wil je het expliciet, dan voeg je 就 toe: 她有事,我就会帮她. Valkuil: 有事 is geen “zaken doen”.
Dezelfde vorm als zin 81, maar met de rollen omgekeerd: nu helpt de vriendin. Naast elkaar gelezen zijn 81 en 82 een paar: identieke constructie, andere inhoud — juist daardoor leer je het patroon.
我 = ik, 有事 = het druk hebben (有 + 事), 她 = zij (女 + 也). 也 (yě) = ook, na het onderwerp en vóór 会: 她也会帮我. Nooit helemaal vooraan, nooit achteraan.
会 (huì) = zullen, gaan — dezelfde belofte-lezing als in zin 81, niet de “geleerd hebben”-lezing van zin 20. 能 is “in staat zijn”, 可以 “mogen”; 会 drukt hier toekomst plus bereidheid uit.
De conditionele parataxis is identiek: 我有事,她也会帮我. Het eerste lid noemt de situatie, het tweede het gevolg; 也 maakt het wederkerig, zoals in zin 78 (“ook jij helpt mij”). Valkuil: niet 也会她帮我 — het onderwerp 她 blijft vóór 也. En 帮我 is niet 帮忙: 帮忙 staat alleen (zin 28).
De slotvraag van het filmpje, rechtstreeks aan de kijker. 你 = jij (亻 + 尔, zie zin 78). 有 = hebben, en 有 is meteen het werkwoord waarop het antwoord ja of nee is: 有 of 没有.
这样 (zhèyàng) = zo, zo'n: 这 “dit” + 样 “manier” (木 + 羊). 的 maakt er een bepaling van: 这样的好朋友 = “zo'n goede vriend”. Je zag 这样的 in zin 79; hier komt 好 er nog tussen, en dat mag: 这样的 + 好 + 朋友, soort vóór kwaliteit.
好 (hǎo) = goed, 女 + 子 (zin 2). 朋友 (péngyǒu) = vriend, 朋 twee keer 月, 友 twee handen. 吗 (ma, 口 + 马) = vraagpartikel: het verandert een mededeling in een ja/nee-vraag zonder de woordorde aan te raken.
Let op de toon: 你 en 有 zijn beide derde toon, dus je hoort ní yǒu. Valkuil: gebruik 吗 niet samen met 有没有 (niet 你有没有吗), en antwoord met het werkwoord zelf: 有,我也有这样的朋友, of 没有.