Een jonge vrouw wordt ziek wakker, gaat met haar moeder naar het ziekenhuis, krijgt rust, water en medicijnen voorgeschreven en knapt de volgende dag weer op.
大家 = iedereen. 大 toont een mens met gespreide armen, dus “groot”; 家 heeft 宀 (dak) boven 豕 (varken) en betekent “huis, familie”. 大家 gebruik je voor “alle mensen hier”, bijvoorbeeld aan het begin van een filmpje. 好 = goed: 女 (vrouw) + 子 (kind). 大家好 opent een filmpje: “hallo allemaal”.
今天 = vandaag: 今 “nu” + 天 “dag, hemel” (一 boven 大). 想 = denken, willen: 相 (木 + 目, goed kijken) boven 心 “hart”; 想 + werkwoord = van plan zijn. 说一说 is V + 一 + V: “even zeggen, kort aanstippen”, los en vriendelijk.
生病: 生 gaat over leven en geboren worden; 病 heeft het ziekteradicaal 疒 met 丙 eronder, samen “ziek worden, ziek zijn”. Volgorde: tijd (今天) → onderwerp (我) → 想 + werkwoord. De 一 in 说一说 blijft staan; 说一说说 bestaat niet.
Valkuil: 大家好 is een groet, geen mededeling dat iedereen goed is. In zin 2 komt 生病 terug, daar met 了.
昨天 = gisteren: 昨 heeft 日 (zon, dag) links en 乍 rechts, dat tweede deel geeft vooral de klank; 天 is “dag”. 生病 ken je al: 生 “leven, geboren worden” + 病 met 疒, het ziekteradicaal.
了 is geen verleden tijd, maar een partikel: het markeert dat de handeling afgerond is of dat er een nieuwe situatie is. 昨天我生病了 = “gisteren ben ik ziek geworden, ik was ziek”. Zonder 了 klinkt 昨天我生病 onaf, alsof er nog iets moet volgen.
De volgorde is tijd + onderwerp + werkwoord + 了. Ontken je, dan verdwijnt 了: 昨天我没生病. Vragen kan met 吗: 你生病了吗? De toon van 了 is neutraal en kort, nooit beklemtoond.
Valkuil: Nederlanders zoeken een woord voor “was”; 了 betekent niet “was”. Bij een gewoonte (“elke dag”) gebruik je geen 了. In zin 10 zie je 了 opnieuw in 怎么了, daar als “wat is er veranderd?”.
早上 = ochtend: 早 (日 + 十) betekent “vroeg”, 上 is “boven, eerste deel”. 早上 is de vroege ochtend; 上午 is het hele blok tot twaalf uur.
起床 = uit bed komen: 起 heeft 走 “lopen” en 己 “zelf”; 床 is 广 (afdak) + 木 (hout), dus “bed”. 时候 = moment: 时 (日 + 寸) + 候 (亻 + 侯, dat de klank aangeeft).
的 is hier geen bezit, maar een schakel: 起床的时候 = “het moment van opstaan”, dus “toen ik opstond”. De regel is: zin + 的时候 = “toen/wanneer …”. De komma laat zien dat de hoofdzin nog komt.
Valkuil: het Nederlands zegt “toen ik opstond” zonder extra woord; het Chinees heeft 的时候 nodig en 的 mag niet weg. De tijd staat vooraan, net als in zin 2. In zin 4 volgt de hoofdzin.
觉得 = voelen, vinden: 觉 heeft boven een kap als in 学 en onder 见; het heeft twee lezingen: jué “voelen” en jiào “slapen” (in 睡觉). 觉得 + oordeel = “ik vind, ik voel dat”.
身体 = lichaam, gezondheid: 身 is een oud lichaamsteken, 体 = 亻 (mens) + 本 (wortel, oorsprong). 舒服 = comfortabel: 舒 = 舍 + 予; 服 heeft links 月, het “vlees”-radicaal. 不舒服 = je niet lekker voelen, een milde manier om te zeggen dat je ziek bent.
Grammatica: 觉得 + een hele zin. 不 staat direct voor 舒服; een 了 is niet nodig, want het gaat om een toestand. Je kunt ook 我觉得不舒服 zeggen, maar 身体不舒服 is de vaste combinatie.
Valkuil: zeg niet 我不舒服身体; het onderwerp 身体 staat binnen de zin na 觉得. In zin 5 wordt de klacht concreter met 有点儿疼, in zin 11 komt 身体 terug.
头 = hoofd: boven 大 (mens met gespreide armen) staan twee puntjes; het is de vereenvoudigde vorm van 頭. 的 is hier bezit: 我的头 = “mijn hoofd”.
有点儿 = een beetje, nogal: 有 + 一 + 点 + 儿; 点 is 占 + 灬. Het staat vóór een bijvoeglijk naamwoord en klinkt vaak als een klacht: 有点儿疼 = “het doet een beetje pijn”. 疼 = pijn doen: 疒 (ziekte) + 冬.
De volgorde is: bezit + lichaamsdeel + 有点儿 + bijvoeglijk naamwoord. 有 is hier geen werkwoord “hebben”, maar een vast onderdeel van het bijwoord. Je kunt ook 我头疼 zeggen, zonder 的; dat is zelfs gewoner (zin 11).
Valkuil: verwar 有点儿 niet met 一点儿. 有点儿 staat vóór het bijvoeglijk naamwoord, 一点儿 komt erna of bij een zelfstandig naamwoord. In zin 11 zie je de kortere vorm 头疼 terug.
也 = ook. Het is een klein functiewoord zonder bruikbare componenten; je leert het door zijn plaats: na het onderwerp, vóór het werkwoord of bijwoord. 很 = heel, zeer: 彳 (stappen) + 艮.
累 = moe: 田 (veld) boven 糸 (draden); denk aan “je hebt je rot gewerkt op het veld”. Dat is een ezelsbrug, geen bewezen herkomst. Het woord heeft één lettergreep en de toon is de vierde: lèi.
Grammatica: 我 + 也 + 很 + 累. 也 staat nooit vóór het onderwerp. 很 is bij een kaal bijvoeglijk naamwoord bijna verplicht: 我很累 klinkt gewoon, 我累 klinkt als een tegenstelling (“ík ben moe, niet hij”).
Valkuil: vertaal 很 niet altijd als “heel”. In 我很累 is het vaak niet meer dan een koppelwoord tussen onderwerp en bijvoeglijk naamwoord. In zin 11 komt 也 + 累 terug in 身体也累.
想 = willen, denken (zin 1). 不想 = niet willen: 不 staat direct vóór 想 en ontkent dus het willen, niet het eten. 吃 = eten: 口 (mond) + 乞.
早饭 = ontbijt: 早 “vroeg” + 饭 “gekookte rijst, maaltijd”; 饭 is 饣 (voedsel) + 反. De reeks is 早饭, 午饭, 晚饭: ontbijt, lunch, avondeten. Een maaltijd tel je met 顿: 一顿早饭.
Grammatica: 不想 + werkwoord = “geen zin hebben om te …”. Wil je “niet eten” als verbod zeggen, dan gebruik je 不要 + werkwoord; dat klinkt veel stelliger. 不 wordt vóór een vierde toon bú, maar 想 is derde toon, dus 不想 blijft bù xiǎng.
Valkuil: 我不想吃早饭 betekent niet “ik wil niet ontbijten” als bevel, maar “ik heb geen trek”. In zin 8 gaat het verder met 只想 (“ik wil alleen maar”), in zin 12 komt 要 terug.
只 = alleen maar: 口 + 八; let op de toon: zhǐ “alleen”, maar zhī is een maatwoord voor dieren. 想 = willen (zin 7). 只想 + werkwoord = “ik wil alleen maar …”.
再 = opnieuw, nog eens; het wijst vooruit, naar wat nog komt. 睡 = slapen: 目 (oog) + 垂 (neerhangen); ezelsbrug: je oog hangt naar beneden. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 + 儿; 会 betekent hier niet “kunnen”, het hoort bij het woord.
Grammatica: 再 + werkwoord = “nog even, opnieuw (in de toekomst)”. 睡一会儿 heeft een duuraanvulling: “een tijdje slapen”. Een 了 is niet nodig, want dit is een wens, geen afgeronde handeling.
Valkuil: 再 gebruik je voor de toekomst, 又 voor het verleden (又睡了 = sliep weer). 一会儿 is een tijdsduur, 一下 is “even” bij een korte handeling. In zin 7 stond 想 al; hier wordt het 只想.
妈妈 = mama: 妈 = 女 (vrouw) + 马; 马 geeft de klank. Verdubbeling maakt het woord kinderlijk en warm. 看 = kijken: boven 目 (oog) staat een hand, ezelsbrug “de hand boven de ogen”.
见 = zien: 目 + 儿. 看见 = te zien krijgen: 看 alleen is “kijken”, 见 voegt het resultaat toe. 这样 = zo, op deze manier: 这 (辶 + 文) + 样 (木 + 羊).
Grammatica: 看见 + voorwerp + 这样. 这样 beschrijft de toestand van “mij”: “ze zag me er zo bij zitten”. Er staat geen 了: 看见 bevat al het resultaat (je hebt het echt gezien), en de zin beschrijft verder hoe ik erbij zat.
Valkuil: 看 is kijken of lezen, 看见 is echt zien; “ik keek maar zag niets” vraagt 看了但没看见. In zin 10 vraagt mama verder, in zin 4 stond al hoe ik me voelde.
她 = zij: 女 (vrouw) + 也, dat de klank aangeeft. Zo zijn er 他 (hij), 她 (zij) en 它 (het). 问 = vragen: 门 (deur) + 口 (mond), je staat bij de deur te vragen.
怎么 = hoe: 怎 (乍 + 心) + 么. 怎么了 = “wat is er aan de hand?”, “wat scheelt er?”. De 了 markeert een verandering: er is iets gebeurd of iets is anders dan eerst.
Grammatica: 问 + persoon + vraagzin. Het vraagwoord 怎么 blijft op zijn plaats; er is geen inversie en geen 吗. 怎么 + 了 vraagt naar een toestand; 怎么样 vraagt “hoe is het, wat vind je ervan”.
Valkuil: 她问我怎么了吗 is dubbelop: 吗 hoort bij een directe vraag, niet bij een indirecte. In zin 11 volgt het antwoord, in zin 2 zag je 了 als afgeronde gebeurtenis.
说 = zeggen: 讠 (verkorte 言, “taal”) + 兑. 头疼 = hoofdpijn hebben: 头 “hoofd” + 疼 “pijn doen”. Het is een vaste combinatie; je hoeft geen 的 of 有 toe te voegen.
身体 = lichaam (zin 4). 也 = ook, 累 = moe (zin 6). De tweede zin is kort omdat het onderwerp 我 uit de eerste zin doorloopt; Chinees laat herhaling graag weg.
Grammatica: 我 + 说 + zin. Binnen die zin is 头疼 een mededeling over het onderwerp: “wat mijn hoofd betreft, het doet pijn”. 身体也累 heeft dezelfde vorm: onderwerp + 也 + bijvoeglijk naamwoord. Twee korte zinnen achter elkaar geven een opsomming van klachten.
Valkuil: 我头疼 is natuurlijker dan 我的头很疼; bij lichaamsdelen laat je 的 vaak weg. In zin 5 stond nog 我的头有点儿疼, in zin 6 我也很累; hier komen beide terug in één antwoord.
妈妈 = mama (zin 9). 说 = zeggen (zin 11). 要 = willen, moeten, van plan zijn; de vorm (西 boven 女) is lastig, onthoud vooral het gebruik.
去 = gaan; 去 + plaats = “naar … gaan”, zonder voorzetsel. 医院 = ziekenhuis: 医 (匚, een open doos, + 矢, pijl) + 院 (阝, de plaatsradicaal, + 完 als klank). Een 医院 is het gebouw; de dokter is 医生, de apotheek 药店. Je telt ziekenhuizen met 家: 一家医院.
Grammatica: 说 + hele zin. Het onderwerp van 要去 staat niet in de zin: “ik”, “wij” of 妈妈 zelf, al naar de context. 要 + werkwoord = van plan zijn of moeten. Een 了 ontbreekt, want de gang naar het ziekenhuis moet nog gebeuren.
Valkuil: 要 klinkt als een besluit of verplichting, sterker dan 想; 会 betekent “zullen, kunnen”. Of het “ze wil” of “we gaan” is, maakt de context uit. In zin 7 stond 不想; hier staat het positieve 要.
休息 = rusten. 休 = 亻 (mens) naast 木 (boom): een mens die tegen een boom leunt (ezelsbrug). 息 = 自 (zelf; van oorsprong een neus) boven 心 (hart): je adem tot bedaren brengen. Samen: even op adem komen.
一下 = 一 + 下, geen “één keer naar beneden”, maar een vaste aanvulling na een werkwoord: 休息一下 = “even rusten”. 休息休息 klinkt net zo luchtig.
Grammatica: 我说 + hele zin; in die zin staat 我 opnieuw, ook al is het dezelfde persoon. 想 + werkwoord = “willen, van plan zijn”. Verleden tijd wordt niet vervoegd; de context draagt dat.
Gebruik: tegen je moeder of de dokter, als je even wilt gaan liggen. Het klinkt beleefd en moe, niet als een weigering.
Valkuil: 一下 is geen maatwoord voor “rust” en geen “een uur”; voor een duur zeg je 休息一会儿 (zin 8). In zin 11 stond dezelfde indirecte rede: 我说头疼.
妈妈 = 女 (vrouw) + 马 (paard, geeft de klank mā), verdubbeld tot een warm woord. 说 = 讠 + 兑, “zeggen”. 不 is het gewone ontkenningswoord; je leert het door zijn plaats: direct vóór het woord dat het ontkent.
可以 = mogen, kunnen. 可 heeft 口 onder een haakvorm; 以 heeft 人 links. Samen drukken ze toestemming of mogelijkheid uit. 不可以 = “dat mag niet”, een duidelijk verbod.
Grammatica: 妈妈说 + zin, opnieuw indirecte rede zonder 吗. 不 + 可以 is de ontkenning van mogen; voor “niet in staat zijn” gebruik je 不能. Een 了 is hier niet nodig: het verbod geldt nog.
Gebruik: kort en beslist, zoals een ouder tegen een ziek kind. Verzachten kan met 不可以哦 of 不太可以.
Valkuil: 不可以 klinkt stelliger dan “liever niet”. En zegt mama “we mogen niet” of “jij mag niet”? Het onderwerp ontbreekt; de context vult “wij” in, net als in zin 12 bij 要去医院.
所以 = daarom, dus: 所 (户 “deur” boven 斤 “bijl”) + 以. Het voegwoord leidt een gevolg in. De vorige zin noemt vaak de oorzaak; 所以 hoeft niet met 因为 samen te gaan.
穿 = aantrekken, dragen: boven 穴 (holte, gat), onder 牙 (tand). Ezelsbrug: je arm door de mouwopening. 好 = 女 + 子, “goed”; na een werkwoord betekent het “klaar, af”. 穿好衣服 = “zich aangekleed hebben”, het resultaat telt.
衣服 = kleding: 衣 is een oud kledingstuk met mouwen, 服 heeft 月 (vlees) en een rechterdeel met 卩. Het maatwoord is 件 (jiàn): 一件衣服.
Grammatica: 所以 staat vooraan, daarna onderwerp + werkwoord. 好 is hier een resultaatcomplement: 穿 + 好 = “klaar met aantrekken”. Een 了 mag, maar hoeft niet.
Valkuil: 穿 is voor kleding aan het lijf; voor schoenen zeg je ook 穿, maar voor een hoed 戴. In zin 14 staat de oorzaak, hier het gevolg met 所以.
我们 = wij: 我 + 们, en 们 (亻 + 门) is het meervoudsachtervoegsel voor personen. Gebruik het niet bij dingen: twee boeken zijn 两本书.
一起 = samen: 一 “één” + 起 (走 “lopen” + 己 “zelf”), dus “op één plek beginnen, samen op weg”. 出门 = de deur uit gaan: 出 toont een voet die uit een omhulling komt, 门 is een dubbele deur. Figuurlijk ook “op reis gaan”.
Grammatica: onderwerp + 一起 + werkwoord. 一起 staat vóór het werkwoord, nooit erna. 出门 is een werkwoord-objectcombinatie; je kunt er 了 tussen zetten: 出了门.
Gebruik: neutraal, beschrijvend: “we gingen samen naar buiten”, zonder nadruk op wie betaalt of wie beslist.
Valkuil: 一起 betekent niet “allemaal”; 都 is “allemaal”. En 出门 is niet per se “verhuizen”. In zin 15 stond het aankleden, hier het naar buiten gaan; in zin 17 volgt de bestemming.
医院 = 医 + 院. 医 heeft 匚 (een kist of doos) met 矢 (pijl) erin: ezelsbrug “de dokterstas”. 院 = 阝 (muur, gebouw) + 完 als klank, dus een omheind gebouw. Samen het ziekenhuis; de dokter zelf is 医生.
离 = afstand tot, verwijderd van. De vorm is complex (亠, 凶 en een onderstuk); onthoud hem als functiewoord. 我家 = mijn huis: 我 + 家 (宀 “dak” + 豕 “varken”, een huis met vee).
Grammatica: A + 离 + B + 远/近. Dus 医院离我家不远 = “het ziekenhuis is niet ver van mijn huis”. De afstand kan ook concreet: 离这里三公里. 离 is in deze constructie geen werkwoord “verlaten”.
Gebruik: je zegt dit om uit te leggen waarom je te voet of met de taxi gaat.
Valkuil: zeg niet 医院不远我家; 离 is verplicht. In zin 20 komt 到 “aankomen” terug, de andere kant van de afstand.
但是 = maar: 但 (亻 + 旦) + 是 (日 + 正). Het leidt een tegenstelling in; 可是 en 不过 doen hetzelfde, 不过 klinkt informeler.
不想 = niet willen: 不 ontkent 想, dus “geen zin hebben”, niet “niet mogen”. 走路 = lopen: 走 (土 + een voetvorm) betekent in het moderne Chinees “lopen”, niet “rennen”; 路 = 足 (voet) + 各 (klank), “weg”. 走路 is dus letterlijk “de weg lopen”.
Grammatica: 但是 + onderwerp + 不想 + werkwoord. 但是 staat bij voorkeur aan het begin van de tweede zin; binnen één zin kan ook: 我想去,但是不想走路.
Gebruik: je verzacht een weigering. Je geeft toe dat het ziekenhuis dichtbij is, maar lopen lukt niet.
Valkuil: 走路 is niet “de weg kwijt zijn”, en 走 alleen is hier geen “weggaan”. In zin 16 ging het om 出门, hier om de manier van gaan.
叫 = roepen, laten komen: 口 (mond) + 丩 (klank). 叫出租车 = een taxi roepen, er een laten komen. 出租车 = 出 “uit” + 租 “verhuren” + 车 “voertuig”, dus “auto die verhuurd wordt”. Het maatwoord is 辆 (liàng): 一辆出租车.
了 na 叫 markeert dat de handeling afgerond is: mama heeft de taxi gebeld. Het is geen verleden tijd; 了 toont het resultaat. Zonder 了 zou 妈妈叫出租车 klinken als een gewoonte of een beschrijving.
Grammatica: onderwerp + werkwoord + 了 + voorwerp. Bij een voorwerp dat nieuw is, blijft 了 direct achter het werkwoord, zoals hier. Ontkenning: 妈妈没叫出租车, zonder 了.
Gebruik: dit is de normale manier om te zeggen dat iemand een taxi liet komen; 打车 is het alledaagse alternatief.
Valkuil: 叫 betekent hier niet “heten”; 我叫… is “ik heet…”. In zin 2 zag je 了 bij 生病, hier bij een handeling met een voorwerp.
就 = meteen, dan, precies: de vorm heeft 京 (hoofdstad) en 尤. Als bijwoord staat het vóór het werkwoord en trekt de zin naar “eerder dan verwacht”: 很快就… = “wel heel snel”.
到 = aankomen: 至 (aankomen) + 刂 (mes). 医院 ken je uit zin 17. 很快 = heel snel: 很 + 快 (忄 “hart” + 夬), “vlug”.
Grammatica: 就 + werkwoord + 了. Die combinatie is een vaste greep: 就到了 = “we zijn er al, sneller dan gedacht”. De 了 achteraan markeert de nieuwe situatie: we zijn nu ter plaatse. Zonder 了 klinkt 我们很快就到医院 onaf.
Gebruik: je vertelt het als een opluchting; de reis viel mee.
Valkuil: 就 is geen “alleen maar” (dat is 只) en geen “dan” als logisch gevolg (dat is 那么). In zin 19 werd de taxi gebeld, hier komt de aankomst; in zin 21 ben je binnen.
里 = binnen, in: 田 (veld) boven 土 (aarde); oorspronkelijk een stuk grond, nu vooral “binnenkant”. 医院里 = “in het ziekenhuis”. Na een plaats is 里 vaak optioneel: 医院有很多人 kan ook.
有 = hebben, er is: 又 (hand) boven 月 (vlees), ezelsbrug “een hand met een stuk vlees”. Voor “er zijn” gebruik je dezelfde vorm: 医院里有很多人 = “er waren veel mensen in het ziekenhuis”.
很多 = heel veel: 很 + 多 (twee keer 夕 “avond”, dus veel dagen). 人 is een oud teken van een mens in profiel.
Grammatica: plaats + 里 + 有 + hoeveelheid + zelfstandig naamwoord. 很多 staat vóór 人; een maatwoord is niet nodig, 很多 vervangt het. Vraag: 医院里人多吗?
Gebruik: een neutrale beschrijving van de wachtkamer; 人很多 kan ook, met 人 als onderwerp.
Valkuil: 里 is hier geen “binnenplaats”, en 有 vervoegt niet. In zin 22 komt dezelfde 有-zin terug met 也 en 一些.
也 = ook, net als in zin 6. Het staat na het onderwerp en vóór 有: 也有一些小孩儿. 有 = er is/zijn, 一些 = een paar, wat: 一 + 些 (此 + 二), een onbepaalde hoeveelheid.
小孩儿 = kindje: 小 (drie streken, “klein”), 孩 = 子 (kind) + 亥 (klank), 儿 is oorspronkelijk een paar beentjes. De 儿 op het einde is noordelijke uitspraak (erhua); 小孩 of 孩子 is neutraler. Maatwoord: 个.
Grammatica: 也 + 有 + 一些 + zelfstandig naamwoord. 一些 hoort bij een meervoudig idee en laat het maatwoord weg. De zin heeft geen onderwerp: hij sluit aan bij 医院里 uit zin 21.
Gebruik: opsommend, je kijkt rond in de wachtkamer. 也 maakt duidelijk dat er naast de volwassenen ook kinderen zaten.
Valkuil: 一些 is geen “een beetje” bij een bijvoeglijk naamwoord; dan zeg je 有点儿 (zin 5). En 小孩儿 wordt niet meervoudig met 们. In zin 23 gaat de beschrijving verder met 有些.
有些 = sommige: 有 + 些, dezelfde 些 als in 一些. 有些 + zelfstandig naamwoord = “een deel van de mensen”. Let op: 有些 + bijvoeglijk naamwoord betekent “nogal”, zoals 有些冷.
人 ken je. 在 = zijn, zich bevinden: 土 (aarde) met een dakje en een streep erboven; als voorzetsel “in, op”, als hulpwerkwoord “aan het … zijn”. 坐 = zitten: twee mensen (人人) op de grond (土), een echt beeldteken.
着 (zhe, neutrale toon) is een partikel dat een toestand vasthoudt: 坐着 = “zittend, in gezeten toestand”. Samen: 在 + 坐 + 着 = “zaten”, een doorgaande toestand in het verleden.
Grammatica: 有些 + 人 + 在 + werkwoord + 着. 在 + werkwoord maakt de handeling gaande; 着 beschrijft vooral de houding.
Valkuil: 着 is geen “deed” en geen verleden tijd; het zegt niets over wanneer. Verwar 在 + V + 着 niet met 在 + plaats. In zin 24 staat dezelfde 有些人在… zonder 着, met 等.
有些 en 人 ken je uit zin 23: “sommige mensen”. 在 + werkwoord = aan het … zijn; 等 = wachten: boven 竹 (bamboe), onder 寺 (tempel). Ezelsbrug: bij de tempelpoort wachten, met een bamboestok in de hand.
医生 = dokter: 医 (de dokterstas, 匚 + 矢) + 生 “leven, geboren worden”, dus iemand die met leven en gezondheid bezig is. Maatwoord 位 of 个: 一位医生.
Grammatica: 有些 + 人 + 在 + 等 + 医生. 在 vóór het werkwoord maakt de handeling aan de gang; in het verhaal vertaal je met “waren aan het wachten”. Een 着 is hier niet nodig: 等着 kan wel, maar benadrukt de houding.
Gebruik: je beschrijft de wachtkamer; de nadruk ligt op het wachten, niet op het zitten van zin 23.
Valkuil: 等 + persoon betekent “wachten op iemand”. En 在 + 等 is geen “in het wachten”. In zin 30 roept de dokter mij naar binnen, het einde van het wachten.
和 = "en, samen": links 禾 (graan), rechts 口 (mond) — ezelsbrug: samen aan tafel graan eten. 妈妈 = mama: 女 (vrouw) + 马 (paard, klank), verdubbeld tot een warm woord. 也 = ook, leer het als één blok. 坐 = zitten: twee keer 人 (mens) op 土 (aarde). 下 = naar beneden; 坐下 = gaan zitten. 了 rondt de handeling af: ze zaten nu.
Grammatica: 和 verbindt naamwoorden, nooit zinnen. 也 staat na het onderwerp en vóór het werkwoord: 我和妈妈也坐下了. In het Chinees staat 我 vooraan. 坐下 is al "zitten gaan"; 坐 alleen is de toestand.
Gebruik: een vertelzin in de wachtkamer. De 了 markeert het moment. In zin 23 beschrijft 着 juist de aanhoudende toestand.
Valkuil: niet 也我和妈妈; 也 hoort binnen de zin. Verwar 坐 niet met 做 (doen) of 座 (zitplaats). Dezelfde 也 na het onderwerp zie je in zin 6 (我也很累).
等 = wachten: boven 竹 (bamboe), onder 寺 (tempel), dat vooral de klank geeft. Ezelsbrug: onder de bamboe bij de tempel sta je te wachten. 我们 = wij: 我 + 们, meervoud alleen bij personen. 一会儿 = een tijdje: 一 + 会 (hier "ogenblik") + 儿, de noordelijke -r-uitgang.
Grammatica: V + 了 + tijdsduur = "heeft X lang gedaan". 我们等了一会儿 = we hebben even gewacht. De 了 staat na het werkwoord en vóór de duur; die duur is een tijdsbepaling, geen lijdend voorwerp. "Twee uur wachten" is 我们等了两个小时.
Gebruik: 一会儿 klinkt luchtig en spreektaal, de natuurlijke manier om "even" te zeggen: 请等一会儿. In geschreven taal zie je eerder 片刻.
Valkuil: 一会儿 is geen "uur" en geen maatwoord; voor "even rusten" zeg je 休息一下 (zin 13). Niet 等了一会儿了: de duur zit al in 一会儿. Dezelfde 了 + duur staat in zin 55 (我睡了两个小时).
觉得 = voelen, vinden. 觉 heeft boven een verouderde vorm van 学 (leren) en onder 见 (zien): ezelsbrug — door te zien leer je, zo "vind" je iets. 得 = 彳 + 旦 + 寸; als tweede lettergreep klinkt het neutraal (juéde). 有点儿 = een beetje: 有 + 一 + 点 (puntje) + 儿. 冷 = koud: 冫 (ijs, twee druppels) + 令.
Grammatica: 觉得 + zin of bijvoeglijk naamwoord, zonder 是: 我觉得冷, niet 我是冷. 有点儿 + bijvoeglijk naamwoord geeft een kleine, vaak onaangename mate: "het is me wat koud". Na een werkwoord betekent 一点儿 "een beetje": 喝一点儿水.
Gebruik: typisch tegen de dokter of je moeder. 有点儿 verzacht; 很冷 is veel stelliger. In een koude wachtkamer klinkt dit heel gewoon.
Valkuil: niet 我有点儿觉得冷; 有点儿 hoort bij 冷. Verwar 冷 niet met 令. Dezelfde constructie staat in zin 5 (我的头有点儿疼); het verschil met 一点儿 zie je in zin 51.
给 = geven: 纟 (zijde) + 合 (samen, klank). 水 = water, van oorsprong een tekening van stromend water. 喝 = drinken: 口 (mond) + 曷. Let op 渴 (kě, dorst): zelfde klank, ander radicaal — 口 tegenover 氵.
Grammatica: 给 + persoon + ding + werkwoord = "aan iemand iets geven om te ...". 妈妈给我水喝 = mama gaf me water te drinken. 喝 is geen infinitief met "om te"; het Chinees rijgt werkwoorden aaneen. 给 kan ook "voor" zijn: 妈妈给我做饭 (zin 50).
Gebruik: alledaags en zorgzaam. 给 is breed: geven, voor iemand doen, "naar" in 给我打电话. De volgorde beslist: staat het ding tussen 给 en het werkwoord, dan is het "geven".
Valkuil: niet 妈妈给水我喝; de persoon komt direct na 给. "Dorst hebben" is 我渴了, niet 我喝了. Dezelfde 给 + persoon + werkwoord zie je in zin 39 en zin 50.
过 = voorbijgaan: 辶 (lopen) + 寸 (hand). Je ziet het in 走过 (voorbijlopen). 了 maakt de handeling afgerond. 二十分钟 = twintig minuten: 二 + 十 + 分 (minuut; 八 + 刀, "verdelen") + 钟 (klok; 钅 + 中).
Grammatica: 过了 + tijdsduur + , = "na X te zijn verstreken". 过了二十分钟,医生让我进去 = twintig minuten later liet de dokter me binnen. 二十分钟后 kan ook; 过了... benadrukt het verstrijken. 分钟 is zelf de tijdseenheid, zonder maatwoord.
Gebruik: de verteller vat de wachttijd samen. Zo'n tijdstap houdt het verhaal in tempo.
Valkuil: niet 两十分钟: 两 staat alleen vóór een maatwoord voor "twee" (两个人); in 二十 blijft 二. 二十分 zonder 钟 klinkt als een score van twintig punten. Dezelfde tijdstap zie je in zin 20; het wachten in zin 26.
医生 = dokter: 医 (geneeskunde; in een omhullende 匚 zit 矢, een pijl — ezelsbrug: de dokterstas met pijl) + 生 (leven). Samen: iemand die met leven en genezen bezig is. 让 = laten: 讠 (woord) + 上 (boven). 进去 = naar binnen: 进 (辶 + 井) + 去 (weggaan).
Grammatica: 让 + persoon + werkwoord = "iemand iets laten doen". 医生让我进去 = de dokter liet me binnen. Causatief: 我 is onderwerp van 进去 én voorwerp van 让. Voor een bevel klinkt 让 wat direct.
Gebruik: in de wachtkamer, als de dokter je wenkt. 进去 is "naar binnen, van de spreker af"; sta je zelf binnen en komt iemand naar jou, dan zeg je 进来. Dat verschil tussen 去 en 来 is essentieel.
Valkuil: verwar 让 niet met 请 (beleefd vragen) of 叫 (roepen). Niet 进去里面; 进去 bevat "naar binnen" al. Dezelfde constructie zie je in zin 40 en zin 60 (他让我多休息).
他 = hij: 亻 + 也 (klank). 问 = vragen: 门 (deur) + 口 (mond) — ezelsbrug: je staat aan de deur en vraagt. 我 = ik; links een hand, rechts 戈 (speer), een oude wapenvorm die als "ik" werd geleend. 哪里 = waar: 哪 (口 + 那) + 里 (田 + 土, "binnen"). 疼 = pijn doen: 疒 (ziektebed) + 冬 (winter) — ezelsbrug: ziek in de winter.
Grammatica: 问 + persoon + vraagwoordzin. In een indirecte vraag blijft de woordvolgorde staan en valt 吗 weg: 他问我哪里疼 = hij vroeg waar het pijn deed. Niet 他问我哪里疼吗. 哪里 staat vóór 疼, op de plaats van het antwoord.
Gebruik: de standaardvraag van de dokter. 哪里 is iets formeler dan het noordelijke 哪儿; beide hoor je. 哪里哪里 is ook een bescheiden "welnee".
Valkuil: 疼 is geen zelfstandig naamwoord; "de pijn" is 疼痛 of 痛. Dezelfde indirecte vraag staat in zin 10; het antwoord volgt in zin 32.
说 = zeggen: 讠 (woord) + 兑. 头 = hoofd; de vereenvoudigde vorm heeft 大 met twee punten, de traditionele 頭 bevat 頁 (hoofd). 疼 = pijn doen (ziektebed + winter). 头疼 = hoofdpijn hebben, "hoofd + pijn".
Grammatica: 我说 + zin, indirecte rede zonder voegwoord. Het onderwerp 我 wordt herhaald; het Chinees laat een onderwerp in een bijzin niet zomaar weg. 头疼 is werkwoordelijk: 我头疼, niet 我的头是疼. Zo ook 肚子疼 en 牙疼.
Gebruik: het korte antwoord op de dokter. Letterlijk citeren kan ook: 我说:“我头疼。” In spreektaal is de vorm zonder 的 het gewoonst.
Valkuil: "mijn hoofd doet pijn" wordt 我头疼; 我的头疼 is niet fout, maar klinkt minder natuurlijk. Niet 我有头疼. Dezelfde mededeling stond in zin 11; 我说 + zin komt terug in zin 34.
又 = weer, bij een herhaalde handeling in het verleden; van oorsprong een rechterhand — ezelsbrug: de hand doet het nog eens. 问 = vragen (deur + mond). 吃 = eten: 口 + 乞. 什么 = wat: 什 (亻 + 十) + 么.
Grammatica: 又 + werkwoord = "weer" bij iets wat al gebeurd is; 再 + werkwoord = "weer" bij iets wat nog komt. 医生又问我 tegenover 明天再去. 吃了什么: 了 na 吃, de vraag gaat over een afgeronde handeling. 什么 staat achter het werkwoord, op de plaats van het antwoord.
Gebruik: het consult gaat door; 又 laat merken dat de dokter al eerder iets vroeg. Neutraal, niet ongeduldig. 又...又... = "én ... én ...", maar dat heb je hier niet.
Valkuil: verwar 又 (verleden) niet met 再 (toekomst). Niet 医生又问我吃了什么吗: bij 什么 geen 吗. De tegenstelling 又/再 zie je in zin 8; het antwoord staat in zin 34.
早上 = ochtend: 早 (日, zon, boven 十, "vroeg") + 上 (boven). 没有 = niet hebben, en de ontkenning van een afgeronde handeling: 没 (氵 + 殳) + 有 (hand + maan/vlees). 吃 = eten (mond + 乞).
Grammatica: 没有 + werkwoord = "heeft niet gedaan". De 了 verdwijnt: 我没有吃, nooit 我没有吃了. De tijd 早上 staat vóór het werkwoord: 我早上没有吃. In 我说早上没有吃 is het tweede 我 weggelaten omdat het al in 我说 zit; bij hetzelfde onderwerp mag dat.
Gebruik: een eerlijk, kort antwoord. 早上 zonder 今天 is "in de ochtend"; 今天早上 benadrukt vanmorgen. De dokter vraagt naar je eetpatroon, dus dit antwoord telt.
Valkuil: 没有 + 了 is dubbelop; 我早上没吃了 is fout. Verwar 没 (niet hebben/gedaan) niet met 不 (niet willen/zijn). Het positieve antwoord staat in zin 51; de vraag in zin 33.
看 = kijken: boven 手 (hand), onder 目 (oog) — een hand boven de ogen om in de verte te kijken. 他 = hij (亻 + 也). 我 = ik (hand + speer). 他 is de dokter uit zin 33.
Grammatica: V + 了 + V = iets even, kort doen. 他看了看我 = hij keek even naar me. De 了 staat tussen de twee werkwoorden; het is geen verleden tijd, maar een "beetje"-aspect. 看一下 kan ook. Niet 看了看我 of 看看了我.
Gebruik: 看了看 klinkt onderzoekend en terloops: de dokter monsterde me even. In een verhaal is het een klein gebaar, geen lange blik. Vergelijk 想了想 (even nadenken) en 笑了笑 (even lachen).
Valkuil: 了 is geen verleden tijd; 他看了我 betekent "hij keek naar me" zonder de nuance "even". De reduplicatie is de kern. Hetzelfde "even" zie je in zin 13 (休息一下); de vraag loopt door in zin 36.
也 = ook. 问 = vragen (deur + mond). 很多 = veel: 很 (zeer) + 多 (veel; twee keer 夕, avonden — ezelsbrug: de ene avond na de andere). 问题 = vraag, probleem: 问 + 题 (是 + 页, "op een pagina zetten"). Samen "iets waarover je vraagt", ook "probleem" in 没问题.
Grammatica: 很多 + naamwoord, zonder 的: 很多问题. De 了 na 问 markeert de afgeronde handeling: 问了很多问题. Het onderwerp 他 staat niet in deze zin; het loopt door uit zin 35, daarom kan de zin met 也 beginnen.
Gebruik: een vervolgzin in een verhaal, vaak met weggelaten onderwerp. De luisteraar weet uit de vorige zin wie het doet. 问题 is neutraal; 没问题 = "geen probleem".
Valkuil: niet 问了很问题; 很 is "zeer" en kan niet alleen "veel" zijn, daarom 很多. Begin niet elke zin met 也: alleen als het onderwerp doorloopt, zoals hier. Dezelfde zinbegin staat in zin 22; de vraag komt terug in zin 42.
医生 = dokter: 医 heeft een omhullende 匚 met 矢 (pijl) — ezelsbrug: de dokterstas; 生 = leven. 说 = zeggen: 讠 (woord) + 兑. 要 = willen of moeten: 覀 boven 女. 多 = veel: twee keer 夕 (avond). 休 = rusten: 亻 (mens) naast 木 (boom), iemand leunt tegen een boom. 息 = adem, rust: 自 boven 心 — jezelf tot rust brengen in je hart. Samen 休息 = rusten.
Grammatica: 说 + bijzin, zonder “dat”. 要 is hier geen toekomst maar een aanwijzing: je moet, het is nodig. 多 + werkwoord = “meer doen”: 多休息, 多喝水, 多 vóór het werkwoord. Gebruik: rustig doktersadvies, “je kunt maar beter”.
Valkuil: “veel rusten” is niet 休息很多; 很多 hoort bij dingen (很多人), 多 bij handelingen. 休息 is al een werkwoord, dus niet 做休息. Het advies komt terug in zin 38 en zin 60.
也 = ook. 要 = moeten, willen (覀 boven 女). 多 = veel (twee keer 夕, avond). 喝 = drinken: 口 (mond) + 曷. Let op 渴 (kě, dorst): zelfde klank, maar met 氵 in plaats van 口. 水 = water; de vorm is een oude tekening van stromend water.
Grammatica: deze zin hangt aan zin 37 vast. Het onderwerp 我 loopt door, daarom staat er alleen 也要多喝水. 要 + 多 + werkwoord + voorwerp: 多 staat direct vóór het werkwoord. 多喝水 = meer water drinken; 喝水多 klinkt als “veel gedronken hebben” en is hier fout.
Gebruik: het tweede deel van het doktersadvies. 也 maakt een opsomming zonder 和: eerst rust, dan water.
Valkuil: water “eet” je niet: 喝水, niet 吃水; 吃 hoort bij vast voedsel. Een maatwoord is niet verplicht, maar voor een hoeveelheid zeg je 一杯水 of 一瓶水. Dezelfde 多 + werkwoord zie je in zin 37; de hele zin komt terug als zin 67.
他 = hij: 亻 + 也. 给 = geven: 纟 (zijde) + 合. 开 = openen; in 开药 betekent het “voorschrijven”. 一些 = wat, enkele: 一 + 些. 药 = medicijn: 艹 (kruid) boven 约 — ezelsbrug: kruiden die je beter maken.
Grammatica: 给 + persoon + werkwoord + 了 + voorwerp. 他给我开了一些药 = hij schreef mij wat medicijnen voor. 给我 is de begunstigde; 了 staat na het werkwoord en vóór het voorwerp. 一些 is onbepaald en heeft geen maatwoord nodig; wil je tellen, zeg dan 一种药, “een soort medicijn”.
Gebruik: in de spreekkamer of aan de balie. 开 is hier een vaste combinatie met 药; los betekent het “openen” (开门) of “auto rijden” (开车).
Valkuil: “medicijn openen” slaat nergens op; 开药 is één begrip. Niet 他开给我一些药: de persoon staat direct na 给. Dezelfde 给 + persoon zie je in zin 28; het innemen volgt in zin 40.
让 = laten: 讠 (woord) + 上. 我 = ik, mij. 回 = terug: 囗 met 口 erin — ezelsbrug: terug naar binnen. 家 = huis: 宀 (dak) + 豕 (varken); onder één dak met je vee. 后 = na, achter. 吃 = eten: 口 + 乞.
Grammatica: 让 + persoon + werkwoord (zin 30): de dokter liet mij... 吃 is het tweede werkwoord; het voorwerp 药 blijft weg omdat het uit zin 39 bekend is. 回家后 = “na thuiskomst”: werkwoord + 后 maakt een tijdsbepaling, die vóór het werkwoord staat: 回家后吃 = na thuiskomst innemen. 后 gaat hier over volgorde in de tijd, niet over “achter”.
Valkuil: medicijnen “eet” je: 吃药, niet 喝药 (dat is voor vloeistof). Niet 让我回家后吃药了: 了 maakt er een afgeronde handeling van, terwijl dit een opdracht is. Dezelfde 让 zie je in zin 30; 回家后 komt terug in zin 49.
我 = ik. 对 = tegenover, jegens: links 又 (hand), rechts 寸 (hand, pols) — twee handen tegenover elkaar. 医生 = dokter (医 + 生). 说 = zeggen: 讠 + 兑. 谢谢 = dank je: 谢 = 讠 + 身 + 寸 — ezelsbrug: woorden, een buiging van het lichaam en een hand. Verdubbeld klinkt het hartelijker.
Grammatica: 对 + persoon + 说 = tegen iemand zeggen. 对 markeert de gesprekspartner, net als “tegen” in het Nederlands. 说谢谢 = “dank zeggen”; 说 krijgt hier een vaste woordgroep als inhoud. Ook mogelijk: 我跟医生说谢谢; 对 legt meer nadruk op de richting. Gebruik: beleefd en gewoon na een consult; 谢谢您 is formeel.
Valkuil: niet 我给医生说谢谢: 给 markeert de ontvanger van iets (zin 39), 对 de persoon tegen wie je praat. 对 betekent ook “juist” (不对) en “ten opzichte van” (我对中国菜感兴趣). Denk aan het 问 + persoon van zin 31.
妈妈 = mama: 女 (vrouw) + 马 (paard, klank), verdubbeld. 也 = ook. 问 = vragen: 门 (deur) + 口 (mond) — je staat aan de deur en vraagt. 了 rondt de handeling af. 一些 = wat, enkele. 问题 = vraag: 问 + 题 (是 + 页); ook “probleem”, zoals in 没问题.
Grammatica: 问 + 了 + 一些 + 问题. Het werkwoord staat vooraan, het voorwerp achteraan; 了 zit direct na 问. 也 staat na het onderwerp en vóór het werkwoord: 妈妈也问... Een vraag stellen aan iemand is 问 + persoon + 问题: 她问了我一个问题. Het maatwoord van 问题 is 个.
Gebruik: een vervolgzin in het verhaal; moeder stelt haar eigen vragen. 问题 is neutraal, 没问题 betekent “geen probleem”.
Valkuil: niet 问一些问题给医生; de persoon komt direct na 问, zonder 给. 问 alleen is “vragen”, 问题 is pas “een vraag”. Bijna dezelfde zin staat in zin 36 (也问了很多问题).
我们 = wij: 我 + 们, meervoud alleen bij personen. 就 = dan, meteen: links 京, rechts 尤. 出 = uit: twee bergen boven elkaar, ezelsbrug voor “naar buiten”. 来 = komen, in de richting van de spreker. Samen 出来 = naar buiten komen. 了 sluit de zin af.
Grammatica: 就 + werkwoord + 了 geeft een gevolg of volgende stap: “toen gingen we naar buiten”. 就 is geen “alleen” (只) en geen “pas” (才); het staat na het onderwerp en vóór het werkwoord. 出来 is een richtingscomplement: 出 geeft de richting, 来 het punt van de spreker. Vergelijk 进去 in zin 30: daar gaat het van de spreker af.
Gebruik: een snelle overgang in het verhaal, na het consult; 就 maakt het vlot en vanzelfsprekend.
Valkuil: niet 我们出来了就: 就 hoort vóór het werkwoord. Verwar 出来 niet met 出去. Dezelfde 就 zie je in zin 20 en zin 54 (就去睡觉了).
再 = dan, daarna; ook “opnieuw” bij iets in de toekomst. 去 = gaan. 旁边 = ernaast: 旁 (kant; onderaan 方) + 边 (辶 + 力). 的 verbindt de plaats met het zelfstandig naamwoord. 药店 = apotheek: 药 + 店 (广, gebouw met dak, + 占).
Grammatica: het onderwerp 我们 uit zin 43 loopt door. 再 + werkwoord zet een volgende stap in de reeks: eerst het ziekenhuis, dan de apotheek. plaats + 的 + zelfstandig naamwoord: 旁边的药店, de apotheek ernaast. De plaats zelf staat met 在 achteraan: 药店在旁边.
Gebruik: de verteller schakelt over naar het volgende punt van het uitje; 再 klinkt als “en toen nog”, niet als “weer”.
Valkuil: verwar 再 niet met 又: 又 hoort bij het verleden (zin 33), 再 bij wat nog komt. Niet 去再旁边的药店. Het eerdere 再 zie je in zin 8 (再睡一会儿).
妈妈 = mama (女 + 马). 买 = kopen; in het traditionele 買 zie je 贝 (schelpengeld) onder een net — ezelsbrug: geld in een net. 了 maakt de aankoop afgerond. 药 = medicijn: 艹 (kruid) + 约.
Grammatica: 买 + 了 + voorwerp. 了 direct na het werkwoord markeert de voltooide handeling; het is geen verleden tijd, want 明天吃了药再来 kan ook. Bij ontkenning verdwijnt 了: 妈妈没买药. 药 is een stofnaam zonder maatwoord; tel je verpakkingen, dan zeg je 一盒药 of 一瓶药.
Gebruik: het vervolg op de apotheek van zin 44; 买 is neutraal, 购买 klinkt zakelijk.
Valkuil: 买 (mǎi, kopen) en 卖 (mài, verkopen) verschillen alleen in toon. Ezelsbrug: 卖 heeft een extra 十 bovenop 买 — extra geld. Dezelfde 了 + voorwerp zie je in zin 39; 买 komt terug in zin 46.
也 = ook. 买 = kopen. 了 = afgeronde handeling. 一些 = wat, een paar: 一 + 些. 水 = water, een oude tekening van stromend water.
Grammatica: de zin is een verkorting van 妈妈也买了一些水; het onderwerp 妈妈 uit zin 45 loopt door. 也 + werkwoord + 了 + 一些 + voorwerp. 一些 kan zowel bij telbare dingen (一些问题, zin 42) als bij stoffen staan (一些水). 水 heeft geen maatwoord, maar met een hoeveelheid wel: 一瓶水, 一杯水.
Gebruik: een opsomming in twee zinnen: medicijnen én water. Dat 也 valt in spreektaal vaak licht, bijna als “en ook nog”.
Valkuil: niet 一个水, en geen 们 achter 水: 们 hoort alleen bij personen. Verwar 一些 niet met 一点儿: 一些 is “een aantal, wat”, 一点儿 is “een beetje” (zin 27, 有点儿). Dezelfde 也 + werkwoord zie je in zin 42.
我们 = wij. 坐 = zitten: twee keer 人 (mens) op 土 (aarde) — twee mensen op de grond. 出租车 = taxi: 出 (uit) + 租 (huren; 禾 + 且) + 车 (wagen) — een auto die je huurt. 回家 = naar huis: 回 (terug) + 家 (huis).
Grammatica: 坐 + vervoermiddel = met ... gaan. 坐出租车 = met de taxi; het vervoermiddel staat als kaal zelfstandig naamwoord, zonder 的 of maatwoord. 回家 is een vaste combinatie: 回 + 家, en je zegt niet 去回家. De volgorde is dus: 坐, dan het middel, dan de bestemming.
Gebruik: de gewone manier om te zeggen hoe je reist: 坐车, 坐飞机, 坐地铁. 打车 betekent “een taxi pakken” en is nog alledaagser.
Valkuil: 坐 is niet altijd “zitten”; met een voertuig betekent het “meerijden”. Niet 我们坐出租车去回家. Dezelfde taxi komt uit zin 19 (妈妈叫了出租车); 坐 als zitten staat in zin 25.
我 = ik. 在 = zich bevinden: onderaan 土 (aarde) — ezelsbrug: stevig op de grond staan. 车 = wagen. 车上 = in de auto, aan boord: 上 betekent hier “op, in”. 不想 = niet willen: 不 + 想 (相 + 心). 说话 = praten: 说 + 话 (讠 + 舌, woorden met je tong).
Grammatica: 在 + plaats + werkwoord: de plaats staat na het onderwerp en vóór het werkwoord. 我在车上不想说话 = ik wilde in de auto niet praten. 在 is hier een voorzetsel, geen progressief markeerder; 我在说话 zou “ik ben aan het praten” zijn. 不想 + werkwoord = niet willen.
Gebruik: moe en stil na het consult. 说话 is onovergankelijk; de inhoud noem je met 说 + iets (我说谢谢).
Valkuil: “in de auto” is 车上, niet 车里, voor vervoer. Zeg niet 我车上在不想说话: 在 hoort vóór 车上, en de plaats vóór 不想. Dezelfde 在 + plaats zie je in zin 23.
回 = terugkeren: een 口 binnen een omhulling 囗, als een mond die weer naar binnen gaat. 家 = huis: 宀 (dak) boven 豕 (varken); ezelsbrug: onder één dak met het varken. 后 = na, achter: 厂 boven 口. In het vereenvoudigd Chinees staat 后 ook voor het traditionele 後 (achter, later). Samen 回家 = naar huis gaan, een werkwoord, geen plaatsbepaling.
Grammatica: 后 is een achterzetsel: het volgt op een werkwoordgroep en maakt er een tijd bij: 回家后 = na het thuisKOMEN, 吃完后 = na het eten (zin 53), 起来后 = na het opstaan (zin 56). Je kunt ook 以后 zeggen: 回家以后. De komma betekent dat dit nog maar een tijdstuk is; de hoofdzin volgt in zin 50.
Gebruik: je opent een verhaal met een tijdstip, net als in het Nederlands "thuisgekomen,". Het klinkt rustig en vertellend.
Valkuil: zeg niet 后回家 of 在家后. En 回家 is geen "thuis zijn": dat is 在家. Zoals in zin 53 en zin 56.
妈 = mama: 女 (vrouw) naast 马, dat de klank ma aangeeft. Verdubbeld 妈妈 is de gewone aanspreekvorm. 给 = geven, voor: 纟 (zijde) plus 合 (samen). 做 = maken, doen: 亻 (mens) naast 故. 面 = gezicht, maar in 面条 betekent het "meel, noedels"; 条 is een maatwoord voor lange dunne dingen, zoals 一条鱼 of 一条路. 儿 is de noordelijke erhua-uitgang, geen apart woord.
Grammatica: 给 + persoon + werkwoord + 了 + voorwerp: 妈妈给我做了面条儿 = mama maakte voor mij noedels. 给我 is de begunstigde, 了 staat na 做 en vóór het voorwerp. Bij "voor jou" zeg je dus 给你, niet 为了你: 为了 betekent "met het doel om".
Gebruik: thuis, liefdevol, bij eten dat net klaar is. Het antwoord erop is zin 51: ik at er een beetje van.
Valkuil: "koken" is 做饭, niet 做; 做 is het algemene "maken". En 面条 is een stofnaam: tel je het, zeg dan 一碗面条 (een kom) of 一份面条 (een portie), niet 一个面条. Dezelfde 给 + persoon staat in zin 39; het patroon komt terug in zin 28.
我 = ik. 吃 = eten: 口 (mond) naast 乞. 了 is hier het voltooiingspartikel: de handeling is afgerond. 一 = één, 点 = punt: 占 boven 灬, en 儿 maakt er de spreektaalvorm 一点儿 van: een klein puntje, dus "een beetje".
Grammatica: werkwoord + 了 + hoeveelheid. 吃了一点儿 = ik heb een beetje gegeten. 一点儿 staat na het werkwoord en is hier het voorwerp: het zegt hoeveel je at, niet hoe je at. Ontkenning gaat zonder 了: 我没吃, "ik heb niet gegeten".
Gebruik: je antwoordt voorzichtig op de vraag of je iets kunt eten; het klinkt bescheiden, ook al heb je weinig op.
Valkuil: verwar 一点儿 niet met 有点儿. 有点儿 staat vóór een bijvoeglijk naamwoord en klinkt vaak licht negatief: 有点儿冷 (zin 27). 一点儿 staat na een werkwoord of naamwoord: 吃一点儿, 好一点儿 (zin 56). Zeg dus niet 我一点儿吃了. Hetzelfde 了 + hoeveelheid zie je in zin 55.
也 = ook. Het is één blok; je kunt het niet in betekenisvolle delen splitsen, onthoud het als teken. 喝 = drinken: 口 (mond) naast 曷. Let op 渴 (kě, dorst): bijna dezelfde klank, maar met 氵 (water) in plaats van 口. 了 = voltooid. 很 = heel: 彳 (stap) naast 艮. 多 = veel: twee keer 夕 (avond), ezelsbrug: avond op avond. 水 = water.
Grammatica: het onderwerp 我 uit zin 51 loopt door; daarom begint deze zin met 也. 也 staat vóór het werkwoord, nooit achteraan. 很多 + zelfstandig naamwoord = veel + zelfstandig naamwoord, zonder 的: 很多水, 很多人 (zin 21). 了 na 喝 rondt de handeling af.
Gebruik: een opsomming zonder 和: eerst een beetje gegeten, ook veel gedronken. Het klinkt als een verslag.
Valkuil: "ik dronk ook veel water" heeft in het Nederlands ook achteraan; in het Chinees moet 也 vóór 喝. Zeg niet 我喝了很多水也. En 很多 is geen bijwoord: 很多喝 kan niet. Zoals in zin 51; hetzelfde 也 + werkwoord staat in zin 38 en 46.
吃 = eten: 口 + 乞. 完 = klaar, af: 宀 (dak) boven 元. 后 = na: 厂 boven 口. 我 = ik. 药 = medicijn: 艹 (kruid) boven 约; ezelsbrug: kruiden die je beter maken.
Grammatica: 完 is een resultaatcomplement: het staat direct na het werkwoord en zegt dat de handeling tot het einde is gedaan. 吃完 = helemaal opgegeten. Daarna maakt 后 er een tijd van: 吃完后 = nadat ik klaar was met eten. De tijd staat vóór het onderwerp 我. 吃药 is een vaste combinatie: medicijn "eten", dus 吃药, niet 喝药.
Gebruik: een opeenvolging van handelingen, zoals in een dagboek: eerst eten, dan de pil.
Valkuil: 完 is geen zelfstandig "klaar" dat je vooraan kunt zetten; 完吃 bestaat niet. En "medicijn nemen" is 吃药 of 服药, niet met 用. Hetzelfde 后 na een werkwoord staat in zin 49; de opeenvolging gaat verder in zin 54.
就 = dan, meteen: 京 naast 尤. 去 = gaan: 土 boven 厶. 睡 = slapen: 目 (oog) naast 垂 (neerhangen), ezelsbrug: de oogleden hangen naar beneden. 觉 is het tweede deel van 睡觉; in 觉得 betekent het "voelen, beseffen" (觉得, jué), maar in 睡觉 lees je jiào. 了 sluit de zin af.
Grammatica: 就 verbindt twee handelingen: "en dan, meteen". Het staat na het onderwerp en vóór het werkwoord. Het onderwerp 我 uit zin 53 loopt door en wordt weggelaten. 就 ... 了 geeft aan dat de stap nu afgerond is: 就去睡觉了 = en toen ging ik slapen. 去 + werkwoord = gaan doen.
Gebruik: het einde van de dag, met een lichte nadruk op "en toen meteen".
Valkuil: 就 betekent hier niet "alleen" of "precies"; dat is 只 of 就是. Zet 就 niet achteraan. En 睡觉 is een werkwoord met een voorwerp: voor een duur zeg je 睡了两个小时 (zin 55), niet 睡觉了两个小时. Zoals in zin 43 (我们就出来了) en zin 53.
睡 = slapen: 目 (oog) + 垂 (neerhangen). 了 = voltooid. 两 = twee: 一 boven een omhulling met twee 人, ezelsbrug: twee mensen onder één dak. 个 is het algemene maatwoord: 人 met een streep erdoor. 小 = klein, 时 = uur: 日 (zon) naast 寸.
Grammatica: werkwoord + 了 + tijdsduur. 我睡了两个小时 = ik heb twee uur geslapen. De duur staat na het werkwoord, 了 staat tussen werkwoord en duur. 两 gebruik je vóór een maatwoord; bij tellen zeg je 二: 一二三. 小时 hoort bij 个, dus 两个小时.
Gebruik: je vertelt hoe lang je geslapen hebt; de nadruk ligt op de duur, niet op het tijdstip.
Valkuil: zeg niet 我睡觉了两个小时, want 睡觉 is een werkwoord met een eigen voorwerp; gebruik 睡 + duur. En niet 二个小时: vóór 个 staat 两. "Ik sliep" is geen 我是睡了; 了 alleen is genoeg. Zoals in zin 51 (了 + hoeveelheid) en zin 26 (等了一会儿).
起 = overeind komen: 走 (lopen) naast 己. 来 = komen. Samen 起来 = overeind komen, uit bed komen. 后 = na: 厂 boven 口. 好 = goed: 女 (vrouw) naast 子 (kind), ezelsbrug: moeder en kind, dat is goed. 一 + 点 + 儿 = een beetje. 了 staat helemaal achteraan.
Grammatica: werkwoord + 起来 zegt dat je omhoog komt; 起来后 = nadat ik overeind was gekomen, dus nadat ik wakker werd. bijvoeglijk naamwoord + 一点儿 = een beetje meer: 好一点儿 = een beetje beter. De 了 achteraan is een veranderingspartikel: het is nu anders dan eerst. Het onderwerp 我 wordt weggelaten.
Gebruik: je wordt wakker en merkt dat de koorts gezakt is; het klinkt opgelucht.
Valkuil: 起来 betekent hier niet "gaan staan" als los bevel; het is een complement bij 起. Zeg niet 一点儿好了 in plaats van 好一点儿了. En de slot-了 betekent "nu", niet "vroeger". Zoals in zin 55 (opeenvolging) en zin 59 (一些了); in zin 62 komt 了 opnieuw als verandering terug.
晚 = laat, avond: 日 (zon) naast 免. 上 = boven, op. Samen 晚上 = de avond, 's avonds. 爸 = papa: 父 (vader) boven 巴, dat de klank bā aangeeft; verdubbeld 爸爸. 回 = terug: 囗 met 口 erin. 来 = komen. 回来 = terugkomen, naar de spreker toe.
Grammatica: een tijdwoord staat vooraan, zonder voorzetsel: 晚上爸爸回来 = 's avonds komt papa thuis. Het onderwerp volgt daarna. 回来 wijst naar de spreker; 回去 wijst weg van de spreker. Er staat geen 了: in een reeks gebeurtenissen met een tijdwoord is dat niet nodig, zoals ook in zin 61.
Gebruik: een neutrale mededeling over het dagverloop; de vader woont daar en komt thuis.
Valkuil: zeg niet 在晚上; 晚上 heeft geen voorzetsel nodig. En verwar 回来 niet met 回家: 回家 = naar huis gaan, 回来 = terugkomen. "Hij kwam thuis" is dus 他回来了 of 他回家了, allebei goed. Zoals in zin 49 (回家) en zin 54 (去).
他 = hij: 亻 (mens) naast 也. 问 = vragen: 门 (deur) met 口 (mond) erin, ezelsbrug: bij de deur iets vragen. 我 = mij. 身 = lichaam; de vorm beeldt een lichaam af. 体 = lichaam: 亻 naast 本 (wortel), ezelsbrug: de wortel van de mens. Samen 身体 = lichaam, en in het dagelijks taalgebruik ook "gezondheid". 怎 = hoe: 乍 boven 心. 么 is een achtervoegsel. 样 = vorm: 木 naast 羊. Samen 怎么样 = hoe, hoe is het.
Grammatica: 问 + persoon + vraagzin. De indirecte vraag heeft geen 吗 en geen "dat": 他问我身体怎么样. De vraagwoordvolgorde blijft gewoon staan. 我 is het meewerkend voorwerp.
Gebruik: een collega of familielid informeert naar je gezondheid; het klinkt betrokken.
Valkuil: "hoe gaat het met je lichaam" is geen Nederlands; 身体怎么样 betekent "hoe voel je je, hoe is het met je gezondheid". Zeg niet 他问我身体怎么样吗. Zoals in zin 10 (她问我怎么了) en zin 31 (他问我哪里疼); het antwoord volgt in zin 59.
我 = ik. 说 = zeggen: 讠 (woord) naast 兑. 现 = nu, zichtbaar: 王 (jade-radicaal) naast 见 (zien). 在 = zijn, aanwezig: 才 boven 土. Samen 现在 = nu. 好 = goed: 女 + 子. 一 + 些 = wat, een aantal; 些 = 此 boven 二. 了 = verandering.
Grammatica: 说 + bijzin, weer zonder "dat". 现在 staat als tijdwoord na het onderwerp en vóór het bijvoeglijk naamwoord. 一些 betekent "wat, een aantal"; bij een bijvoeglijk naamwoord geeft het een vergelijking: 好一些 = een beetje beter. De slot-了 zegt: het is nu zo, vergeleken met eerst.
Gebruik: je antwoordt op de vraag van zin 58; het klinkt geruststellend, maar niet overdreven.
Valkuil: verwar 一些 niet met 一点儿: 一些 is iets algemener en kan ook bij dingen staan (一些人), 一点儿 is echt een kleine hoeveelheid (zin 51, zin 56). En 现在 is geen 是-zin: 我是现在好 klinkt fout. Zoals in zin 56 en zin 58; hetzelfde 了 komt terug in zin 62.
他 = hij: 亻 + 也. 让 = laten, toestaan: 讠 (woord) naast 上 (omhoog), ezelsbrug: met woorden iemand in beweging zetten. 我 = mij. 多 = veel: twee keer 夕 (avond). 休 = rusten: 亻 naast 木, iemand leunt tegen een boom. 息 = adem, rust: 自 (zelf) boven 心 (hart). Samen 休息 = rusten.
Grammatica: 让 + persoon + werkwoordgroep = iemand laten of maken dat hij iets doet. 他让我多休息 = hij liet mij meer rusten, hij zei dat ik meer moest rusten. 多 + werkwoord = meer doen: 多休息, 多喝水. Geen 了, want het is een opdracht, geen afgeronde handeling.
Gebruik: een vader die binnenkomt en bezorgd advies geeft; het klinkt vriendelijk en een tikje bazig.
Valkuil: 让 is niet "laten liggen" of "achterlaten"; dat is 留. "Hij liet mij wachten" is 他让我等, maar "ik liet mijn boek thuis" is 我把书放在家里. Zeg niet 他让我休息多: 多 staat vóór 休息. Zoals in zin 30 (医生让我进去) en zin 37 (医生说我要多休息), en het advies komt terug in zin 67.
第 maakt van een getal een rangnummer: het teken bestaat uit 竹 (bamboe) boven 弟, als een rangorde in de rij. 二 = twee. 天 = dag, met 一 boven 大. 早 = ochtend: 日 (zon) boven 十. 上 = boven, op. Samen is 第二天 letterlijk 'de tweede dag', maar in een verhaal betekent het gewoon 'de volgende dag'. 早上 = ochtend, de vroege uren.
Grammatica: 第 + getal + maatwoord maakt een rangtale: 第一天, 第二天, 第三天. Let op: 第二天 is niet de tweede dag van de maand, maar de dag ná de gebeurtenis. 第二天早上 = de ochtend van die volgende dag. De tijd staat vooraan, dan de komma, en pas daarna de hoofdzin (zin 62).
Gebruik: dit is een klassieke overgang in een vertelling: 'de volgende ochtend...'. Het klinkt rustig en vertellend, niet als een datum.
Valkuil: zeg niet 下一天 voor 'de volgende dag'; dat is geen gewoon Chinees. Gebruik 第二天 of 第二天早上. En 早上 is vroeg, 上午 meer 'voormiddag'. Hetzelfde tijdstuk met 的时候 zie je in zin 3 en zin 65.
我 = ik. 的 is het verbindingspartikel: het koppelt 我 aan 头, dus 'mijn hoofd'. 头 = hoofd: 大 met twee puntjes erboven. 不 = niet. 疼 = pijn doen: 疒, de 'ziektebed'-radicaal, met daaronder 冬. Ezelsbrug: in bed liggen terwijl de winter komt, dat doet pijn. 了 is hier het veranderingspartikel: de toestand is veranderd.
Grammatica: 不 + bijvoeglijk naamwoord + 了 betekent 'niet meer': 我的头不疼了 = mijn hoofd doet geen pijn meer. Zonder 了 is het een gewone ontkenning: 我的头不疼 = mijn hoofd doet geen pijn. De 了 zegt dus dat het vroeger wél pijn deed. Bij een werkwoord werkt het net zo: 我不吃了 = ik eet niet meer.
Gebruik: je zegt dit opgelucht, bijvoorbeeld na een nacht slapen. Het klinkt als een opluchting, niet als een medische mededeling.
Valkuil: Nederlanders vertalen 了 vaak weg, en dan verdwijnt 'niet meer'. Zeg dus niet 我的头不疼 voor 'het is over'. En bij lichaamsdelen mag 的 weg: 我头不疼 is ook goed. Hetzelfde 了 zie je in zin 2 (生病了), en de pijn van zin 5 komt hier terug.
我 = ik. 也 = ook, één blok zonder bruikbare delen. 想 = willen, denken: 相 boven 心, dus iets in je hart overwegen. 吃 = eten: 口 (mond) naast 乞. 东 en 西 zijn 'oost' en 'west'; samen 东西 betekent 'spullen, dingen'. Ezelsbrug: van oost tot west is er van alles. Let op de neutrale toon: dōngxi.
Grammatica: 也 + 想 + werkwoord: 我也想吃东西 = ik heb ook zin om iets te eten. De 了 achteraan is weer verandering: mijn eetlust is terug, en dat was gisteren anders. Vergelijk 我不想吃 (geen zin, zin 7) met 我想吃了 (nu wel).
Gebruik: je zegt dit als je je eindelijk beter voelt en weer ergens zin in krijgt. Het klinkt opgewekt en alledaags.
Valkuil: 东西 gebruik je voor dingen en spullen, niet voor personen; 你不是东西 is een scheldwoord. Wil je 'iets eten' zeggen, dan is 吃东西 prima, maar 吃点儿东西 klinkt vriendelijker. En 想 is 'zin hebben', 要 is 'willen, gaan'. Zoals in zin 7 en zin 62.
妈 = mama: 女 (vrouw) naast 马, dat de klank aangeeft; verdubbeld is het de gewone aanspreekvorm. 说 = zeggen: 讠 (spraak) naast 兑. 这 = dit: 辶 (lopen) met 文. 样 = vorm, soort: 木 naast 羊. Samen 这样 = zo, op deze manier. 很 = heel, 好 = goed: 女 naast 子, ezelsbrug 'vrouw en kind, dat is goed'.
Grammatica: na 说 volgt gewoon de hele mededeling, zonder 'dat': 妈妈说这样很好 = mama zei dat dit goed was. 这样 verwijst naar wat er net gebeurd is: dat je weer eet en geen pijn meer hebt. 很 is in een bevestigende zin bijna verplicht: 很好, niet alleen 好.
Gebruik: een moeder die instemmend knikt. Het klinkt warm en geruststellend, en het is meteen haar oordeel over de hele vorige episode.
Valkuil: voeg geen 那 of 是 toe om 'dat' te vertalen; 妈妈说这样很好 is al compleet. En 很 is hier geen 'heel erg', maar de neutrale graad: 很好 = goed. Dezelfde 这样 zie je in zin 9, en het patroon 说 + mededeling in zin 12.
生 = geboren worden, ontstaan: een verticale streek door drie horizontale, met een schuine streek bovenaan; ezelsbrug: een plantje dat uit de grond komt. 病 = ziekte: 疒 (ziektebed) met 丙 eronder, dat de klank bing aangeeft. Samen 生病 = ziek worden of ziek zijn. 时 = tijd: 日 naast 寸. 候 = moment: 亻 naast 侯. 的 verbindt de werkwoordgroep met 时候.
Grammatica: X 的时候 = toen X gebeurde, terwijl X aan de gang was. X mag een werkwoordgroep zijn (生病的时候, 起床的时候 in zin 3) of een toestand. Dit tijdstuk staat vooraan en eindigt met een komma; de hoofdzin komt pas in zin 66. Wil je 'toen ik klein was', zeg dan 我小的时候.
Gebruik: je opent een algemene uitspraak over ziekte, niet over één moment. Het klinkt als een lesje dat je iemand meegeeft.
Valkuil: het Nederlandse 'als ik ziek ben' heeft geen extra woord als 当 nodig; 生病的时候 is genoeg. En zeg niet 生病时时候. Hetzelfde patroon staat in zin 3 en komt terug in zin 70.
我 = ik. 觉 = voelen, gewaarworden: bovenin een afdakachtige vorm, onderaan 见 (zien). 得 is hier een vast woorddeel met neutrale toon: 觉得 = vinden, voelen. Hetzelfde teken ken je uit de constructie werkwoord + 得 + hoe; in 觉得 is het een vast woorddeel. 休 = rusten: 亻 (mens) naast 木 (boom), ezelsbrug: een mens die bij een boom uitrust. 息 = adem, rust: 自 boven 心. Samen 休息 = rusten.
Grammatica: 觉得 + hele zin: 我觉得休息很好 = ik vind rusten goed. 休息 is hier het onderwerp van de bijzin, ook al is het een werkwoord. 很 hoort bij 好 en is in een bevestigende zin normaal verplicht.
Gebruik: je trekt een conclusie uit je eigen ervaring. Het klinkt zachter dan 认为, dat meer een zakelijk oordeel is.
Valkuil: zeg niet 我觉得休息是很好 als je gewoon 'rusten is goed' bedoelt; die 是 legt nadruk op 'is' en klinkt dan tegenstellend. En 觉得 gaat over een gevoel of indruk, 认为 over een weloverwogen oordeel. Zoals in zin 4 en zin 27, waar 觉得 ook een gevoel inleidt.
也 = ook. 要 = moeten, willen: 覀 boven 女. 多 = veel: twee keer 夕 (avond) boven elkaar, ezelsbrug: avond na avond, dat is veel. 喝 = drinken: 口 (mond) naast 曷. 水 = water: een verticale haak in het midden met links en rechts streken, als water dat wegloopt.
Grammatica: 要 + werkwoord = moeten of van plan zijn; hier is het een advies: je hoort dit te doen. 多 + werkwoord = veel of meer doen: 多喝水, 多吃水果, 多休息. 多 staat dus vóór het werkwoord, niet erna. Het onderwerp is weggelaten; uit zin 65 en 66 loopt 'ik' door, maar de zin klinkt als algemene raad.
Gebruik: dit is de les die je van ziekte leert, vaak in de vorm van een goede voornemens. Het klinkt als een advies dat je ook tegen een ander zegt.
Valkuil: zeg niet 喝多水 voor 'veel water drinken'; 多 moet bij het werkwoord staan. 很多水 is 'veel water' als hoeveelheid, en dat is iets anders dan het advies 多喝水. Hetzelfde 也 + werkwoord staat in zin 52; dezelfde plaats van een bijwoord zie je in zin 8.
不 = niet. 舒 = comfortabel: 舍 naast 予. 服 = hier 'zich goed voelen': 月 (lichaam) met 卩 en 又. Samen 舒服 = lekker, zich goed voelen. 就 = dan, meteen: 京 naast 尤. 去 = gaan. 看 = kijken: 手 boven 目 (oog). 医生 = dokter: 医 is geneeskunde in een kist 匚 met een pijl 矢; 生 = ontstaan, leven.
Grammatica: voorwaarde + 就 + gevolg. 不舒服就去看医生 = als je je niet lekker voelt, ga dan naar de dokter. Er is geen apart woord voor 'als' nodig; 就 doet het werk van 'dan'. Wil je toch een 'als', gebruik dan 如果...就....
Gebruik: een korte, praktische raad. Het klinkt beslist maar niet onvriendelijk, zoals een moeder of een dokter het zegt. 看医生 is de vaste combinatie voor 'naar de dokter gaan'.
Valkuil: 不舒服 betekent niet alleen 'ongemakkelijk' maar ook gewoon 'niet lekker, ziek'. En 看医生 betekent echt 'een consult'. Hetzelfde 就 in de betekenis 'dan, meteen' staat in zin 20; de weg naar het ziekenhuis in zin 12.
这 = dit: 辶 met 文. 就 = precies, juist. 是 = zijn. Samen 就是 = dat is precies, dat is dus. 我 = ik. 生 = ontstaan, 病 = ziekte, samen 生病 = ziek zijn. 的 plakt de hele groep 我生病 aan 一天. 一 = één, 天 = dag: 一 boven 大.
Grammatica: 这就是 + zelfstandig naamwoord besluit een verhaal: dit is dus... De 的 maakt van 我生病 een bijvoeglijke bijzin bij 一天: 'de dag dat ik ziek was'. In het Chinees staat die bijzin vóór het zelfstandig naamwoord, dus niet 一天我生病. Tel je dagen, gebruik dan 一天 zonder maatwoord 个.
Gebruik: dit is de afsluitende zin van het verhaal, met een lichte glimlach. Het klinkt als de moraal van een dagje ziek zijn.
Valkuil: 就是 is niet hetzelfde als gewoon 是: de 就 benadrukt 'precies dit'. Let ook op de plaats van 的: 我生病的一天, niet 我的一天生病. Hetzelfde 生病 staat in zin 65; dezelfde afsluitende toon in zin 64.
你 = jij. 生 en 病 samen 生病 = ziek zijn. 的 verbindt met 时候: het moment dat je ziek bent. 怎 = hoe: 乍 boven 心. 么 is een onbeklemtoond achtervoegsel: 丿 boven 厶. Samen 怎么 = hoe. 做 = doen, maken: 亻 naast 故.
Grammatica: 怎么 + werkwoord = hoe + werkwoord: 怎么做 = hoe doe je dat. De vraagwoordvolgorde is dezelfde als de antwoordvolgorde. Het antwoord is 我生病的时候休息, zonder inversie en zonder hulpwerkwoord 'doen'. 的时候 zet het tijdskader vooraan; de vraag komt daarna.
Gebruik: je stelt een open vraag aan de luisteraar, na je eigen verhaal. Het klinkt nieuwsgierig en betrokken, als een gesprek dat je teruggeeft.
Valkuil: voeg geen 吗 toe: 怎么 is al een vraagwoord, dus 你怎么做吗 is fout. En verwar 做 niet met 作; in deze vaste vraag is 做 het gewone werkwoord. Hetzelfde 的时候 in zin 65, en dezelfde vraagvorm met 怎么 in zin 10.
你 = jij. 会 = kunnen, zullen: 人 boven 云. 去 = gaan. 医 = geneeskunde: 矢 (pijl) in een kist 匚. 院 = erf, instelling: 阝 (plaats) naast 完, dat de klank yuan aangeeft. Samen 医院 = ziekenhuis. 吗 = vraagpartikel: 口 naast 马, dat de klank ma aangeeft.
Grammatica: 会 + werkwoord = kunnen of zullen. In deze vraag gaat het niet om een vaardigheid maar om wat je gewoonlijk doet: ga je naar het ziekenhuis? 吗 maakt van de hele mededeling een ja/nee-vraag; de woordvolgorde blijft precies zoals in een antwoord. Antwoorden: 会 of 不会, of 我去 en 我不去.
Gebruik: je polst voorzichtig naar iemands gewoontes bij ziekte. Het klinkt vriendelijk en een beetje onderzoekend.
Valkuil: 会 is niet hetzelfde als 能 (in staat zijn) of 可以 (mogen). Voor 'kun je naar het ziekenhuis gaan' in de zin van vervoer of mogelijkheid zeg je 你能去医院吗. En gebruik 吗 niet samen met een vraagwoord. Hetzelfde patroon staat in zin 72; de weg naar het ziekenhuis in zin 12.
你 = jij. 会 = kunnen, doen: 人 boven 云. 吃 = eten: 口 (mond) naast 乞. 药 = medicijn: 艹 (plant, kruid) boven 约, dat de klank yue aangeeft. Ezelsbrug: kruiden uit de grond worden medicijn. 吗 = vraagpartikel: 口 naast 马.
Grammatica: weer 会 + werkwoord + 吗, nu met 吃药 = medicijn innemen. Letterlijk 'medicijn eten', en dat is de vaste combinatie: pillen slik je met 吃, soep of siroop met 喝. Het werkwoord 吃 heeft hier geen maatwoord nodig; wil je een hoeveelheid, zeg dan 吃一片药 of 吃两粒药.
Gebruik: dezelfde vraag als in zin 71, nu over pillen. Samen vormen ze een klein rijtje: naar het ziekenhuis gaan en medicijnen nemen. Het klinkt als een zorgzame vraag.
Valkuil: zeg niet 喝药 voor een pil; dat klinkt alsof je vloeistof drinkt. En 会 vraagt hier naar gewoonte of bereidheid, niet naar kunnen in de zin van vaardigheid. Hetzelfde patroon in zin 71; 喝 voor drinken komt terug in zin 28.