Een jongen staat vroeg op voor zijn examen, eet met tegenzin ontbijt, vergeet zijn pen, leent er een van een klasgenote en maakt daarna het examen.
今天 = vandaag, letterlijk “de dag van nu”: 今 “nu, heden” (ook in 今年, dit jaar), 天 “dag, hemel” — ezelsbrug: 大 “mens” met 一 “hemel” erboven.
早上 = vroege ochtend: 早 “vroeg” (日 “zon” boven 十, de zon staat nog laag) + 上 “boven”. Vergelijk 上午 = de voormiddag als blok tot twaalf uur; 早上 loopt tot een uur of negen.
起床 = uit bed komen: 起 “overeind komen” (走 “lopen” + 己 “zichzelf”) + 床 “bed” (广 “afdak” + 木 “hout”). 早就 = “al vroeg, allang”; 就 benadrukt “eerder dan verwacht”.
Volgorde: tijd → onderwerp → bijwoord (很早就) → werkwoord → 了. Chinees vervoegt niet: de tijd zit in 今天早上 en in 了, dat “afgerond, nieuwe situatie” betekent, niet “verleden tijd”. In zin 6 staat de tegenhanger 正在.
Toon: in 我 很 早 worden de eerste twee derde tonen als tweede toon gezegd (wó hén zǎo). Valkuil: 很早 is “heel vroeg”, niet “heel + ochtend”.
因为 (yīnwèi) = omdat: 因 “oorzaak” (囗 “omheining” met 大 “mens” erin) + 为 “doen, omwille van”. Je kent 因为 … 所以 …, maar 所以 mag weg; hier staat alleen de oorzaak.
上午 = voormiddag: 上 “boven, eerste deel” + 午 “het middaguur” (elf tot één uur). Dus 上午 vóór de middag, 下午 erna, 中午 rond twaalf uur. In zin 1 was 早上 de vroege ochtend; 上午 is het bredere blok dat bij een examen past.
考试 = examen: 考 “toetsen” + 试 “proberen” (讠 “spraak” + 式 “vorm”). Je telt het met 次 of 场 (一场考试); 门 gebruik je voor een examenvak.
Grammatica: 有 = “hebben, er is”, en achter 有 komt geen 了 — de tijd blijkt uit 今天上午. Het onderwerp 我 staat na de tijdsaanduiding: tijd + onderwerp + 有 + 考试.
Valkuil: het Nederlands zet het werkwoord achteraan in een bijzin; het Chinees houdt de gewone volgorde. 考试 is ook een werkwoord: 我明天考试 = “ik heb morgen examen”.
昨天 = gisteren: 昨 (日 “dag” + 乍, klank) + 天 “dag”. 晚上 = avond: 晚 (日 + 免, klank) + 上. Samen: gisteravond. Het rijtje: 早上, 上午, 中午, 下午, 晚上.
看书 = lezen, letterlijk “naar een boek kijken”: 看 = hand (手) boven oog (目), in de verte turen; 书 = boek. Chinees leest met 看, niet met 读 — 读 is hardop lezen of studeren, 读书 betekent ook “naar school gaan”.
到 = “tot, aankomen” (至 “aankomen” + 刂). 看书到很晚 = “lezen tot het heel laat is”: 到 + eindpunt. Dat eindpunt maakt de handeling af; daarom is hier geen 了 nodig, anders dan in zin 1.
De tijd staat weer vooraan, met een komma — geen bijzin maar een tijdsbepaling; het Chinees gebruikt geen inversie, net als in zin 2.
Valkuil: 晚 alleen is “laat” of “avond”; 很晚 = “heel laat”. En 晚上 is niet hetzelfde als 晚安 (welterusten).
睡 = slapen: 目 “oog” + 垂 “neerhangen” — ezelsbrug: oogleden die naar beneden hangen. 得 is hier het graadspartikel: werkwoord + 得 + hoe het gebeurt. 我睡得不好 = “ik slaap + 得 + niet goed”. De ontkenning staat ná 得: 睡得不好, nooit 不睡得好.
得 heeft drie gezichten: dé “krijgen” (得到), de dit partikel, děi “moeten”. 不好 = niet goed; 好 (女 “vrouw” + 子 “kind”) is de klassieke ezelsbrug voor “goed”.
现在 = nu: 现 “heden, verschijnen” (王 “jade” + 见 “zien”) + 在 “zich bevinden” (met 土 “aarde”). 累 = moe: 田 “veld” + 糸 “draad” — ezelsbrug: je hebt je op het veld in de touwen gewerkt. Bij 很累 is 很 vaak gewoon de koppeling, niet per se “heel”.
Toonregel: 不 blijft bù vóór de eerste, tweede en derde toon (bù hǎo), maar wordt bú vóór de vierde toon (bú lèi). Valkuil: het Chinees kent geen verleden tijdsvorm; “ik heb slecht geslapen” hangt van de context af.
打开 = openen: 打 “met de hand doen” (扌 “hand” + 丁) + 开 “open” (ezelsbrug: twee handen die de grendel van een deur lichten). Een resultaatwerkwoord: handeling én gevolg in één woord.
房间 = kamer: 房 (户 “deur, huis” + 方, klank) + 间 “ruimte tussen deuren” (门 + 日 “zon”: licht tussen twee deuren). Maatwoord: 一间房间, met 间.
的 = bezitspartikel: 房间的门 = “de deur van de kamer”. Bij nauwe banden mag 的 weg (我妈妈, 我家); bij dingen gebruik je het. In zin 22 komt hetzelfde 的 terug in 里面的东西.
门 = deur; het traditionele 門 toont twee deurbladen. 走出来 = naar buiten komen: 走 “lopen” + 出 “uit” + 来 “komen, naar de spreker toe”. Vergelijk 出去 = naar buiten gaan, weg van de spreker — het verschil zit in 来 en 去.
Valkuil: na de komma valt het onderwerp 我 weg; Chinees herhaalt het niet als het duidelijk is. Zeg niet 我开门房间.
妈妈 = mama: 妈 = 女 “vrouw” + 马 “paard”, dat laatste is puur de klank (mǎ). De verdubbeling maakt het huiselijk; de tweede lettergreep is toonloos.
正在 = “precies aan het … zijn”: 正 “precies, recht” (一 boven 止 “stilstaan”) + 在 “zich bevinden, bezig zijn”. Je kunt het inkorten tot 正 of 在: 妈妈在做早饭 betekent hetzelfde.
做 = maken, doen: 亻 “mens” + 故 (klankdrager). 早饭 = ontbijt: 早 “vroeg” + 饭 “maaltijd, rijst” (饣, het eten-radicaal, + 反). Zo ook 午饭 en 晚饭.
Grammatica: 正在 + werkwoord zegt dat de handeling op dit moment gaande is. Er komt géén 了 bij: 了 markeert juist een afgeronde handeling, zoals in zin 1. Chinees heeft geen werkwoordstijd — 正在 werkt evengoed voor iets wat gisteren bezig was.
Valkuil: 妈妈做早饭 zonder 正在 is “mama maakt ontbijt” als gewoonte; met 正在 is het nu, op dit moment.
她 = zij: 女 “vrouw” + 也 (klank). Het teken is jong, begin twintigste eeuw bedacht naast 他; 他 blijft de mannelijke én de neutrale vorm in het meervoud 他们.
看见 = zien: 看 “kijken” + 见 “zien” (目 “oog” op benen 儿 — een oog dat rondloopt). Het verschil is groot: 看 = kijken, de blik richten; 看见 = echt zien, met resultaat. Zo ook 听见 (horen) en 找到 (gevonden hebben).
就 = “dan, meteen”: het koppelt twee gebeurtenissen, “zodra A, dan B”. In zin 1 was 就 “al, eerder dan verwacht” in 早就; hier is het de schakel na de komma. Het staat vóór het werkwoord, nooit achteraan.
问 = vragen: 门 “deur” + 口 “mond” — ezelsbrug: je mond opendoen aan de deur. Je vraagt 问 iemand (问我), niet “tegen” iemand.
De dubbele punt kondigt de letterlijke woorden aan, tussen “ en ”. Na 问我 valt het onderwerp van het tweede stuk weg: zij is het, dus 她 wordt niet herhaald.
怎么 = “hoe, hoe komt het”: 怎 = 乍 (klank) + 心 “hart” — wat het hart denkt; 么 is een toonloos achtervoegsel, ook in 什么 en 这么. 这么 = “zo, zó”: 这 “dit” + 么. Dus 怎么这么早 = “hoe komt het dat je zo vroeg bent?”
Dat dubbele vraagwoord is geen fout: 怎么 vraagt naar de reden, 这么 geeft de graad aan. Vergelijk 怎么走 = “hoe moet ik lopen” en 为什么 = “waarom”, letterlijk “om welke reden”; dat komt in zin 12 terug.
早 = vroeg, hetzelfde teken als in 早上 en 早就 (zin 1). 啊 is een uitroep-partikel dat de vraag verzacht en huiselijk maakt, soms een tikje verbaasd. Het is geen 吗 — bij een vraag met 怎么 is 吗 overbodig en fout.
Toon: 啊 is hier toonloos, maar kan per emotie ook ā, á, ǎ of à klinken.
Valkuil: 这么 hoort bij “dit, dichtbij”, 那么 bij “dat, verder weg”. En verwar 那 (dat) niet met 哪 (welke, waar) — dat laatste heeft een 口.
说 = zeggen: 讠, het spraakradicaal (uit 言), + 兑 als klankdrager. Met 说 leid je letterlijke rede in: 我说:“…” = ik zei: “…”. In het Chinees gebruik je : en de aanhalingstekens “ ”.
In de aanhaling valt het onderwerp 我 weg: 上午有考试 = “(ik) heb vanochtend een examen”. Chinees herhaalt een voornaamwoord niet als de context het al duidelijk maakt; in zin 2 stond het er nog bij, hier is het antwoord kort en vanzelfsprekend.
上午 = voormiddag (上 “boven” + 午 “middaguur”), hetzelfde woord als in zin 2. 有 = hebben, er is; achter 有 komt geen 了, ook al gaat het om iets van vandaag. 考试 = examen (考 “toetsen” + 试 “proberen”).
Grammatica: dit is het antwoord op de vraag in zin 8, dus zonder 吗 en zonder vraagwoord — Chinees antwoordt met een mededeling, niet met “ja”.
Valkuil: zeg niet 我是一个考试 (“ik ben een examen”); een examen heb je, dat ben je niet.
那 = “dat” (aanwijzend), maar aan het begin van een zin is het een schakelwoord: “dan, in dat geval”. De moeder reageert op het examen van daarnet: als je dan een examen hebt, eet dan eerst. Verwar 那 niet met 哪 (nǎ, “welke, waar”), dat een 口 heeft.
你 = jij: 亻 “mens” + 尔 (klank). 吃 = eten: 口 “mond” + 乞 (klank). 早饭 = ontbijt, zoals in zin 6: 早 “vroeg” + 饭 “maaltijd”.
吧 is het partikel van het zachte bevel en het voorstel: het maakt van een opdracht iets vriendelijks, bijna een uitnodiging. Vergelijk 你吃早饭 (vlak) met 你吃早饭吧 (“eet dan ontbijt”). Ook “laten we …” gaat met 吧: 我们走吧.
Grammatica: schakelwoord (那) + onderwerp (你) + werkwoord (吃) + voorwerp (早饭) + partikel (吧). Geen 了: het bevel gaat over wat nog moet gebeuren.
Valkuil: gebruik 吧 niet als vraagpartikel — dat is 吗. En in 妈妈 is de tweede lettergreep toonloos.
说 = zeggen: links staat 讠, de verkorte vorm van 言 (woord, spraak), rechts 兑 dat alleen de klank aangeeft. Alles wat met taal te maken heeft, draagt 讠: 语 (taal), 话 (praatje).
现在 = nu: 现 is 王, de verkorte vorm van 玉 (jade), plus 见 (zien), dus wat zich nu laat zien; 在 heeft onderaan 土 (aarde) en betekent zich bevinden. 现在 staat als tijdwoord vóór het werkwoord, nooit achteraan.
想 = denken, willen: boven 相 (beeld) en onder 心 (hart), een beeld in je hart, dus verlangen. 不想吃 = geen zin hebben om te eten; 不 staat altijd direct vóór 想, niet vóór 吃.
Toon: 不 is gewoon bù (vierde toon), maar vóór een vierde toon wordt het bú, zoals in 不要 (bú yào). Vóór 想, dat derde toon is, blijft het dus bù.
Valkuil: het Chinees herhaalt 我 waar het Nederlands eerder ik weglaat, en gebruikt de Chinese leestekens :en “ ”.
问 = vragen: buiten 门 (deur) en binnen 口 (mond), de mond die aan de deur iets komt vragen. Wat je met je mond doet, krijgt 口, zoals ook 吃 en 喝.
她 = zij, voor een vrouw: 女 (vrouw) plus 也, dat de klank aangeeft. In het gesproken Chinees klinken 他, 她 en 它 alle drie als tā; alleen het schrift maakt het verschil.
为什么 = waarom, letterlijk om wat: 为 (omwille van, doen) + 什么 (wat). 什么 is de vraagvorm voor dingen, met 什 (亻 + 十) en 么. Een vraag met 为什么 heeft geen 吗 nodig: het vraagwoord zelf maakt de zin al vragend.
Grammatica: het vraagwoord blijft staan waar het hoort, dus 为什么不想吃? en niet met omkering zoals in het Nederlands. Het onderwerp 你 is weggelaten; de context maakt het duidelijk.
Valkuil: 怎么 vraagt naar de manier (hoe), 为什么 naar de reden (waarom), 什么 naar het ding (wat). Vergelijk zin 8, waar 怎么 hoe komt het betekent.
还 = nog steeds, bovendien: 不 met daaronder 辶, het radicaal van lopen en bewegen. Hier lees je hái; als huán betekent het terugbrengen, zoals in 还书.
很多 = heel veel: 很 (heel) + 多 (veel), en 多 is twee keer 夕 (avond) boven elkaar, veel avonden dus veel. 很多 staat vóór het zelfstandig naamwoord zonder 的: 很多题.
题 = vraag, opgave: rechts 页 (hoofd, bladzijde), links 是 dat de klank aangeeft. Het maatwoord is 道: 一道题. 懂 = begrijpen: 忄 (hart) plus 董 (klank).
Grammatica: 很多题不懂 is geen gewone bijzin met een betrekkelijk voornaamwoord. Het onderwerp is 我 en 很多题不懂 is een commentaar daarop: veel vragen, die begrijp ik niet. Het Chinees zet het lijdend voorwerp gewoon voorop, zonder 的 en zonder die/die.
Valkuil: 不懂 = niet begrijpen; 不知道 = niet weten, 不认识 = niet kennen (van personen). Houd 懂 en 知道 dus uit elkaar.
考试 = examen: 考 (oud, 耂 boven 丂) draagt de betekenis toetsen, 试 (讠 + 式) betekent proberen en uitproberen. Samen is het het officiële proefwerk. Maatwoord is 次: 一次考试; meedoen is 参加考试.
前 = voor, vóór: boven 丷 en 一, onder 月 (vlees) en 刂 (mes). Anders dan in het Nederlands is 前 een zelfstandig naamwoord van plaats dat áchter het woord staat: 考试前 = de voorkant van het examen, dus vóór het examen. Zo ook 饭前 (voor het eten) en 三天前 (drie dagen geleden).
要 = moeten, zullen, willen: 覀 boven 女. Het is sterker dan 想: 要吃早饭 klinkt als een regel die je opvolgt, 想吃早饭 als zin hebben.
Grammatica: 考试前 staat als tijdsbepaling vóór het werkwoord, net als 今天上午 in zin 2. Valkuil: niet 前考试, want 前 hoort achter het woord.
了 achter 吃: de handeling is afgerond. Wat 了 doet, lees je bij zin 1 en 17; let hier op de plaats: 吃了早饭, dus 了 direct achter het werkwoord en vóór het lijdend voorwerp.
再 = dan, daarna, nog eens: het hoort bij de toekomst. 吃了早饭,再去学校 betekent: heb je ontbeten, ga dan naar school. Het eerste deel is de voorwaarde, 再 het tweede been.
去 = heen gaan, weg van de spreker; 来 komt juist naar de spreker toe. 学校 = school: 学 (leren, met 子 onderaan) + 校 (木, hout, plus 交 als klank).
Grammatica: twee werkwoorden achter elkaar zonder voegwoord, met 了 in de eerste en 再 in de tweede: V1 + 了 + V2. Dat is een vaste serieconstructie, zoals 吃了饭再看书 (eerst eten, dan lezen).
Valkuil: gebruik geen 和 tussen twee werkwoorden en zet 再 niet vóór 吃. Ook typisch Nederlands fout: ontbijt en ga dan, met en, waar het Chinees 再 wil.
觉得 = vinden, van mening zijn: 觉 (onder 龸, met 见 zien) + 得. Letterlijk gewaarworden en verkrijgen, in de praktijk ik vind. Het is zachter dan 认为 (van mening zijn, schrijftaliger).
得 kent drie lezingen: dé = verkrijgen, děi = moeten, en de met neutrale toon. In 觉得 is 得 een vast deel van het woord; in 说得对 is het de partikel die een werkwoord met de manier verbindt: 说得好 (goed spreken), 来得早 (vroeg komen).
对 = juist, kloppend: 又 (hand) + 寸 (duim, maat). Ezelsbrug: met de hand de maat nemen, dus iets wat klopt. 你说得对 is de vaste uitdrukking voor je hebt gelijk.
Grammatica: 我觉得 + een complete bewering, hier 妈妈说得对. Het onderwerpje 妈妈 is geen bezit en krijgt dus geen 的.
Valkuil: 说得对 met 得, niet 说的对; 的 hoort bij bezit of maakt van een werkwoord een zelfstandig naamwoord.
包子 = gestoomd broodje: 包 (wikkelen; 勹 is de omhullende beweging, met 巳 erin) + 子, een achtervoegsel dat een zelfstandig naamwoord vormt en dat je neutraal uitspreekt: bāozi. Zo werkt 子 ook in 本子 en 桌子.
鸡 = kip: 又 (hand) + 鸟 (vogel), een vogel die je met de hand vangt. 蛋 = ei: onderaan 虫 (insect, klein dier), bovenaan de rest van een oudere vorm. 鸡蛋 = kippenei; 蛋 alleen is het ei als voedsel.
Grammatica: twee keer 了 omdat het twee afgeronde handelingen zijn (zoals in zin 15), en 也 vóór het tweede werkwoord. Het onderwerp 我 wordt niet herhaald, het werkwoord wél. Zet 也 nooit achteraan.
Maatwoord: 一个包子, 一个鸡蛋: 个 is het algemene maatwoord, ook bij ronde dingen waarvoor je geen speciaal maatwoord nodig hebt.
Valkuil: zonder 了 klinkt de zin als een gewoonte (ik eet broodjes), niet als een afgerond feit.
又 = weer, nog eens, bij iets wat al gebeurd is: het teken is een hand die iets herhaalt. 又 hoort bij het verleden, 再 bij de toekomst, zoals in zin 15 en zin 26.
喝 = drinken: 口 (mond) + 曷, dat de klank aangeeft. Drinken doe je met de mond, net zoals 吃 eten met de mond is.
一点儿 = een beetje: 一 + 点儿 (een puntje). 一 spreek je hier als yì, tweede toon, omdat 点 derde toon is, dezelfde toonregel als in 一个. Het noordelijke 儿 klankt als een r aan het eind.
牛奶 = melk: 牛 (koe; de vorm toont de hoorns van een koeienkop) + 奶 (女 + 乃, borst, melk). Letterlijk koeienmelk. Melk is een stof, dus nooit 一个牛奶; een glas is 一杯牛奶.
Grammatica: 喝了一点儿牛奶: 了 achter het werkwoord, daarna de hoeveelheid. Bij een hoeveelheid na het werkwoord blijft 了 bij het werkwoord, zoals in zin 24.
问 = vragen, opnieuw uit zin 12: 门 (deur) buiten, 口 (mond) binnen, iemand bij de deur met de mond vol vragen. Het werkwoord krijgt twee voorwerpen: eerst de persoon, dan de vraag, dus 问我 + de citaat.
怎么样 = hoe is het, hoe gaat het: 怎 (hoe) + 么 + 样 (vorm, uiterlijk; 木 + 羊). Letterlijk wat voor vorm heeft het. Het vraagt naar de toestand, niet naar de manier waarop iets gebeurt.
Grammatica: 怎么样 is een vraagwoord dat alleen staat: geen 吗 erbij en geen omkering. Het antwoord begint gewoon met het onderwerp: 我很好, of 好多了 in zin 20.
Valkuil: 怎么 (hoe, op welke manier) uit zin 8 is niet hetzelfde als 怎么样 (hoe gaat het). En 妈妈 spreek je uit met een neutrale tweede lettergreep: māma, niet māmā.
好多 = een heleboel: 好 (goed) + 多 (veel), zoals in 好多书 (heel veel boeken). In 好多了 hoort 多 bij 多了, dus niet 好多 + 了 maar 好 + 多了.
多了 achter een bijvoeglijk naamwoord betekent een stuk meer: 好多了 = veel beter, 快多了 = veel sneller, 冷多了 = veel kouder. Het is een vergelijking zonder 比: de maatstaf is hoe het daarnet was.
了 is hier dezelfde partikel als in zin 1: hij markeert een verandering, nu is het beter dan even geleden. De uitleg van 了 herhalen we niet; let op het verschil met 了 achter een werkwoord (zin 17).
谢谢 = bedanken: 讠 (spraak) + 射 (klank), twee keer achter elkaar, waarbij de tweede lettergreep neutraal klinkt: xièxie. Je kunt de persoon erachter zetten: 谢谢妈妈.
Gebruik: 好多了 is een geruststellend antwoord op 怎么样, en een aanspreking als 妈妈 staat in het Chinees vaak achteraan, niet midden in de zin.
吃 = eten: links 口 (mond), rechts 乞 dat alleen de klank aangeeft. 完 = klaar: 宀 (dak) boven 元. Achter een werkwoord is 完 een resultaatcomplement, dus 吃完 = klaar met eten, net als 看完 (uitkijken) en 做完 (afmaken).
早饭 = ontbijt, letterlijk de vroege maaltijd: 早 (vroeg; 日 boven 十) + 饭 (gekookte rijst, maaltijd; 饣 is de voedsel-radicaal). Zo ook 午饭 en 晚饭; het nettere 早餐 staat eerder op menukaarten.
房间 = kamer: 房 (vertrek; 户 deur + 方 als klank) + 间 (ruimte tussen deurposten; 门 met 日 erin). Maatwoord 个: 一个房间; 间 mag ook zelf: 一间房.
Grammatica: 吃完早饭 staat vooraan, dan het onderwerp 我, dan 回. Geen 了 nodig: 完 zegt al dat het eten klaar is, waar 了 in zin 15 dat werk deed (吃了早饭). Twee manieren voor dezelfde opeenvolging.
Valkuil: 回 = terug naar waar je hoort te zijn, 去 = ergens heen gaan. Dus 回房间, niet 去房间. De klemtoon ligt op 早: zǎofàn.
打 = slaan, met de hand: 扌 (hand) + 丁 (klank). Het is een werkwoord dat overal opduikt: 打电话 (bellen), 打车 (een taxi nemen), 打球 (een balletje slaan).
开 = open; in het oudere schrift 開 zat 门 (deur), dus het openen van een deur. Samen 打开 = opendoen, net als in zin 5 (我打开房间的门); 打 alleen is slaan, 打开 is het resultaat.
书包 = schooltas: 书 (boek; de verkorte vorm van 書, met het penseel 聿 erin) + 包 (wikkelen, bundel; 勹). Vergelijk 包子 uit zin 17: hetzelfde 包, iets anders ingepakt.
里面 = binnenin: 里 (田 veld op 土 aarde, het gebied binnen de velden) + 面 (kant, zijde). De 的 betekent hier geen bezit maar plaats: 里面的东西 = de spullen die erin zitten, waar 的 in zin 5 echt bezit was.
东西 = spullen: letterlijk oost (东) en west (西). Maatwoord 个 of 些. Let op: over een mens is 东西 een scheldwoord. En 看书 betekent lezen, niet alleen kijken.
和 = en: 禾 (graan) + 口 (mond); het teken betekende eerst harmonie en werd daarna het voegwoord. Het verbindt woorden, geen zinnen — daarvoor gebruik je 也 of 还.
本 = boek, schrift: 木 (boom) met een streep bij de wortel, dus de oorsprong. 本子 is het schriftje, met het verkleinende 子 uit zin 17; dat 子 klinkt neutraal: běnzi. En 本 is ook het maatwoord voor boeken (zin 24).
都 = allemaal. Het is een bijwoord en staat na het onderwerp en vóór het werkwoord: 书和本子都在里面, nooit achteraan. Het verwijst naar het meervoud 书和本子.
在 = zich bevinden; 在里面 = erin zitten. In zin 6 was 正在 de voortgangsvorm (妈妈正在做早饭), hier is 在 gewoon het werkwoord zijn. De 我的 is weggelaten: uit de context is duidelijk van wie de boeken zijn.
Valkuil: 都 moet vóór 在 blijven: 都在, niet 在都. Ontkennen doe je met 都不在. Deze zin antwoordt alvast op de vraag die mama zo meteen stelt (zin 28).
又 = weer, opnieuw, bij iets wat al eerder gebeurde, net als in zin 18 (我又喝了一点儿牛奶). 又 hoort bij het verleden; 再 bij wat nog komt, zoals in zin 26.
拿 = pakken: 合 (samen) boven 手 (hand), iets in de hand nemen. Hier haalt hij nog een boek uit de tas die hij net heeft opengedaan (zin 22).
了 staat direct achter 拿 en vóór de hoeveelheid: 拿了一本…, niet 拿一本…了. Waarom 了 daar staat, lees je bij zin 1 en 18; let hier alleen op de plaats.
一本: 本 is het maatwoord voor boeken en schriften, dus niet 一个书. 一 spreek je hier als yì (vierde toon), omdat 本 derde toon is; vóór een vierde toon wordt het yí, zoals in 一个.
汉语 = het Chinees: 汉 (de Han, de grootste bevolkingsgroep) + 语 (taal; 讠 spraak + 吾 ik). Zo ook 英语, 法语, 日语. Een 汉语书 is een boek in het Chinees, geen boek over China.
看 = kijken: een hand (手) boven een oog (目), de hand als kapje tegen het licht. 见 = zien: 目 op poten (儿). Samen 看见 = te zien krijgen, zoals in zin 7, waar 她看见我 stond.
看见 werkt als 吃完 uit zin 21: werkwoord + resultaat. 看 alleen is nog maar kijken; met 见 erbij is het beeld binnen.
桌子 = tafel: 桌 (hout 木 + 卓, dat de klank aangeeft) + 子. 桌子上 = op de tafel, met 上 als plaatswoord achter het zelfstandig naamwoord.
有 = er is, er zijn. Eerst de plaats, dan 有, dan het ding: 桌子上有笔 = op de tafel ligt een pen. Zo ook 上午有考试 in zin 2. Tussen 桌子上 en 笔 komt geen 的.
笔 = pen, penseel: 竹 (bamboestengel) boven 毛 (haar). Maatwoord 支: 一支笔, niet 一个笔. Hier staat 笔 zonder getal, omdat het om een onbepaald ding gaat.
想 = denken, van plan zijn: 相 (beeld) boven 心 (hart); in zin 11 stond 我现在不想吃, hier is het de innerlijke stem. 想 + werkwoord = van plan zijn.
等 = wachten: 竹 boven 寺, dat de klank aangeeft. 等一下 is het gewone even geduld; 等一会儿 is iets langer, een vaag tijdje.
一会儿 = eventjes: 一 + 会 (samenkomst, ogenblik) + 儿, de noordelijke r-klank. Je hoort yíhuìr; het is een duur, geen kloktijd.
再 = dan, daarna: 等一会儿再拿 = eerst even wachten, dán pakken. Precies hetzelfde 再 als in zin 15 (吃了早饭,再去学校). 又 kan hier niet: dat kijkt terug.
De dubbele punt en de aanhalingstekens leiden de gedachte in; het Chinees gebruikt daarvoor dezelfde leestekens als voor gesproken taal. Valkuil: 觉得 (zin 16) is vinden, 想 is denken of willen.
妈妈 = mama: 妈 = 女 (vrouw) + 马 (klank mǎ); verdubbeld is het de warme aanspreekvorm. De tweede lettergreep klinkt neutraal: māma.
外面 = buiten: 外 (夕 avond + 卜; die delen zeggen nu niets meer over de betekenis) + 面 (kant). De tegenhanger van 里面 uit zin 22.
在 + plaats + werkwoord = op die plek iets doen: 在外面问我 = vroeg me terwijl ze buiten stond. In zin 23 was 在 het werkwoord zijn; hier is het een voorzetsel.
问 = vragen: 门 (deur) + 口 (mond), bij de deur met je mond iets vragen. Het werkwoord krijgt twee voorwerpen: eerst de persoon, dan de vraag, dus 问我 + de citaat (zoals in zin 19).
Valkuil: het Nederlands zegt van buiten; het Chinees zet 在外面 vóór het werkwoord. En de dubbele punt aan het eind kondigt aan dat de vraag op de volgende kaart komt.
书包里的东西: eerst de eigenaar of plaats, dan 的, dan het ding. 的 koppelt hier twee naamwoorden tot een ketting: de spullen van de schooltas. In zin 5 was 的 echt bezit (房间的门); hier gaat het om de inhoud.
都 = allemaal, en het staat vóór 有: 都有 = alles is er, alles zit erin. Het verwijst terug naar 东西, dat hier als verzameling meervoud is.
吗 = vraagpartikel voor een ja/nee-vraag: achter de hele zin, zonder de woordorde te veranderen. In zin 8 zat de vraag in 怎么, daar was geen 吗 nodig.
Valkuil: geen 是: 都有吗, niet 都是吗. En 吗 gaat nooit samen met een vraagwoord als 什么 of 怎么.
Gebruik: mama staat buiten de deur en controleert of alles ingepakt is; de vraag klinkt bezorgd, niet streng. Het antwoord komt meteen: 都有 (zin 29). 吗 klinkt onbeklemtoond: ma.
说 = zeggen: 讠 (spraak) + 兑. Directe rede met 我说 en dan een dubbele punt en aanhalingstekens, net als in zin 11.
都有 herhaalt het werkwoord van de vraag uit zin 28. Het Chinees antwoordt op een 吗-vraag met het werkwoord, niet met ja of nee: 都有 = ja, alles is er.
没有 = niet hebben, er is niet: 有 ontken je altijd met 没, nooit met 不. Zo ook 没去 (niet gegaan) en 没吃 (niet gegeten).
问题 = vraag én probleem: 问 (vragen, zin 12) + 题 (是 als klank, 页 hoofd). Eén woord voor twee dingen die het Nederlands apart houdt.
Gebruik: 没有问题 is een vaste formule: geen probleem, alles in orde. Je kunt hem ook gebruiken als je instemt met een verzoek. Valkuil: niet 不有问题, en een kort antwoord als 都有 klinkt in het Chinees gewoon en geruststellend, niet bot.
又 = weer, bij iets wat al gebeurde: 妈妈又问 = mama vroeg het nog eens, net als in zin 24 (我又拿了). Het voorwerp 我 is weggelaten; uit zin 27 is duidelijk wie ze vraagt.
呢 = en …? Je zet het achter een naamwoord als je naar de rest vraagt: 笔呢 = en de pen, waar is die? Het werkwoord 在哪儿 hoef je niet te herhalen.
Verschil met 吗 (zin 28): 吗 maakt van een hele zin een ja/nee-vraag, 呢 vraagt naar iets wat nog ontbreekt, meestal de plaats. 你呢 = en jij?
笔 = pen (竹 + 毛, penseel, zin 25), maatwoord 支. In 笔呢 staat het los, zonder 一支, omdat de pen al bekend is.
Valkuil: 笔吗 zou vragen of het een pen is, niet waar hij is. Antwoorden doe je met het werkwoord: 在桌子上. En 吗 en 呢 gaan nooit samen. De moeder herhaalt haar vraag, een tikje ongeduldig — precies de toon van dit gesprek.
手 = hand (een handpalm met vingers); je ziet het terug in 拿 (zin 34). 机 = machine: links 木 “hout”, rechts 几 als klank. 手机 = letterlijk “handmachine”. Maatwoord 部: 一部手机; bij grotere toestellen 台, zoals 一台电脑.
上 = op, boven. In 手机上 is het een plaatswoord achter het zelfstandig naamwoord, geen voorzetsel: “op de telefoon”, dus op het scherm. Daarna komt 的: 手机上的时间 = de tijd op de telefoon (zin 28).
时间 = tijd: 时 is 日 “zon” + 寸 “maat”; 间 is 门 “deur” met 日 erin — de zon tussen de deuren.
正在 = “aan het … zijn”: 正 “precies” + 在 “zich bevinden”, met nadruk op dít ogenblik (zin 6); zonder 正在 is 我看手机 gewoon “ik kijk op mijn telefoon”.
Valkuil: zeg niet 在手机的时间: 的 hoort achter 上. En 看手机 is “naar het scherm kijken”, niet “het toestel”.
说 = zeggen: links 讠, het spraakradicaal (vereenvoudiging van 言 “woord”), rechts 兑 als klank. Je ziet 讠 ook in 请, 谁, 课 en 谢.
知 = weten: 矢 “pijl” + 口 “mond” — wat je meteen kunt zeggen, dat weet je. 道 = weg: 辶 “lopen” met 首 “hoofd” erbij. 知道 = “de weg weten” = weten.
Niet hetzelfde als 认识 (iemand kennen) en 懂 (begrijpen, zin 13): 我知道,但是我不懂.
Tweemaal hetzelfde: 我知道,我知道. Herhalen is benadrukken, geen schrijffout. Het klinkt als “ja ja, ik weet het” — een tikje ongeduldig, zoals een kind tegen zijn moeder die blijft aandringen.
Geen 了: met 了 erachter (我知道了) klinkt het als “nu weet ik het, houd maar op” — de veranderings-了 van zin 33. Valkuil: : en , zijn Chinese leestekens; en 知 komt niet los voor, je zegt altijd 知道.
看见 = te zien krijgen: 看 “kijken” + 见 “zien”, een resultaatkoppeling (zin 7 en 25). 看 is de bezigheid, 看见 het resultaat.
时间 = tijd (zin 31). 已经 = al, inmiddels: 已 is een eigen teken, 经 heeft 纟 “zijde”. 已经 … 了 is de vaste combinatie voor “inmiddels”; 已经 staat vóór het werkwoord, nooit achteraan.
不早了 = “niet vroeg meer”, dus: het is laat geworden. Een verzachting, geen mededeling dat het al nacht is.
了 als verandering: de toestand is nieuw — dezelfde 了 als in 好多了 (zin 20), niet die van een afgeronde handeling (zin 17). Na 看见 volgt een hele bijzin; het onderwerp daarvan (时间) blijft staan.
Valkuil: laat 了 niet weg na 已经, en lees 不早了 niet als “het is nog vroeg”: 早 is vroeg, 不早 dus laat.
拿 = pakken: 合 “samenvouwen” boven 手 “hand” — de hand sluit zich om iets. 书包 = schooltas: 书 “boek” (vereenvoudiging van 書, met 聿 “pen”) + 包 “inpakken, zak”, waarin 勹 iets omhult. Maatwoord 个: 一个书包.
着 = duratief: geen moment maar een toestand die voortduurt. 我拿着书包 = “met de tas in mijn hand”, terwijl ik iets anders doe. 拿了书包 zou “gepakt, klaar” zijn — dan verdwijnt het dragen. Met 带 (meenemen) zou het eerder “bij me hebben” zijn.
就 = “dan, meteen” (zin 7). 出 = uit, 门 = deur; 出门 = de deur uitgaan (vgl. 出来 en 出去, zin 5).
了 sluit de zin af: afgerond, zoals in zin 1 en 17.
Valkuil: 着 is hier zhe, niet zháo (dat zit in 着急, haast hebben). En 出门, niet 出去门.
妈妈 = mama, met onbeklemtoonde tweede lettergreep: māma (zin 6). 在 is hier geen “aan het” maar een voorzetsel van plaats: 在后面 = achter, aan de achterkant.
后面 = achterkant: 后 “achter, na” + 面 “gezicht, kant”. Zo krijg je een rij: 前面 voor, 里面 binnen (zin 22), 外面 buiten (zin 37), 上面 boven; met 边 in plaats van 面 zeg je hetzelfde: 后边.
慢 = langzaam, met 忄 “hart” links (als in 快 en 怕) en 曼 als klank. 点 = een beetje, en dat verzacht de opdracht: 慢点 is geen bevel maar een vermaning — wat elke ouder roept als je wegrent. Vergelijk 快点儿 en 一点儿 (zin 18).
说 = zeggen (zin 9), met het citaat erachter.
Valkuil: 后面 is “achter in de ruimte”, niet “later” (以后). Zeg niet 慢慢点, en zet 在 + plaats vóór het werkwoord.
好 = goed (zin 4: 女 “vrouw” + 子 “kind”), maar hier is het een heel antwoord: “oké”, derde toon, vaak met een knikje erbij.
晚上 = avond: 晚 “laat” (日 “zon” + 免) + 上, het deel van de dag waarin de zon onder is. Zo ook 早上 (zin 1) en 上午 (zin 2). Als tweede lettergreep verliest 上 zijn toon: wǎnshang.
见 = zien, ontmoeten (zin 7); je vindt het ook in 见面 (elkaar ontmoeten). In een afscheid wordt het “tot ziens”: 晚上见 = tot vanavond, 明天见 = tot morgen, 再见 = tot ziens (met 再 uit zin 15).
Grammatica: tijd + 见, zonder onderwerp. De afspraak zit in de tijd: 晚上见 is een volledige zin, ook zonder 我 en 你.
Gebruik: tegen je moeder, luchtig; 再见 klinkt hier formeler. Valkuil: geen 晚上看 — 看 is kijken, 见 is elkaar zien.
外面 = buiten: 外 “buiten” (夕 “avond” + 卜) + 面 “kant” (zin 35), tegenover 里面 (zin 22). 天气 = weer: 天 “hemel” (ook in 今天, zin 1) + 气 “lucht, adem” — de gesteldheid van de lucht.
很 = heel, maar hier vooral de lijm tussen onderwerp en bijvoeglijk naamwoord: zonder 很 klinkt 天气好 als een vergelijking (“het weer is beter”). Een 是 hoort er niet: 天气是很好 = “het weer is écht goed”.
也 = ook (zin 17), vóór het woord dat het deelt: 也不冷 = “en ook niet koud”.
不 blijft bù vóór 冷 (derde toon); alleen vóór een vierde toon wordt het bú (zin 11). 冷 = koud, met 冫 “ijs” en 令 als klank.
Gebruik: het weer is hét praatje met de buren. Valkuil: 不冷 = niet koud, 不很冷 = niet erg koud.
往 = in de richting van: 彳 “lopen” links, 主 rechts als klank. Het is een voorzetsel vóór de plaats: 往车站走 = richting het station lopen, 往前走 = rechtdoor, 往左 = naar links.
车站 = halte, station: 车 “wagen” + 站 “staan, halte” (立 + 占 als klank). Bus en trein zijn beide 车站; het grote station is 火车站.
走 = lopen, met 止 “voet” onderaan; het betekent ook “weggaan”, zoals in 他走了.
得 is het partikel van de manier (zin 4 en 16): werkwoord + 得 + hoe, dus 走得很快 = snel lopen. Dat stuk achter 得 kun je niet vóór het werkwoord zetten: 很快走 bestaat niet.
Valkuil: 走很快 zonder 得 is fout; en 往 (wǎng) niet verwarren met 网 of 忘 (wàng).
想 = willen, van plan zijn (zin 11: 相 “beeld” boven 心 “hart”): 我想 + werkwoord. 要 zou sterker klinken (“ik moet”), en 会 betekent “zullen, kunnen”.
早 = vroeg (zin 1): 日 “zon” boven 十. 一点儿 = een beetje (zin 18), hier “wat vroeger”; het staat achter het woord: 早一点儿, nooit 一点儿早.
到 = aankomen (zin 3); het is ook het resultaat in 看到, 听到 en 买到. Hier is het het hoofdwerkwoord: 到学校 = op school aankomen. 学校 = school (zin 15): 学 “leren” + 校 (木 + 交 als klank).
Woordorde: 我 + 想 + 早一点儿 + 到 + 学校. Toon: 一 vóór 点 (derde toon) lees je yì: zǎo yìdiǎnr.
Valkuil: 想到学校 is dubbelzinnig (“aan school denken”); 到 is niet 去 (gaan), en geen 了, want het is nog niet gebeurd.
考试 = examen (zin 2 en 14): 考 “toetsen” + 试 “proberen” (讠 + 式 als klank). 前 = vóór (zin 14), achter het zelfstandig naamwoord: 考试前, en met de komma de tijdsbepaling van de hele zin; het tegenovergestelde is 考试后.
还 = nog (zin 13: 还有), vóór 想: 我还想 = ik wil nog. Let op: 还 lees je hái “nog”, maar huán betekent “teruggeven”. 想 = willen (zin 39).
一会儿 = een tijdje: 一 + 会 “ogenblik” + 儿, de noordelijke -r. Het is een duur, geen moment, en die duur staat achter het werkwoord en vóór het voorwerp: 看一会儿书.
看书 = lezen (zin 3), 书 = boek. Toon: 一 vóór 会 (vierde toon) wordt yí: yíhuìr, net als in 一个 (zin 17).
Valkuil: 一会儿 is geen 一下 (dat is korter); en zonder 了, want het lezen moet nog beginnen. Voor studeren zeg je 复习.
坐 = zitten: twee mensen (人) boven de aarde (土) — twee figuren die naast elkaar neerhurken. 公交车 = bus, letterlijk de “openbare verkeerswagen”: 公 = openbaar (ook in 公园), 交 = verkeer, 车 = wagen. Het maatwoord is 辆: 一辆公交车, voor alles met wielen.
坐上 = opstappen: 坐 is de handeling, 上 het resultaat “erop”. Zo werkt het ook in 走进 (zin 47). 车上 = in de bus, letterlijk “op de wagen”; dat 上 staat achter het zelfstandig naamwoord als plaatswoord, net als in 手机上 (zin 31).
Na een plaats betekent 有 “er is, er zijn”: 车上有很多人. Eerst de plaats, dan 有, dan wat er is — als 桌子上有笔 (zin 25). 很多 = heel veel; 很 versterkt hier het aantal, geen koppelwerkwoord zoals in 天气很好 (zin 37).
Valkuil: “de bus nemen” is 坐公交车, niet 拿. En 很多人 = veel mensen, terwijl 人很多 “er zijn veel mensen” betekent.
坐 = zitten (zin 41). 下 = naar beneden; 下来 = naar beneden komen, in de richting van de spreker. Samen 坐下来 = gaan zitten: het beeld van overeind staan naar neerzitten.
Dat 下来 is een richtingscomplement: 坐 zegt wat je doet, 下来 zegt waarheen de beweging gaat. Vergelijk 出来 (zin 5) en 进来. 没有 + werkwoord ontkent een afgeronde handeling: 我没有坐下来 = ik ben niet gaan zitten. Het is de ontkenning van 我坐下来了.
Grammatica: 没有 neemt de plaats van 了 in — 没有坐下来 了 is fout. En 不 + 坐 betekent iets anders: “ik ga niet zitten”, als weigering; 没有 gaat over deze ene keer.
Gebruik: de bus zit vol (zin 41), dus hij blijft staan. 站 = staan; 站着 = staan te wachten, met het duratieve 着 uit zin 34.
Valkuil: leer 坐下来 als één blok, en let op 下 in 下车 (uitstappen).
车 = wagen (zin 41: 公交车). 开 = openen, maar ook “besturen, rijden”: 开车 is auto rijden. In 车开得有点儿慢 is 车 het onderwerp en 开 het werkwoord — de bus rijdt, niet de chauffeur.
得 is het partikel van de manier: werkwoord + 得 + hoe het gebeurt (zin 4, 16 en 38). 开得慢 = langzaam rijden. In deze constructie spreek je 得 toonloos uit (de), niet als dé in 得到.
有点儿 = een beetje, nogal, en het staat vóór een bijvoeglijk naamwoord; het klinkt licht klagend: 有点儿慢 = “wat aan de langzame kant”. Vergelijk 一点儿, dat erachter staat en om een hoeveelheid gaat (zin 18 en 39): 慢一点儿 tegenover 有点儿慢.
Toon: 有 en 点 zijn beide derde toon; de eerste wordt dan tweede: yóudiǎnr.
Valkuil: 车开有点儿慢 zonder 得 is fout. 慢 ken je uit zin 35 (慢点); daar een vermaning, hier een observatie van een ongeduldige leerling.
又 = weer, opnieuw, bij iets wat al eerder gebeurde (zin 24 en 30). 看 = kijken (zin 25). 手机 = mobieltje: 手 hand + 机 machine (zin 31), met maatwoord 部.
看了看 = “even een kijkje genomen”. De vorm werkwoord + 了 + werkwoord maakt de handeling kort en achteloos; die 了 is niet de verleden-了 van zin 1, maar hoort bij het patroon. Zo ook 想了想 (even nadenken) en 试了试 (even proberen).
Vergelijk 看一下 en 看一看: die zeggen ook “even”, maar zonder dat herhaalde, bijna nonchalante gebaar. Het Chinees heeft dus meerdere manieren voor “eventjes”, zonder apart woord.
Gebruik: hij kijkt nóg eens op zijn telefoon — hoe laat is het, hoe lang nog? Het past bij de zenuwen van zin 43.
Valkuil: 看了看 is geen “keek en keek”; het is één keer kijken, luchtig gezegd. En 又 hoort bij het verleden, 再 bij wat nog komt (zin 26).
到 = aankomen (zin 39). 学校 = school (zin 15 en 39). 的时候 = toen, op het moment dat: 的 maakt van de hele zin “het moment waarop ik aankwam”, 时候 is dat moment.
时候 = tijd, ogenblik: 时 heeft 日 “zon” naast 寸 “maat”, 候 heeft 亻 “mens” naast 侯. De tweede lettergreep is toonloos: shíhou.
Constructie: zin + 的时候, dan een komma, dan de hoofdhandeling. 到学校时候 zonder 的 is fout. Vergelijk 考试前 (zin 40): daar is 前 genoeg, hier heb je 的时候 nodig.
Let op: deze kaart eindigt met een komma — de zin loopt door op de volgende kaart (zin 46). Lees ze samen: toen ik aankwam, was er nog een half uur.
Valkuil: 的时候 betekent niet “terwijl”; daarvoor gebruikt het Chinees 一边 … 一边 of een duratieve 着. En verwar 时候 niet met 时间 (zin 31): 时候 is het moment, 时间 de tijd als hoeveelheid.
离 = afstand tot, “vanaf”. Het moderne teken is niet meer doorzichtig opgebouwd: de bovenkant 亠 en de delen eronder vertellen geen verhaal over afstand. 离 + punt + 有 = “er is afstand tot”: 离考试还有半个小时 = “tot het examen is er nog een half uur”.
还有 = er is nog: 还 (zin 13) + 有. 半 = half; let op het verschil met 羊 (schaap) en 牛 (koe), die er wat op lijken. 个 is het maatwoord (zin 21 en 34), dus 半个 = een half.
小时 = uur: 小 “klein” + 时 “tijd”, letterlijk “een klein stukje tijd”. 半个小时 = een half uur.
Woordorde: 离 + waarvan + 还有 + hoeveel. Het Nederlands zegt “nog een half uur tot het examen”; het Chinees rekent terug vanaf het examen.
Valkuil: houd die volgorde vast, en verwar 还有 niet met 也 (zin 37). 还有 kondigt hier de rest van de scène aan: het examen komt dichterbij.
走 = lopen (zin 38). 进 = naar binnen; het teken heeft 辶 (lopen) met daarbinnen 井, een put. Ezelsbrug: je loopt het erf op naar de put. Samen 走进 = naar binnen lopen, met 进 als resultaatcomplement (zin 41).
教室 = klaslokaal: 教 “onderwijzen” + 室 “kamer” (宀 dak met 至 eronder). Maatwoord 间: 一间教室.
看见 = te zien krijgen (zin 7, 25 en 33): 看 kijken + 见 zien. 大家 = iedereen, letterlijk “het grote huis”: 大 groot + 家 huis, de hele groep bij elkaar. Het slaat op de mensen die er zijn.
Grammatica: twee werkwoordsgroepen achter elkaar: eerst naar binnen, dan kijken. Geen 了 — in een reeks handelingen met een duidelijke volgorde mag 了 wegblijven. Het is één vloeiende beweging: de klas in, en dan de blik.
Valkuil: 大家 is geen 大家人; en 走进 benadrukt het binnengaan, 走进去 het tot binnenin geraken.
有的 = sommige, een deel van: 有 “er is” + 的 dat er een zelfstandig naamwoord van maakt. 有的同学 = sommige klasgenoten. Je kunt 有的 ook alleen gebruiken: 有的在看书, 有的在写字.
同学 = klasgenoot: 同 “gelijk, samen” + 学 “leren” — iemand die hetzelfde leert als jij. 正在 = aan het … zijn (zin 6 en 31): 正 “precies” + 在 “zich bevinden”; de actie is op dit ogenblik bezig.
看书 = lezen, letterlijk “naar een boek kijken” (zin 3 en 40).
Grammatica: 正在 staat na het onderwerp en vóór het werkwoord: 同学正在看书, nooit 正在同学看书. In deze scène beschrijft het de achtergrond: terwijl ik binnenkom (zin 47), zijn zij al bezig.
Valkuil: de 的 in 有的 is geen bezits-的; en 有的同学 is niet “er zijn klasgenoten” (dat is 有同学). Deze kaart hoort bij zin 49: samen maken ze 有的 … 有的 … = “sommige … andere …”.
写 = schrijven: boven 与 staat een afdak (冖), geen dak met een punt. 字 = teken, karakter: 子 “kind” onder 宀 “dak” — een kind dat binnen zijn eerste tekens leert schrijven (ezelsbrug). 写字 = schrijven, tekens maken.
Verschil: 写字 is het gewone schrijven, 写信 is een brief schrijven, 写作业 huiswerk maken. 字 is één teken; een woord van twee tekens heet 词.
Grammatica: dezelfde opbouw als zin 48 — 有的 + 同学 + 正在 + werkwoord. Samen zijn de twee kaarten één beeld: 有的 … 有的 … = sommige … andere …; het Chinees herhaalt 有的 waar het Nederlands “de een … de ander …” zegt.
Gebruik: het lokaal vóór het examen: de een leest nog, de ander schrijft. 正在 maakt duidelijk dat ze al bezig waren bij zijn binnenkomst (zin 47).
Valkuil: 写 niet verwarren met 画 (tekenen), en 字 niet met 子 (kind), al zit 子 erin.
也 = ook (zin 17 en 37), en het staat vóór 想: 我也想 = ik wil ook. 想 = willen (zin 11 en 40).
再 = nog, nog eens, bij wat nog moet gebeuren (zin 26). Hier betekent het “nog even doorgaan”: 再看一会儿 = nog een tijdje verder lezen. Vergelijk 又, dat bij het verleden hoort (zin 24 en 44).
看一会儿书 = een tijdje lezen: de duur staat achter het werkwoord en vóór het voorwerp (zin 40). 一会儿 is vaag: geen kloktijd maar “een poosje”.
Woordorde: 也 + 想 + 再 + werkwoord + duur + voorwerp. De bijwoorden staan vóór het werkwoord, nooit achteraan.
Toon: 一 vóór 会 (vierde toon) wordt yí: yíhuìr, net als in zin 40.
Gebruik: hij ziet de anderen (zin 48 en 49) en doet hetzelfde: nog even lezen vóór het examen. Zo sluit de scène aan bij zin 40.
Valkuil: 再看, niet 又看; en 一会儿 hoort achter 看, niet ervoor.
坐 = zitten: twee mensen (人) neergestreken op de aarde (土) — het beeld van twee figuren op de grond. 下 = naar beneden, 来 = komen; 下来 geeft samen de beweging naar beneden, in de richting van de spreker. 坐下来 is dus niet “komen zitten” maar “gaan zitten”, met de beweging naar beneden toe. 打开 = openen: 打 (handradicaal 扌, “met de hand doen”) + 开 “open”. 书包 = schooltas: 书 boek + 包 zak, iets dat omhult (勹).
Twee werkwoorden achter elkaar: 坐下来,打开书包 — eerst gaan zitten, dan de tas open. Geen “en” ertussen, geen 了: één opeenvolging. Met 打开了书包 zou de nadruk op “afgerond” liggen; dat is hier niet nodig. Vergelijk zin 5 (打开…门,走出来) en zin 41 (坐上).
Valkuil: 坐下来 is niet “komen zitten” (dat is 过来坐); 来 zit vast in het richtingscomplement. En 打开 is één woord, niet 开打.
书 = boek; in het traditionele 書 zit 聿, het penseel. 本 = stam, wortel: 木 met een streepje onderaan, waar de boom uit de grond komt — vandaar “oorsprong”. Als maatwoord voor boeken telt het exemplaren: 一本书. 本子 = schrift; het achtervoegsel 子 maakt er een ding van, zoals in 桌子 (zin 55) en 包子 (zin 17).
和 = en, maar alleen tussen zelfstandige naamwoorden: 书和本子. Twee zinnen verbind je niet met 和. 都 = allemaal, allebei, en het staat ná het onderwerp, vóór het werkwoord — nooit vooraan. 在 = zich bevinden; 里面 = binnenin: 里 is een veld (田) boven de grond (土), 面 = kant, oppervlak.
Herhaling: zin 23 zei hetzelfde, vlak voor het weggaan. Nu is het de tweede controle — en juist daarom valt op wat er ontbreekt. Valkuil: 本子 is geen “boek”, en 都 hoort niet voor 书和本子.
但 = maar: 亻 (mens) + 旦 (de zon boven de horizon = dageraad); samen 但是, de gewone tegenstelling aan het begin van een zin, meestal met een komma erna. 找 = zoeken: handradicaal 扌 + 戈 (een speer) — met de hand rondtasten. 笔 = pen, penseel: boven 竹 “bamboe”, onder 毛 “haar” — een steel met haren. Maatwoord 支: 一支笔.
找了一下 = “even gezocht”. 一下 is geen telwoord maar een verzachting: een korte, kleine handeling. De 了 achter 找 zegt dat het zoeken afgerond is (zoals in zin 17); 一下 zegt dat het kort was, net als 看了看 in zin 44. Toon: 一 wordt yí vóór een vierde toon, dus yíxià.
Twee keer nee: 没有笔 = “er is geen pen”, niet “ik heb niet gezocht”. 有 ontken je altijd met 没(有), nooit met 不有. Valkuil: 但是 hoort vooraan; 了 hoort na 找, niet achter 一下.
又 = weer, opnieuw: het teken begon als een rechterhand. Het hoort bij wat al gebeurd is of wat je al meemaakt; voor “morgen weer” gebruik je 再. 次 = keer, het maatwoord voor gebeurtenissen: 一次 = één keer, 第一次 = de eerste keer, 两次 = twee keer. 又找了一次 = “ik zocht nog een keer”.
一下 of 一次? 一下 (zin 53) = even, kort, zonder te tellen; 一次 = één keer, je telt de poging. Hier telt hij: poging één, poging twee. 还是 = nog steeds, toch nog: 还 “nog” + 是 “zijn”. Let op: 还是 is óók “of” in een vraag (你去还是不去?), terwijl 或者 “of” is in een mededeling.
Weglaten: na 还是没有 laat het Chinees 笔 weg omdat je het net noemde — “en er was nog steeds niets”. Valkuil: 又 niet voor de toekomst, en 了 direct na 找.
想 = denken, willen: boven 相 (een oog 目 naast een boom 木: kijken) en onder 心 “hart” — kijken en er met je hart bij zijn. 到 = aankomen, bereiken (至 “tot” + 刂). 想到 = “met je gedachten ergens aankomen”: te binnen schieten, op het idee komen. Los 想 is “denken, willen”; 到 geeft het een eindpunt.
家里 = thuis: 家 is een dak (宀) met een varken (豕) eronder — van oudsher het erf onder één dak; 里 = binnen (zin 52). 桌子 = tafel, met 木 “hout” onderaan; maatwoord 张: 一张桌子. 的 verbindt bezit en herkomst: 家里的桌子 = de tafel van thuis (vergelijk 房间的门, zin 5). Bij familie laat je 的 vaak weg: 我妈妈 (zin 6).
Valkuil: 家里 is “in huis, thuis”, geen “familie” (dat is 家人); en 到 is hier een resultaat, geen “naar”.
我的笔 = mijn pen: 我 ik + 的 bezitspartikel (zin 55; bij familie vaak weg) + 笔 pen (zin 53, maatwoord 支). 还 = nog steeds: 还在 = “ligt er nog”. Let op: hái “nog”, maar huán “teruggeven” — één teken, twee lezingen.
在 … 上 = op: 在 is hier het werkwoord “zich bevinden”, 桌子上 = “op de tafel”. Het Chinees zet de plaats achter het ding: 桌子 + 上, 书包 + 里 (zin 52), 手机 + 上 (zin 31). Het Nederlands doet het omgekeerd (“op de tafel”), dus dit is wennen. Hetzelfde 在 ken je als voorzetsel (在教室里) en als “bezig” (正在, zin 31).
Zonder 了: dit is geen gebeurtenis maar een toestand die voortduurt — de pen ligt er nog. Met 了 erachter zou het klinken als “en toen lag hij er”. De uitroeptekens maken het een ontdekking: in zin 25 zag hij de pen liggen en dacht “straks” (zin 26). Valkuil: 上 is hier geen “opstappen” (zin 41).
觉 = voelen, gewaarworden; in het traditionele 覺 zit onderaan 見 “zien” — waarnemen. 得 = krijgen, ondervinden; samen 觉得 = vinden, van mening zijn: 我觉得 + een oordeel, zoals in zin 16. Hetzelfde 得 dient ook als structuurpartikel achter een werkwoord (走得很快, zin 38) — hier zit het vast in het woord.
有点儿 = een beetje, een tikje: 有 “hebben” + 点儿 “druppeltje”. Het staat vóór een bijvoeglijk naamwoord en klinkt meestal als een milde klacht: 有点儿慢 (zin 43), 有点儿贵. Voor een hoeveelheid gebruik je 一点儿: 一点儿牛奶 (zin 18), 早一点儿 (zin 39).
不好意思 = verlegen, beschaamd: letterlijk “niet goede betekenis”, een vaste uitdrukking. Je gebruikt het ook als “pardon”. Valkuil: niet 一点儿不好意思, en 有点儿 staat nooit achter het bijvoeglijk naamwoord. Voor een echt excuus zeg je 对不起.
现在 = nu: 现 is 玉 “jade” naast 见 “zien” — wat zichtbaar voor je ligt, dít ogenblik; 在 = aanwezig. 回家 = naar huis gaan: 回 = terugkeren (twee vierkanten in elkaar: terug binnen de eigen muren), 家 = huis (zin 55). 回家 heeft geen 去 of 到 nodig — 回 is zelf de beweging.
太 … 了 is een vaste combinatie: 太 + bijvoeglijk naamwoord + 了 = “te …”. 太晚了 = “het is te laat”. Die 了 hoort bij 太; het is geen afgeronde handeling, maar een verzuchting. Zonder 了 klinkt 太晚 abrupt en onaf. Vergelijk 不早了 (zin 33): ook een oordeel over het moment.
可能 = misschien: 可 “kunnen, mogen” + 能 “kunnen, in staat zijn”, en het staat als bijwoord vóór het gezegde. Valkuil: 晚 is “laat” én “avond” (晚上); voor “naar huis” zeg je 回家, niet 回去家. En verwar deze 了 niet met de 了 van zin 1.
怎 = hoe: boven 乍, onder 心 “hart” (ezelsbrug: hoe voelt dit?); 么 is een onbeklemtoond achtervoegsel. 怎么 = hoe, op welke manier. 考试 = examen: 考 = toetsen, examineren; 试 = proberen (讠 “woord” + 式 “vorm”). 考试 is zowel zelfstandig naamwoord als werkwoord.
呢 = vraagpartikel dat “en dan?” toevoegt. Het maakt geen ja/nee-vraag — dat doet 吗 — maar hangt achter een vraag met een vraagwoord (怎么, 谁, 什么) of achter een zelfstandig naamwoord: 笔呢? (zin 30) = “en de pen dan?”. 怎么考试呢 = “hoe moet dat dan met dat examen?”
Zonder 了: 没有笔 is een voorwaarde, geen mededeling over het verleden; de toon is radeloos, bijna een verzuchting. Valkuil: 怎么 vraagt naar de manier, 为什么 naar de reden (zin 12); 吗 en 呢 niet samen gebruiken.
看见 = te zien krijgen: 看 kijken (手 boven 目: de hand als scherm boven het oog) + 见 zien — een resultaatkoppeling, zoals in zin 7 en zin 47. 旁边 = ernaast: 旁 heeft onderaan 方 “richting, kant”, 边 = rand (辶 “lopen” + 力).
有 = er is, er was: een bestaanszin die een nieuw personage binnenbrengt, precies zoals 桌子上有笔 in zin 25. 一位 = één + 位, het beleefde maatwoord voor personen: 亻 “mens” + 立 “staan” — iemand die zijn plaats inneemt. Voor dingen gebruik je het nooit; bij mensen klinkt het verzorgd: 一位老师.
女孩儿 = meisje: 女 vrouw (beeld van een zittende figuur), 孩 kind (子 + 亥 als klank), 儿 het Noord-Chinese er-suffix. Valkuil: 一 spreek je hier uit als yí (vóór een vierde toon), en 女孩 zonder 儿 is ook goed, zeker in het zuiden.
她 = zij: links 女 "vrouw", rechts 也 dat alleen de klank aangeeft — daarom klinken 他, 她 en 它 allemaal tā, maar zien ze er anders uit.
同 = samen, gelijk: een omheining (冂) met 一 en 口 erbinnen; ezelsbrug: wie binnen dezelfde palen woont, is gelijk. 学 = leren: een kind (子) onder een dak (冖). 同学 = klasgenoot, letterlijk "samen leren" (zin 48).
是 verbindt twee naamwoorden: A 是 B. Bij een bijvoeglijk naamwoord laat je het weg (天气很好, zin 37). De 的 van bezit ken je uit zin 5 en 55; bij familie mag hij weg: 我妈妈 (vgl. 妈妈 in zin 6).
认识 = kennen: 认 (讠 "spraak" + 人) en 识 (讠 + 只): iemand van gezicht of naam kennen. Feiten weet je met 知道 (zin 32). Geen 了: kennen is een toestand, geen gebeurtenis.
看 = kijken: 手 boven 目 "oog" — de hand boven de ogen tegen de zon. 见 = zien. Samen 看见 = te zien krijgen: 看 is de inspanning, 见 het resultaat (zin 7, 25). Zo werkt ook 走进 in zin 47.
问 = vragen: 门 "deur" met 口 "mond" (zin 12). Twee werkwoorden achter elkaar, zonder 了: 看见我,问 … — eerst zien, dan vragen; het onderwerp 她 wordt voor 问 niet herhaald.
怎么 = hoe (zin 8, 59). Maar 你怎么了 vraagt niet "hoe ben je", maar "wat is er met je?". De 了 is dezelfde veranderings-了 als in 20 (好多了): er is iets veranderd en zij ziet het. 你怎么样 (zin 19) vraagt naar een oordeel, zonder die 了.
Gebruik: een uitroep van bezorgdheid, geen beleefdheidsvraag; het citaat volgt na een dubbele punt en tussen “ ”, zonder komma. Valkuil: 怎么了 is niet 你好吗 (zin 10), en de 了 zegt niets over vroeger.
忘 = vergeten: 亡 "weg, verloren" boven 心 "hart" — iets is uit je hart verdwenen. 拿 = pakken (zin 24, 34): 合 boven 手, de hand sluit zich om iets. 笔 = penseel, pen: 竹 "bamboe" boven 毛 "haar" — het oude penseel; maatwoord 支.
忘了 + werkwoord = vergeten te … De 了 staat meteen achter 忘, niet aan het eind: 忘了拿笔, niet 忘拿笔了. Ze maakt van 忘 een feit; wat erna komt, is wat hij had moeten doen. Zo stond 了 ook direct na het werkwoord in 24 (拿了一本书).
说 leidt het citaat in (zin 9). Het Chinees vervoegt niet: 我说 dekt "ik zei" én "ik zeg"; de context maakt het verleden. Gebruik: een verontschuldigende mededeling — hij is de schuldige van het probleem.
Valkuil: 了 hoort na 忘, niet achter 笔; 没忘拿 ("niet vergeten") is iets anders dan 忘了拿.
书包 = schooltas: 书 boek + 包 "inpakken, zak" (zin 22). 里 = binnen: 田 "veld" op 土 "aarde", het stuk grond binnen de velden. Het staat achter het naamwoord: 书包里 = in de tas; het Nederlands zet "in" ervoor (zin 25, 52).
也 = ook (zin 17, 37, 50): 也没有 = "er is ook geen". Het verwijst terug naar alles wat hij al afzocht en voegt de tas toe. 没有 ontkent 有 (zin 53): 有 ontken je met 没, nooit met 不.
吗 maakt van de hele zin een ja/nee-vraag (zin 28); de woordorde blijft, alleen het partikel komt erachter. De pen zelf wordt weggelaten — 书包里也没有(笔) — omdat hij net genoemd is (zin 54).
Valkuil: 里 hoort achter 书包, niet ervoor, en 吗 en 呢 samen kan niet. De toon is geen verwijt maar een praktische controle.
找 = zoeken (zin 53): handradicaal 扌 plus 戈; de hand gaat op zoek. 次 = keer, met 冫 links en 欠 rechts; het is het maatwoord voor gebeurtenissen (zin 54), niet voor dingen.
两 = twee, maar alleen vóór een maatwoord: 两次, 两个, 两本. Tel je hardop of noem je een getal, dan zeg je 二 (èr): 一、二、三. Dus 两次 wel, 二次 niet.
了 + aantal: staat er een hoeveelheid achter het werkwoord, dan komt 了 direct na het werkwoord en sluit het aantal de zin: 找了两次, niet 两次找了 en niet 找两次了. Zo ook 拿了一本书 (zin 24) en 喝了一点儿牛奶 (zin 18).
没有 als antwoord: het Chinees antwoordt met het werkwoord, niet met "nee"; 没有 = "die heb ik niet". Valkuil: 了 plak je niet achter 两次.
笑 = lachen: 竹 "bamboe" boven 夭; ezelsbrug: iemand die van het lachen krom buigt als bamboe in de wind. 可以 = kunnen, mogen: 可 + 以, een mogelijkheid die voorhanden of toegestaan is.
可以 is niet 能 ("in staat zijn") en niet 会 ("aangeleerd hebben"): 我可以帮忙 is een aanbod, geen capaciteitsbewering.
帮 = bijstaan (邦 boven, 巾 "doek" onderaan), 忙 = druk, in de weer (忄 "hart" + 亡 "weg" — je hart is ervandoor). 帮忙 = "hulp in de drukte" = helpen.
De 了 achter 笑 is dezelfde als in 62 en 20: een verandering, hier haar gezicht dat omslaat. Let ook op de plaats: 了 staat hier achter het werkwoord én aan het eind van de bijzin, terwijl er in zin 63 nog een werkwoord achter kwam. Valkuil: 帮忙 is onovergankelijk — 帮我 of 帮我的忙, nooit 帮忙我.
从 = vanaf, uit: twee keer 人 achter elkaar, de een volgt de ander — het beeld van "vertrekkend bij". 从 + plaats + 里 = uit: 从书包里 = uit de tas. Vergelijk 在 + plaats: 在书包里 is "in de tas" (zin 52, 56) — met 从 komt er beweging bij.
拿 = pakken (zin 24, 34) + 出 = naar buiten: samen 拿出 = tevoorschijn halen. Zo'n resultaatcomplement ken je uit 看见 (zin 7, 25) en 走进 (zin 47); met 来 erbij (拿出来) komt de beweging naar de spreker toe.
Zonder 了: de zin is een tafereel — ze opent de tas en haalt de pen eruit; met 了 (拿出了笔) werd het een afgesloten feit.
Woordorde: onderwerp + 从 + plaats + werkwoord + voorwerp. Het Nederlands zegt "haalt een pen uit haar tas", het Chinees begint bij de tas. Valkuil: met 在 in plaats van 从 verdwijnt de beweging.
这 = dit, 个 = het algemene maatwoord (zin 46): 这个 = dit exemplaar. 个 blijft onbeklemtoond: zhège. 给 = geven: 纟 "zijde" naast 合; ezelsbrug: iets van waarde gaat van hand tot hand.
这个给你 = "dit is voor jou": het ding staat vooraan, 给你 zegt aan wie. Je kunt ook 我给你这个 zeggen, maar bij het overhandigen is het ding het nieuws en staat het eerst.
拿着 = houd het vast: 着 is het duratieve partikel (zin 34) — geen moment maar een toestand die voortduurt. 吧 (口 + 巴) verzacht tot een voorstel (zin 10): geen bevel maar een duwtje.
Valkuil: 拿着 krijgt geen 了 (dan wordt het "gepakt en klaar"), en 吧 hoort niet in een gewone vraag. Hier gaat de pen van hand tot hand.
那 = "dan, in dat geval" (zin 10): het aanwijzende "dat" werkt als verbindingswoord na wat de ander zei. 你 = jij. 呢 (口 + 尼) = "en …?" (zin 30, 59): je zet het achter een naamwoord en laat de rest van de vraag weg. 那你呢 = "en jij dan?"
Wat weggelaten is: 你有笔吗 — "heb jij er nog een?" Het werkwoord hoeft niet herhaald; de situatie zegt genoeg, net als 笔呢 in zin 30.
Verschil met 吗: in zin 64 gebruikte ze 吗 voor een echte ja/nee-vraag; 呢 vraagt naar wat nog ontbreekt. 吗 en 呢 sluiten elkaar uit, en 呢 is onbeklemtoond (ne).
Gebruik: hij draait de vraag om — hij kreeg net een pen en wil niet dat zij zonder zit. Valkuil: 呢 hoort achteraan, en 那 is niet 哪 (nǎ, "welke").
De 的 in 我的 ken je al (zin 55, 56); bij 书包 is hij nodig, bij familie mag hij weg (zin 61). 书包里 = in de tas, met 里 achter het naamwoord (zin 64). 还 (不 + 辶) = nog, nog steeds: 还有 = er is nog.
Verschil 也 / 还 / 还是: 也 voegt toe ("ook", zin 37, 50), 还 zegt dat iets blijft duren (zin 13, 40), en 还是 betekent "nog steeds" (zin 54) of, in een vraag, "of".
有-zin: plaats + 有 + ding = er is, er ligt. 书包里还有笔, zonder maatwoord: het gaat niet om één telbare pen maar om "er is nog pen", zoals 桌子上有笔 (zin 25). Wil je echt tellen, dan zeg je 还有一支笔.
Geen 了: de toestand duurt voort, er is niets afgerond. Gebruik: geruststellend, bijna achteloos — zij redt de situatie.
说 = zeggen: 讠 “spraak” + 兑 (klank). 谢 = danken: 讠 + 射 (klank); 谢谢 maakt er een vaste dankformule van. 真 = echt: 十 boven 目 “oog”, twee streken onderaan — ezelsbrug: wat je eigen ogen zien, is echt. 好 = goed: 女 “vrouw” + 子 “kind”.
谢谢 neemt de persoon direct als voorwerp, zonder voorzetsel (zin 20: 谢谢妈妈). Het extra 你 maakt het warmer. 你真 = jij bent echt: bij een bijvoeglijk naamwoord valt 是 weg (zin 37).
真 + bijvoeglijk naamwoord versterkt: 真好 = echt aardig; 真很好 is fout. De komma is geen 和: het Chinees rijgt korte zinnen met een komma aaneen. De dubbele punt kondigt de directe rede aan.
Gebruik: opluchting nu de pen terug is (zin 68). Valkuil: 你很好 klinkt te koel; 真 hoort vóór 好.
现 = zichtbaar, nu: 王 (eigenlijk 玉, jade) + 见 “zien” — wat voor je ogen ligt. 在 = aanwezig zijn: 土 “aarde” onderaan. 现在 = nu. Een tijdsbepaling staat vooraan of na het onderwerp: in zin 4 aan het begin van de tweede zin, in zin 11 na 我.
可以 = kunnen, mogen: toestemming of mogelijkheid, niet 会 (aangeleerd kunnen, zin 74) of 能 (lichamelijk in staat). Twee derde tonen achter elkaar: kéyǐ, de eerste wordt tweede toon.
了 achteraan is de veranderings-了: het kón niet, nu wél. 了 staat na 考试, niet na 可以: 我可以考试了, niet 我可以了考试.
考试 is hier een werkwoord: “examen doen” (zin 59). Gebruik: de opluchting dat het examen doorgaat, zoals in 我可以帮忙 (zin 66). Zonder 了 klinkt het neutraal, met 了 hoor je de opluchting.
开 = open, beginnen; het traditionele 開 heeft 門 “deur” aan de buitenkant. 始 = begin: 女 + 台 als klank. 开始 = beginnen. 题 = opgave: 是 als klank + 页 “bladzijde, hoofd”; het maatwoord is 道: 一道题.
De eerste 了, in 开始了, is de veranderings-了 uit zin 72: het examen is nú begonnen. De tweede 了 zit in 看了看: werkwoord + 了 + werkwoord betekent “even, kort doen”. Zo stond het al in zin 44 (看了看手机). Hier is het “even naar de vragen gekeken”, zonder 一下 of 一次; het voorwerp 题 sluit direct aan.
Gebruik: de bel is gegaan, het lokaal wordt stil; hij begint met lezen. Valkuil: 题 is een examenvraag, 问题 (zin 29) is een probleem of een vraag die je stelt. En 开始了 hoort bij 考试, niet achter 我.
有 = er is, hebben: 又 (hand) boven 月 (eigenlijk 肉, vlees). 的 ken je van 我的书包 (zin 70); 有 + 的 = “dat wat er is”, dus 有的 = sommige (zin 48–49: 有的同学).
有的 … 有的 … = sommige … andere …: een vaste tweetrap. Het tweede 有的 laat 题 weg. De woordorde is: 有的题 vooraan als voorwerp van 会, dan 我, dan 会.
会 = kunnen: 人 boven 云, klassiek “samenkomen”, nog in 开会. 会 is aangeleerd, wat een examen toetst; 可以 (zin 72) is toestemming, 能 eerder lichamelijk in staat. “Ik kan deze vraag” zeg je dus met 会.
Toonregel: vóór een vierde toon wordt 不 zelf tweede toon, dus bú huì. Valkuil: 有的 niet verwarren met 有点儿 (zin 57); 我不会 = “ik kan het niet”, niet “ik heb het niet gedaan”.
想 = denken: 相 (木 + 目, “kijken”) boven 心 “hart”. Geen wens maar nadenken: 想了一会儿 = “even nagedacht”. De 了 staat direct achter het werkwoord; daarna komt de duur: werkwoord + 了 + tijdsduur.
一会儿 = een tijdje (zin 26): 一 + 会 + 儿, met noordelijke -r. Je hoort yíhuìr: 一 wordt tweede toon vóór de vierde toon van 会. 会 betekent hier “moment”, niet “kunnen”.
又 = weer (zin 18, 44, 54): 又看一次 = “nog eens gekeken”. 次 is het maatwoord voor keren (zin 54). Geen 了 achter 看: 又 + werkwoord + 一次 is een vaste vorm voor “nog één keer”, zonder nadruk op afronding.
Gebruik: hij neemt de opgaven nog eens door. Valkuil: niet 想了一会儿了 — de duur is nieuwe informatie. 看 is hier lezen, niet “kijken naar”.
又 = weer (zin 18, 54, 75): er is al nagedacht, nu nog eens. 想 = denken (zin 26). 写 = schrijven: 冖 boven 与, een dek met iets eronder — ezelsbrug: je schrijft iets weg onder een dak. 开始 = beginnen (zin 73).
想 + 了 + 想 = “even nagedacht”, de vorm uit zin 44 en 73 (看了看). De verdubbeling maakt de handeling klein. Vergelijk 想一想 (denk eens na) en 想了想 (dacht even na): met 了 kijk je terug, zonder 了 vooruit.
Twee soorten “even”: zin 75 had 想了一会儿 (met duur), deze kaart 想了想 (een kort gebaar). Het Chinees heeft voor beide geen apart woord nodig.
开始 + werkwoord: 开始写 = beginnen te schrijven, zonder 了 — een nieuwe handeling. Valkuil: niet 开始了写; 了 hoort nooit tussen 开始 en het werkwoord. En 写 is schrijven met de hand.
完 = klaar, af (zin 21: 吃完 “opgegeten”). Hier is 完 het werkwoord “af zijn”: 考试完了 = het examen is afgelopen. De 了 erachter is de veranderings-了 uit zin 72.
走 = lopen (zin 5, 38, 47). 到 = aankomen (zin 39, 45): achter 走 geeft het het eindpunt — 走到她旁边 = “naar haar toe lopen en er aankomen”. 旁边 = ernaast (zin 60): 旁 met 方 als klank, 边 = rand. 她 = 女 + 也 als klank.
Woordorde: 走 + 到 + plaats. Zonder 到 heb je een voorzetsel nodig (往她旁边走); met 到 zit het eindpunt in het werkwoord, net als 进 in 走进教室 (zin 47) de richting aangeeft.
Gebruik: hij gaat naar haar tafel om de pen terug te geven — het begin van zin 78. Valkuil: 走 betekent ook “weggaan” (我走了); hier is het echt lopen.
这 = dit: 辶 “gaan” + 文, iets bij je in de buurt. 是 = zijn: 日 boven 疋. 的 maakt bezit, zoals in 我的书包 (zin 70): 你的笔 = jouw pen. 笔 = pen (zin 53: 竹 “bamboe” + 毛 “haar”).
A 是 B = A is B. Het Chinees zegt niet “hier is je pen” met 这里; 这 is het ding zelf, 是 koppelt beide. Bij familie laat je 的 vaak weg (我妈妈), bij een pen niet.
笔 heeft als maatwoord 支: 一支笔, niet 一个笔. Bij het overhandigen zeg je ook wel 给你 (zin 68); 这是你的笔 is neutraler en iets afstandelijker.
Gebruik: de pen gaat terug, met een korte dank — hetzelfde 谢谢 als in zin 71. Valkuil: 这是你的笔 is een mededeling; met 吗 wordt het een vraag. En 是 nooit weglaten: 这你的笔 is fout.
笑 = lachen: 竹 “bamboe” boven 夭. Hoe die twee aan “lachen” kwamen is onzeker; buigende bamboe in de wind is een ezelsbrug. 关 = sluiten, 系 = band (糸 “draad”), 没 = niet-hebben (氵 + 殳).
没关系 = letterlijk “er is geen band” → “geen probleem”. Het is het vaste antwoord op 对不起. Na 谢谢 zeg je eerder 不客气 of 不用谢; dat 没关系 hier kan, komt doordat zij de dank wegwuift.
了 in 她笑了 = de verandering: van niet-lachen naar lachen. Dezelfde 了 als in zin 72 en 77; de uitleg staat bij zin 72. In zin 66 stond al: 她笑了.
明天见 = tot morgen (zin 36): tijd + 见, zonder onderwerp. 明 is 日 + 月, de twee lichten aan de hemel. Valkuil: 没关系 niet na een formeel 谢谢, en 笑 niet verwarren met 哭 (huilen).
次 = keer (zin 54); 下 = onder, in de tijd “de volgende”. 下次 = volgende keer. 要 = willen: 覀 boven 女. 准备 = voorbereiden: 准 (冫 + 隹) + 备 (夂 + 田).
早一点儿 = “wat vroeger” (zin 18 en 39): 一点儿 verzacht 早 en staat erachter. Die bepaling komt vóór het werkwoord: 早一点儿准备. Achter het werkwoord kan het alleen met 得: 准备得早一点儿.
我要 = ik wil, ik ga: sterker dan 我想 (zin 26). Geen 了: dit is een plan voor later, en 了 hoort bij wat gebeurd of veranderd is (zin 72). Toon: yìdiǎnr: 点 is derde toon, 一 wordt vierde.
Gebruik: hij neemt zich voor de volgende keer eerder te beginnen. Valkuil: 下次 staat vooraan; het kan ook na het onderwerp (我下次…), maar niet achter het werkwoord.